Stotram Sangrah বাংলা (Bengali) Shiva

Shiv Tandav Stotra

Shri Shiva Tandava Stotram in Bengali (Shiv Tandav Stotra)

सम्पूर्ण Shri Shiva Tandava Stotram in Bengali (Shiv Tandav Stotra) मूल श्लोक, English Transliteration एवं अर्थ सहित DevDhun पर पढ़ें।

Shiv Tandav Stotra - Bengali
Text:
জটাটবীগলজ্জলপ্রবাহপাবিতস্থলে গলেঽবলম্ব্য লম্বিতাং ভুজঙ্গতুঙ্গমালিকাম্ । ডমড্ডমড্ডমড্ডমন্নিনাদবড্ডমর্বযং চকার চণ্ডতাণ্ডবং তনোতু নঃ শিবঃ শিবম্ ॥ ১ ॥
জটাকটাহসম্ভ্রমভ্রমন্নিলিম্পনির্ঝরী- -বিলোলবীচিবল্লরীবিরাজমানমূর্ধনি । ধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বলল্ললাটপট্টপাবকে কিশোরচন্দ্রশেখরে রতিঃ প্রতিক্ষণং মম ॥ ২ ॥
ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীবিলাসবন্ধুবন্ধুর স্ফুরদ্দিগন্তসন্ততিপ্রমোদমানমানসে । কৃপাকটাক্ষধোরণীনিরুদ্ধদুর্ধরাপদি ক্বচিদ্দিগম্বরে মনো বিনোদমেতু বস্তুনি ॥ ৩ ॥
জটাভুজঙ্গপিঙ্গলস্ফুরত্ফণামণিপ্রভা কদম্বকুঙ্কুমদ্রবপ্রলিপ্তদিগ্বধূমুখে । মদান্ধসিন্ধুরস্ফুরত্ত্বগুত্তরীযমেদুরে মনো বিনোদমদ্ভুতং বিভর্তু ভূতভর্তরি ॥ ৪ ॥
সহস্রলোচনপ্রভৃত্যশেষলেখশেখর- -প্রসূনধূলিধোরণীবিধূসরাঙ্ঘ্রিপীঠভূঃ । ভুজঙ্গরাজমালযা নিবদ্ধজাটজূটকঃ শ্রিযৈ চিরায জাযতাং চকোরবন্ধুশেখরঃ ॥ ৫ ॥
ললাটচত্বরজ্বলদ্ধনঞ্জযস্ফুলিঙ্গভা- -নিপীতপঞ্চসাযকং নমন্নিলিম্পনাযকম্ । সুধামযূখলেখযা বিরাজমানশেখরং মহাকপালিসম্পদেশিরোজটালমস্তু নঃ ॥ ৬ ॥
করালভালপট্টিকাধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বল- -দ্ধনঞ্জযাহুতীকৃতপ্রচণ্ডপঞ্চসাযকে । ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীকুচাগ্রচিত্রপত্রক- -প্রকল্পনৈকশিল্পিনি ত্রিলোচনে রতির্মম ॥ ৭ ॥
নবীনমেঘমণ্ডলীনিরুদ্ধদুর্ধরস্ফুরত্- -কুহূনিশীথিনীতমঃপ্রবন্ধবদ্ধকন্ধরঃ । নিলিম্পনির্ঝরীধরস্তনোতু কৃত্তিসিন্ধুরঃ কলানিধানবন্ধুরঃ শ্রিযং জগদ্ধুরন্ধরঃ ॥ ৮ ॥
প্রফুল্লনীলপঙ্কজপ্রপঞ্চকালিমপ্রভা- -বলম্বিকণ্ঠকন্দলীরুচিপ্রবদ্ধকন্ধরম্ । স্মরচ্ছিদং পুরচ্ছিদং ভবচ্ছিদং মখচ্ছিদং গজচ্ছিদান্ধকচ্ছিদং তমন্তকচ্ছিদং ভজে ॥ ৯ ॥
অখর্বসর্বমঙ্গলাকলাকদম্বমঞ্জরী- -রসপ্রবাহমাধুরীবিজৃম্ভণামধুব্রতম্ । স্মরান্তকং পুরান্তকং ভবান্তকং মখান্তকং গজান্তকান্ধকান্তকং তমন্তকান্তকং ভজে ॥ ১০ ॥
জযত্বদভ্রবিভ্রমভ্রমদ্ভুজঙ্গমশ্বস- -দ্বিনির্গমত্ক্রমস্ফুরত্করালভালহব্যবাট্ । ধিমিদ্ধিমিদ্ধিমিধ্বনন্মৃদঙ্গতুঙ্গমঙ্গল- -ধ্বনিক্রমপ্রবর্তিতপ্রচণ্ডতাণ্ডবঃ শিবঃ ॥ ১১ ॥
দৃষদ্বিচিত্রতল্পযোর্ভুজঙ্গমৌক্তিকস্রজো- -র্গরিষ্ঠরত্নলোষ্ঠযোঃ সুহৃদ্বিপক্ষপক্ষযোঃ । তৃণারবিন্দচক্ষুষোঃ প্রজামহীমহেন্দ্রযোঃ সমপ্রবৃত্তিকঃ কদা সদাশিবং ভজাম্যহম্ ॥ ১২ ॥
কদা নিলিম্পনির্ঝরীনিকুঞ্জকোটরে বসন্ বিমুক্তদুর্মতিঃ সদা শিরঃস্থমঞ্জলিং বহন্ । বিলোললোললোচনো ললামভাললগ্নকঃ শিবেতি মন্ত্রমুচ্চরন্ কদা সুখী ভবাম্যহম্ ॥ ১৩ ॥
ইমং হি নিত্যমেবমুক্তমুত্তমোত্তমং স্তবং পঠন্স্মরন্ব্রুবন্নরো বিশুদ্ধিমেতি সন্ততম্ । হরে গুরৌ সুভক্তিমাশু যাতি নান্যথা গতিং বিমোহনং হি দেহিনাং সুশঙ্করস্য চিন্তনম্ ॥ ১৪ ॥
পূজাবসানসমযে দশবক্ত্রগীতং যঃ শম্ভুপূজনপরং পঠতি প্রদোষে । তস্য স্থিরাং রথগজেন্দ্রতুরঙ্গযুক্তাং লক্ষ্মীং সদৈব সুমুখীং প্রদদাতি শম্ভুঃ ॥ ১৫ ॥
Jatatavigalajjala Pravahapavitasthale Galeavalambya Lambitam Bhujangatungamalikam. Damaddamaddamaddaman Ninadavaddamarvayam Chakara Chandatandavam Tanotu Nah Shivah Shivam. (1)
Jatakatahasambhrama Bhramannilimpanirjhari Vilolavichivallari Virajamanamurdhani. Dhagaddhagaddhagajjvalal Lalatapattapavake Kishorachandrashekhare Ratih Pratikshanam Mama. (2)
Dharadharendranandini Vilasabandhubandhura Sphuraddigantasantati Pramodamanamānase. KripakatakshadhORani Niruddhadurdharapadi Kvachiddigambare Mano Vinodametu Vastuni. (3)
Jatabhujangapingala Sphuratphanamani Prabha Kadambakunkumadrava Praliptadigvadhukmukhe. Madandhasindhurasphurat Tvaguttariyamedure Mano Vinodamadbhutam Bibhartu Bhutabhartari. (4)
Sahasralochanaprabhirty Asheshalekhashekhara Prasunadhulidhorani Vidhusaranghripithabhuh. Bhujangarajamalaya Nibaddhajatajutakah Shriyai Chiraya Jayatam Chakorabandhushekharah. (5)
Lalatachatvarajvalad Dhananjayasphulingabha Nipitapanchasayakam Namannilimpanayakam. Sudhamayukhalekhaya Virajamanashekharam Mahakapalisampade Shirojatalamastu Nah. (6)
Karalabhalapattika Dhagaddhagaddhagajjvalad Dhananjayāhutikrita Prachandapanchasayake. Dharadharendranandini Kuchagrachitrapatraka Prakalpanaikashilpini Trilocane Ratirmama. (7)
Navinameghamandali Niruddhadurdharasphurat Kuhunishithinitamah Prabandhabaddhakandharah. Nilimpanirjharidharas Tanotu Krittisindhurah Kalanidhanabandhurah Shriyam Jagaddhurandharah. (8)
Praphullanilapankaja Prapanchakalimaprabha Valambikanthakandali Ruchiprabaddhakandharam. Smarachchhidam Purachchhidam Bhavachchhidam Makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam Tamantakachchhidam Bhaje. (9)
Akharvasarvamangala Kalakadambamanjari Rasapravahamadhuri Vijrimbhanamadhuvratam. Smarantakam Purantakam Bhavantakam Makhantakam Gajantakandhakantakam Tamantakantakam Bhaje. (10)
Jayatvadabhravibhrama Bhramadbhujangamashvasad Vinirgamatkramasphurat Karalabhalahavyavat. Dhimid-dhimid-dhimidhvanan Mridangatungamangala Dhvanikramapravartita Prachandatandavah Shivah. (11)
Drishadvichitrat润payor Bhujangamauktikasrajor Garishtharatnaloshthayoh Suhridvipakshapakshayoh. Trinaravindachakshushoh Prajamahimahendrayoh Samapravrittikah Kada Sadashivam Bhajamyaham. (12)
Kada Nilimpanirjhari Nikunjakotare Vasan Vimuktadurmatih Sada Shirahsthamanjalim Vahan. Vilolalolalochano Lalamabhalalagnakah Shiveti Mantramuchcharan Kada Sukhi Bhavamyaham. (13)
Imam Hi Nityamevamuktam Uttamottamam Stavam Pathansmaranbruvannaro Vishuddhineti Santatam. Hare Gurau Subhaktimashu Yati Nanyatha Gatim Vimohanam Hi Dehinam Sushankarasya Chintanam. (14)
Pujavasanasamaye Dashavaktragitam Yah Shambhupujanaparam Pathati Pradoshe. Tasya Sthiram Rathagajendraturangayuktam Lakshmim Sadaiva Sumukhim Pradadati Shambhuh. (15)
জটাটবীগলজ্জলপ্রবাহপাবিতস্থলে গলেঽবলম্ব্য লম্বিতাং ভুজঙ্গতুঙ্গমালিকাম্ । ডমড্ডমড্ডমড্ডমন্নিনাদবড্ডমর্বযং চকার চণ্ডতাণ্ডবং তনোতু নঃ শিবঃ শিবম্ ॥ ১ ॥
Jatatavigalajjala Pravahapavitasthale Galeavalambya Lambitam Bhujangatungamalikam. Damaddamaddamaddaman Ninadavaddamarvayam Chakara Chandatandavam Tanotu Nah Shivah Shivam. (1)
জটাকটাহসম্ভ্রমভ্রমন্নিলিম্পনির্ঝরী- -বিলোলবীচিবল্লরীবিরাজমানমূর্ধনি । ধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বলল্ললাটপট্টপাবকে কিশোরচন্দ্রশেখরে রতিঃ প্রতিক্ষণং মম ॥ ২ ॥
Jatakatahasambhrama Bhramannilimpanirjhari Vilolavichivallari Virajamanamurdhani. Dhagaddhagaddhagajjvalal Lalatapattapavake Kishorachandrashekhare Ratih Pratikshanam Mama. (2)
ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীবিলাসবন্ধুবন্ধুর স্ফুরদ্দিগন্তসন্ততিপ্রমোদমানমানসে । কৃপাকটাক্ষধোরণীনিরুদ্ধদুর্ধরাপদি ক্বচিদ্দিগম্বরে মনো বিনোদমেতু বস্তুনি ॥ ৩ ॥
Dharadharendranandini Vilasabandhubandhura Sphuraddigantasantati Pramodamanamānase. KripakatakshadhORani Niruddhadurdharapadi Kvachiddigambare Mano Vinodametu Vastuni. (3)
জটাভুজঙ্গপিঙ্গলস্ফুরত্ফণামণিপ্রভা কদম্বকুঙ্কুমদ্রবপ্রলিপ্তদিগ্বধূমুখে । মদান্ধসিন্ধুরস্ফুরত্ত্বগুত্তরীযমেদুরে মনো বিনোদমদ্ভুতং বিভর্তু ভূতভর্তরি ॥ ৪ ॥
Jatabhujangapingala Sphuratphanamani Prabha Kadambakunkumadrava Praliptadigvadhukmukhe. Madandhasindhurasphurat Tvaguttariyamedure Mano Vinodamadbhutam Bibhartu Bhutabhartari. (4)
সহস্রলোচনপ্রভৃত্যশেষলেখশেখর- -প্রসূনধূলিধোরণীবিধূসরাঙ্ঘ্রিপীঠভূঃ । ভুজঙ্গরাজমালযা নিবদ্ধজাটজূটকঃ শ্রিযৈ চিরায জাযতাং চকোরবন্ধুশেখরঃ ॥ ৫ ॥
Sahasralochanaprabhirty Asheshalekhashekhara Prasunadhulidhorani Vidhusaranghripithabhuh. Bhujangarajamalaya Nibaddhajatajutakah Shriyai Chiraya Jayatam Chakorabandhushekharah. (5)
ললাটচত্বরজ্বলদ্ধনঞ্জযস্ফুলিঙ্গভা- -নিপীতপঞ্চসাযকং নমন্নিলিম্পনাযকম্ । সুধামযূখলেখযা বিরাজমানশেখরং মহাকপালিসম্পদেশিরোজটালমস্তু নঃ ॥ ৬ ॥
Lalatachatvarajvalad Dhananjayasphulingabha Nipitapanchasayakam Namannilimpanayakam. Sudhamayukhalekhaya Virajamanashekharam Mahakapalisampade Shirojatalamastu Nah. (6)
করালভালপট্টিকাধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বল- -দ্ধনঞ্জযাহুতীকৃতপ্রচণ্ডপঞ্চসাযকে । ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীকুচাগ্রচিত্রপত্রক- -প্রকল্পনৈকশিল্পিনি ত্রিলোচনে রতির্মম ॥ ৭ ॥
Karalabhalapattika Dhagaddhagaddhagajjvalad Dhananjayāhutikrita Prachandapanchasayake. Dharadharendranandini Kuchagrachitrapatraka Prakalpanaikashilpini Trilocane Ratirmama. (7)
নবীনমেঘমণ্ডলীনিরুদ্ধদুর্ধরস্ফুরত্- -কুহূনিশীথিনীতমঃপ্রবন্ধবদ্ধকন্ধরঃ । নিলিম্পনির্ঝরীধরস্তনোতু কৃত্তিসিন্ধুরঃ কলানিধানবন্ধুরঃ শ্রিযং জগদ্ধুরন্ধরঃ ॥ ৮ ॥
Navinameghamandali Niruddhadurdharasphurat Kuhunishithinitamah Prabandhabaddhakandharah. Nilimpanirjharidharas Tanotu Krittisindhurah Kalanidhanabandhurah Shriyam Jagaddhurandharah. (8)
প্রফুল্লনীলপঙ্কজপ্রপঞ্চকালিমপ্রভা- -বলম্বিকণ্ঠকন্দলীরুচিপ্রবদ্ধকন্ধরম্ । স্মরচ্ছিদং পুরচ্ছিদং ভবচ্ছিদং মখচ্ছিদং গজচ্ছিদান্ধকচ্ছিদং তমন্তকচ্ছিদং ভজে ॥ ৯ ॥
Praphullanilapankaja Prapanchakalimaprabha Valambikanthakandali Ruchiprabaddhakandharam. Smarachchhidam Purachchhidam Bhavachchhidam Makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam Tamantakachchhidam Bhaje. (9)
অখর্বসর্বমঙ্গলাকলাকদম্বমঞ্জরী- -রসপ্রবাহমাধুরীবিজৃম্ভণামধুব্রতম্ । স্মরান্তকং পুরান্তকং ভবান্তকং মখান্তকং গজান্তকান্ধকান্তকং তমন্তকান্তকং ভজে ॥ ১০ ॥
Akharvasarvamangala Kalakadambamanjari Rasapravahamadhuri Vijrimbhanamadhuvratam. Smarantakam Purantakam Bhavantakam Makhantakam Gajantakandhakantakam Tamantakantakam Bhaje. (10)
জযত্বদভ্রবিভ্রমভ্রমদ্ভুজঙ্গমশ্বস- -দ্বিনির্গমত্ক্রমস্ফুরত্করালভালহব্যবাট্ । ধিমিদ্ধিমিদ্ধিমিধ্বনন্মৃদঙ্গতুঙ্গমঙ্গল- -ধ্বনিক্রমপ্রবর্তিতপ্রচণ্ডতাণ্ডবঃ শিবঃ ॥ ১১ ॥
Jayatvadabhravibhrama Bhramadbhujangamashvasad Vinirgamatkramasphurat Karalabhalahavyavat. Dhimid-dhimid-dhimidhvanan Mridangatungamangala Dhvanikramapravartita Prachandatandavah Shivah. (11)
দৃষদ্বিচিত্রতল্পযোর্ভুজঙ্গমৌক্তিকস্রজো- -র্গরিষ্ঠরত্নলোষ্ঠযোঃ সুহৃদ্বিপক্ষপক্ষযোঃ । তৃণারবিন্দচক্ষুষোঃ প্রজামহীমহেন্দ্রযোঃ সমপ্রবৃত্তিকঃ কদা সদাশিবং ভজাম্যহম্ ॥ ১২ ॥
Drishadvichitrat润payor Bhujangamauktikasrajor Garishtharatnaloshthayoh Suhridvipakshapakshayoh. Trinaravindachakshushoh Prajamahimahendrayoh Samapravrittikah Kada Sadashivam Bhajamyaham. (12)
কদা নিলিম্পনির্ঝরীনিকুঞ্জকোটরে বসন্ বিমুক্তদুর্মতিঃ সদা শিরঃস্থমঞ্জলিং বহন্ । বিলোললোললোচনো ললামভাললগ্নকঃ শিবেতি মন্ত্রমুচ্চরন্ কদা সুখী ভবাম্যহম্ ॥ ১৩ ॥
Kada Nilimpanirjhari Nikunjakotare Vasan Vimuktadurmatih Sada Shirahsthamanjalim Vahan. Vilolalolalochano Lalamabhalalagnakah Shiveti Mantramuchcharan Kada Sukhi Bhavamyaham. (13)
ইমং হি নিত্যমেবমুক্তমুত্তমোত্তমং স্তবং পঠন্স্মরন্ব্রুবন্নরো বিশুদ্ধিমেতি সন্ততম্ । হরে গুরৌ সুভক্তিমাশু যাতি নান্যথা গতিং বিমোহনং হি দেহিনাং সুশঙ্করস্য চিন্তনম্ ॥ ১৪ ॥
Imam Hi Nityamevamuktam Uttamottamam Stavam Pathansmaranbruvannaro Vishuddhineti Santatam. Hare Gurau Subhaktimashu Yati Nanyatha Gatim Vimohanam Hi Dehinam Sushankarasya Chintanam. (14)
পূজাবসানসমযে দশবক্ত্রগীতং যঃ শম্ভুপূজনপরং পঠতি প্রদোষে । তস্য স্থিরাং রথগজেন্দ্রতুরঙ্গযুক্তাং লক্ষ্মীং সদৈব সুমুখীং প্রদদাতি শম্ভুঃ ॥ ১৫ ॥
Pujavasanasamaye Dashavaktragitam Yah Shambhupujanaparam Pathati Pradoshe. Tasya Sthiram Rathagajendraturangayuktam Lakshmim Sadaiva Sumukhim Pradadati Shambhuh. (15)
জটাটবীগলজ্জলপ্রবাহপাবিতস্থলে গলেঽবলম্ব্য লম্বিতাং ভুজঙ্গতুঙ্গমালিকাম্ । ডমড্ডমড্ডমড্ডমন্নিনাদবড্ডমর্বযং চকার চণ্ডতাণ্ডবং তনোতু নঃ শিবঃ শিবম্ ॥ ১ ॥
Jatatavigalajjala Pravahapavitasthale Galeavalambya Lambitam Bhujangatungamalikam. Damaddamaddamaddaman Ninadavaddamarvayam Chakara Chandatandavam Tanotu Nah Shivah Shivam. (1)
ভাবার্থ: जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् । डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥ १ ॥ arth - जिनके सघन जटारूपी वन से प्रवाहित होने वाली गंगाजल की पावन धाराओं से जिनका कंठस्थल पवित्र है, जिनके गले में विशाल सर्पों की माला लटक रही है, तथा जो डमरू के डम-डम निनाद के साथ प्रचंड तांडव नृत्य कर रहे हैं, वे भगवान शिव हमारा परम कल्याण करें। meaning - May Lord Shiva, whose neck is consecrated by the sacred flow of the celestial river Ganga emerging from his dense matted locks, who wears a magnificent garland of serpents around his neck, and who performs the fierce cosmic Tandava to the rhythmic resonance of the damaru, bestow auspiciousness upon us.
জটাকটাহসম্ভ্রমভ্রমন্নিলিম্পনির্ঝরী- -বিলোলবীচিবল্লরীবিরাজমানমূর্ধনি । ধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বলল্ললাটপট্টপাবকে কিশোরচন্দ্রশেখরে রতিঃ প্রতিক্ষণং মম ॥ ২ ॥
Jatakatahasambhrama Bhramannilimpanirjhari Vilolavichivallari Virajamanamurdhani. Dhagaddhagaddhagajjvalal Lalatapattapavake Kishorachandrashekhare Ratih Pratikshanam Mama. (2)
ভাবার্থ: जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी- -विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि । धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥ २ ॥ arth - जिनके जटारूपी कड़ाह में वेग से घूमती हुई देवनदी गंगा की चंचल लहरें सुशोभित हो रही हैं, जिनके मस्तक पर धक्-धक् जलती हुई प्रचंड अग्नि प्रज्वलित है, और जिनके शीश पर बाल-चंद्रमा विराजमान हैं, उन देवाधिदेव में मेरा मन प्रतिक्षण अनुरक्त रहे। meaning - May my mind find eternal delight in Lord Shiva, on whose forehead blazes a fiercely burning flame, upon whose head the crescent moon shines radiant, and within whose vast matted hair the swift waves of the divine river Ganga whirl in beauty.
ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীবিলাসবন্ধুবন্ধুর স্ফুরদ্দিগন্তসন্ততিপ্রমোদমানমানসে । কৃপাকটাক্ষধোরণীনিরুদ্ধদুর্ধরাপদি ক্বচিদ্দিগম্বরে মনো বিনোদমেতু বস্তুনি ॥ ৩ ॥
Dharadharendranandini Vilasabandhubandhura Sphuraddigantasantati Pramodamanamānase. KripakatakshadhORani Niruddhadurdharapadi Kvachiddigambare Mano Vinodametu Vastuni. (3)
ভাবার্থ: धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे । कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि ॥ ३ ॥ arth - पर्वतराज हिमालय की कन्या माता पार्वती के विलासमय कटाक्षों से जिनका मन प्रफुल्लित रहता है, जिनकी कृपादृष्टि मात्र से भक्तों की कठिन से कठिन विपत्तियाँ दूर हो जाती हैं, उन दिगंबर शिव में मेरा चित्त सदा आनंदमग्न रहे। meaning - May my heart rejoice in that omnipresent Lord, whose mind delights in the affectionate presence of Parvati (the daughter of the mountain king), whose compassionate gaze effortlessly dispels the most insurmountable afflictions of his devotees.
জটাভুজঙ্গপিঙ্গলস্ফুরত্ফণামণিপ্রভা কদম্বকুঙ্কুমদ্রবপ্রলিপ্তদিগ্বধূমুখে । মদান্ধসিন্ধুরস্ফুরত্ত্বগুত্তরীযমেদুরে মনো বিনোদমদ্ভুতং বিভর্তু ভূতভর্তরি ॥ ৪ ॥
Jatabhujangapingala Sphuratphanamani Prabha Kadambakunkumadrava Praliptadigvadhukmukhe. Madandhasindhurasphurat Tvaguttariyamedure Mano Vinodamadbhutam Bibhartu Bhutabhartari. (4)
ভাবার্থ: जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे । मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥ ४ ॥ arth - जिनकी जटाओं में लिपटे सर्पों की फणियों के मणियों की चमक दसों दिशाओं को कुमकुम के रंग से रंग देती है, तथा जो मतवाले हाथी की खाल का उत्तरीय वस्त्र धारण किए हुए हैं, उन समस्त भूतों के स्वामी भूतनाथ में मेरा मन अनुपम आनंद प्राप्त करे। meaning - May my consciousness find sublime joy in the Lord of all living beings, whose cosmic form is enveloped in the hide of an elephant, and the radiant gems upon the hoods of the serpents in his hair illuminate all directions with a divine saffron luster.
সহস্রলোচনপ্রভৃত্যশেষলেখশেখর- -প্রসূনধূলিধোরণীবিধূসরাঙ্ঘ্রিপীঠভূঃ । ভুজঙ্গরাজমালযা নিবদ্ধজাটজূটকঃ শ্রিযৈ চিরায জাযতাং চকোরবন্ধুশেখরঃ ॥ ৫ ॥
Sahasralochanaprabhirty Asheshalekhashekhara Prasunadhulidhorani Vidhusaranghripithabhuh. Bhujangarajamalaya Nibaddhajatajutakah Shriyai Chiraya Jayatam Chakorabandhushekharah. (5)
ভাবার্থ: सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर- -प्रसूनधूलिधोरणीविधूसराङ्घ्रिपीठभूः । भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः ॥ ५ ॥ arth - इंद्र आदि समस्त देवताओं के मस्तक पर सुशोभित पुष्पों की पराग-धूलि से जिनके चरणकमल धूसरित होते हैं, तथा जिनके शीश पर सर्पराज की माला और चंद्रमा विराजमान हैं, वे भगवान शिव हमें चिरकाल के लिए अखंड ऐश्वर्य और कल्याण प्रदान करें। meaning - May Lord Shiva, whose lotus feet are adored by the pollen falling from the floral garlands worn by Indra and all celestials, and whose locks are bound by the serpent king and crowned by the soothing crescent moon, grant us eternal prosperity and spiritual wealth.
ললাটচত্বরজ্বলদ্ধনঞ্জযস্ফুলিঙ্গভা- -নিপীতপঞ্চসাযকং নমন্নিলিম্পনাযকম্ । সুধামযূখলেখযা বিরাজমানশেখরং মহাকপালিসম্পদেশিরোজটালমস্তু নঃ ॥ ৬ ॥
Lalatachatvarajvalad Dhananjayasphulingabha Nipitapanchasayakam Namannilimpanayakam. Sudhamayukhalekhaya Virajamanashekharam Mahakapalisampade Shirojatalamastu Nah. (6)
ভাবার্থ: ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा- -निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् । सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं महाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः ॥ ६ ॥ arth - जिनके ललाट की धधकती अग्नि के स्फुलिंगों ने कामदेव को भस्म कर दिया, जिन्हें देवराज इंद्र भी नतमस्तक होकर प्रणाम करते हैं, तथा जो अमृतमयी चंद्रमा की कला से सुशोभित हैं, वे जटाधारी महाकपाली शिव हमें समस्त आध्यात्मिक संपदा प्रदान करें। meaning - May Lord Shiva, who consumed Kamadeva (the god of desire) with the blazing sparks of his third eye, who is revered by the king of gods, and whose brow is adorned with the cooling nectar of the crescent moon, bestow upon us supreme divine treasures.
করালভালপট্টিকাধগদ্ধগদ্ধগজ্জ্বল- -দ্ধনঞ্জযাহুতীকৃতপ্রচণ্ডপঞ্চসাযকে । ধরাধরেন্দ্রনন্দিনীকুচাগ্রচিত্রপত্রক- -প্রকল্পনৈকশিল্পিনি ত্রিলোচনে রতির্মম ॥ ৭ ॥
Karalabhalapattika Dhagaddhagaddhagajjvalad Dhananjayāhutikrita Prachandapanchasayake. Dharadharendranandini Kuchagrachitrapatraka Prakalpanaikashilpini Trilocane Ratirmama. (7)
ভাবার্থ: करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल- -द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके । धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक- -प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥ ७ ॥ arth - जिनके विशाल ललाट पर धधकती अग्नि में कामदेव की आहुति पड़ गई, तथा जो गिरिराज किशोरी पार्वती के सौंदर्य के एकमात्र अनुरागी शिल्पी हैं, उन त्रिनेत्रधारी देवाधिदेव शिव में मेरा अनन्य प्रेम सदा बना रहे। meaning - May my devotion be forever anchored in the three-eyed Lord, whose radiant forehead consumed the arrows of passionate desire in its sacrificial fire, and who is the celestial artist adorning Mother Parvati with supreme devotion and love.
নবীনমেঘমণ্ডলীনিরুদ্ধদুর্ধরস্ফুরত্- -কুহূনিশীথিনীতমঃপ্রবন্ধবদ্ধকন্ধরঃ । নিলিম্পনির্ঝরীধরস্তনোতু কৃত্তিসিন্ধুরঃ কলানিধানবন্ধুরঃ শ্রিযং জগদ্ধুরন্ধরঃ ॥ ৮ ॥
Navinameghamandali Niruddhadurdharasphurat Kuhunishithinitamah Prabandhabaddhakandharah. Nilimpanirjharidharas Tanotu Krittisindhurah Kalanidhanabandhurah Shriyam Jagaddhurandharah. (8)
ভাবার্থ: नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्- -कुहूनिशीथिनीतमःप्रबन्धबद्धकन्धरः । निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥ ८ ॥ arth - अमावस्या की आधी रात में नवीन बादलों की तरह जिनका कंठ नीलवर्ण से आवृत है, जो गंगाजी को धारण करने वाले हैं, हाथी की खाल पहनने वाले और चंद्रमा की कलाओं से सुशोभित हैं, वे संसार का भार धारण करने वाले शिव हमारा ऐश्वर्य बढ़ाएं। meaning - May that supreme sustainer of the cosmos, whose neck bears the dark blue hue of midnight rainclouds, who holds the celestial river Ganga, who wears the elephant hide and is adorned with the repository of arts (the moon), expand our spiritual and worldly prosperity.
প্রফুল্লনীলপঙ্কজপ্রপঞ্চকালিমপ্রভা- -বলম্বিকণ্ঠকন্দলীরুচিপ্রবদ্ধকন্ধরম্ । স্মরচ্ছিদং পুরচ্ছিদং ভবচ্ছিদং মখচ্ছিদং গজচ্ছিদান্ধকচ্ছিদং তমন্তকচ্ছিদং ভজে ॥ ৯ ॥
Praphullanilapankaja Prapanchakalimaprabha Valambikanthakandali Ruchiprabaddhakandharam. Smarachchhidam Purachchhidam Bhavachchhidam Makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam Tamantakachchhidam Bhaje. (9)
ভাবার্থ: प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा- -वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम् । स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥ ९ ॥ arth - खिले हुए नीलकमल के समान सुंदर नीले कंठ वाले, कामदेव का नाश करने वाले, त्रिपुर का संहार करने वाले, भवबंधन को काटने वाले, दक्ष के यज्ञ का विध्वंस करने वाले, गजासुर और अंधकासुर को मारने वाले तथा स्वयं यमराज को दंडित करने वाले कालान्तक शिव का मैं भजन करता हूँ। meaning - I worship Lord Shiva, whose graceful neck shines with the deep blue splendor of a blossoming blue lotus; who conquered Kamadeva, shattered the three demonic cities of Tripura, destroyed worldly bondage, annulled Daksha's sacrifice, subdued the elephant-demon Gajasura, vanquished Andhaka, and triumphed over death itself.
অখর্বসর্বমঙ্গলাকলাকদম্বমঞ্জরী- -রসপ্রবাহমাধুরীবিজৃম্ভণামধুব্রতম্ । স্মরান্তকং পুরান্তকং ভবান্তকং মখান্তকং গজান্তকান্ধকান্তকং তমন্তকান্তকং ভজে ॥ ১০ ॥
Akharvasarvamangala Kalakadambamanjari Rasapravahamadhuri Vijrimbhanamadhuvratam. Smarantakam Purantakam Bhavantakam Makhantakam Gajantakandhakantakam Tamantakantakam Bhaje. (10)
ভাবার্থ: अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञजरी- -रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम् । स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥ १० ॥ arth - जो सर्वमंगला माता पार्वती के संपूर्ण कला-समूह की मंजरी के मकरंद रस का आस्वादन करने वाले भौंरे के समान हैं, कामदेव, त्रिपुर, संसार-दुःख, दक्ष-यज्ञ, गजासुर, अंधकासुर और मृत्यु के संहारक उन मृत्युंजय भगवान शिव को मैं भजता हूँ। meaning - I adore Lord Shiva, who like a honeybee savors the sweet nectar flowing from the auspicious blossom of Goddess Parvati's divine virtues; the destroyer of lust, the demolisher of Tripura, the deliverer from mortal bondage, and the conqueror of Yama (death).
জযত্বদভ্রবিভ্রমভ্রমদ্ভুজঙ্গমশ্বস- -দ্বিনির্গমত্ক্রমস্ফুরত্করালভালহব্যবাট্ । ধিমিদ্ধিমিদ্ধিমিধ্বনন্মৃদঙ্গতুঙ্গমঙ্গল- -ধ্বনিক্রমপ্রবর্তিতপ্রচণ্ডতাণ্ডবঃ শিবঃ ॥ ১১ ॥
Jayatvadabhravibhrama Bhramadbhujangamashvasad Vinirgamatkramasphurat Karalabhalahavyavat. Dhimid-dhimid-dhimidhvanan Mridangatungamangala Dhvanikramapravartita Prachandatandavah Shivah. (11)
ভাবার্থ: जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस- -द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट् । धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल- -ध्वनिक्रमप्रवर्तितप्रचण्डताण्डवः शिवः ॥ ११ ॥ arth - मस्तक पर तीव्रता से घूमते हुए सर्पों की फुंकार से जिनके ललाट की अग्नि और अधिक प्रदीप्त हो उठती है, और मृदंग की धीमी-धीमी मंगलकारी ध्वनि के साथ जो प्रचंड तांडव नृत्य कर रहे हैं, उन देवाधिदेव भगवान शिव की जय हो! जय हो! meaning - All glory to Lord Shiva, whose third eye burns fiercely, stoked by the hissing breaths of the serpents twirling upon his brow, and who executes his awe-inspiring cosmic dance to the thunderous and auspicious cadence of the celestial mridangam!
দৃষদ্বিচিত্রতল্পযোর্ভুজঙ্গমৌক্তিকস্রজো- -র্গরিষ্ঠরত্নলোষ্ঠযোঃ সুহৃদ্বিপক্ষপক্ষযোঃ । তৃণারবিন্দচক্ষুষোঃ প্রজামহীমহেন্দ্রযোঃ সমপ্রবৃত্তিকঃ কদা সদাশিবং ভজাম্যহম্ ॥ ১২ ॥
Drishadvichitrat润payor Bhujangamauktikasrajor Garishtharatnaloshthayoh Suhridvipakshapakshayoh. Trinaravindachakshushoh Prajamahimahendrayoh Samapravrittikah Kada Sadashivam Bhajamyaham. (12)
ভাবার্থ: दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजो- -र्गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः । तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥ १२ ॥ arth - कठोर पत्थर और कोमल शय्या में, सर्प और मोतियों की माला में, बहुमूल्य रत्न और मिट्टी के ढेले में, मित्र और शत्रु में, तृण और कमल नयन में, तथा साधारण प्रजा और सम्राट में—समान दृष्टि रखते हुए मैं कब सदाशिव का अनन्य भजन कर सकूँगा? meaning - When shall I attain that equanimity of mind where stone and soft bed, serpent and pearl necklace, precious diamond and clod of dirt, friend and foe, blade of grass and lotus eye, humble citizen and mighty emperor appear completely equal, and worship Lord Sadashiva with an undisturbed heart?
কদা নিলিম্পনির্ঝরীনিকুঞ্জকোটরে বসন্ বিমুক্তদুর্মতিঃ সদা শিরঃস্থমঞ্জলিং বহন্ । বিলোললোললোচনো ললামভাললগ্নকঃ শিবেতি মন্ত্রমুচ্চরন্ কদা সুখী ভবাম্যহম্ ॥ ১৩ ॥
Kada Nilimpanirjhari Nikunjakotare Vasan Vimuktadurmatih Sada Shirahsthamanjalim Vahan. Vilolalolalochano Lalamabhalalagnakah Shiveti Mantramuchcharan Kada Sukhi Bhavamyaham. (13)
ভাবার্থ: कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन् विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन् । विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥ १३ ॥ arth - कब मैं सुरसरि गंगा के तट पर लता-कुंजों में वास करते हुए, समस्त कुविचारों से मुक्त होकर, मस्तक पर हाथ जोड़े हुए, शिव-शिव महामंत्र का निरंतर उच्चारण करता हुआ परम सुख और शांति को प्राप्त करूँगा? meaning - When will I reside in a serene hermitage on the banks of the sacred river Ganga, freed from all delusions, with folded hands held in reverence above my head, constantly uttering the divine mantra 'Shiva, Shiva', and attain supreme spiritual liberation and bliss?
ইমং হি নিত্যমেবমুক্তমুত্তমোত্তমং স্তবং পঠন্স্মরন্ব্রুবন্নরো বিশুদ্ধিমেতি সন্ততম্ । হরে গুরৌ সুভক্তিমাশু যাতি নান্যথা গতিং বিমোহনং হি দেহিনাং সুশঙ্করস্য চিন্তনম্ ॥ ১৪ ॥
Imam Hi Nityamevamuktam Uttamottamam Stavam Pathansmaranbruvannaro Vishuddhineti Santatam. Hare Gurau Subhaktimashu Yati Nanyatha Gatim Vimohanam Hi Dehinam Sushankarasya Chintanam. (14)
ভাবার্থ: इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं पठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम् । हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥ १४ ॥ arth - इस उत्तमोत्तम स्तोत्र का जो मनुष्य नित्य पाठ, स्मरण अथवा श्रवण करता है, वह निरंतर परम पवित्रता को प्राप्त करता है। उसे भगवान शिव और गुरुदेव में अनन्य भक्ति प्राप्त होती है, और वह समस्त मोह-माया से छूटकर शिव-धाम को प्राप्त करता है। meaning - Whoever recites, meditates upon, or listens to this supreme hymn daily is continually purified. They quickly attain unwavering devotion unto Lord Shiva and the Guru, and transcend all worldly delusions, for contemplation of Lord Shankara is the supreme liberator of embodied souls.
পূজাবসানসমযে দশবক্ত্রগীতং যঃ শম্ভুপূজনপরং পঠতি প্রদোষে । তস্য স্থিরাং রথগজেন্দ্রতুরঙ্গযুক্তাং লক্ষ্মীং সদৈব সুমুখীং প্রদদাতি শম্ভুঃ ॥ ১৫ ॥
Pujavasanasamaye Dashavaktragitam Yah Shambhupujanaparam Pathati Pradoshe. Tasya Sthiram Rathagajendraturangayuktam Lakshmim Sadaiva Sumukhim Pradadati Shambhuh. (15)
ভাবার্থ: पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे । तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥ १५ ॥ arth - दशानन रावण द्वारा रचित इस स्तोत्र का जो मनुष्य शिव-पूजा के समापन पर सायंकाल (प्रदोष काल) में पाठ करता है, भगवान शिव उसे रथ, हाथी, घोड़ों से युक्त स्थिर लक्ष्मी और अखंड ऐश्वर्य सदैव प्रदान करते हैं। meaning - Whoever chants this hymn composed by the ten-headed Ravana at the conclusion of Lord Shiva's worship during the evening twilight (Pradosha), unto him Lord Shambhu bestows everlasting prosperity, vehicles, spiritual wealth, and abiding grace.

ভাবার্থ (Spiritual Wisdom & Summary)

--------------
जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् ।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥ १ ॥

arth -
जिनके सघन जटारूपी वन से प्रवाहित होने वाली गंगाजल की पावन धाराओं से जिनका कंठस्थल पवित्र है, जिनके गले में विशाल सर्पों की माला लटक रही है, तथा जो डमरू के डम-डम निनाद के साथ प्रचंड तांडव नृत्य कर रहे हैं, वे भगवान शिव हमारा परम कल्याण करें।

meaning -
May Lord Shiva, whose neck is consecrated by the sacred flow of the celestial river Ganga emerging from his dense matted locks, who wears a magnificent garland of serpents around his neck, and who performs the fierce cosmic Tandava to the rhythmic resonance of the damaru, bestow auspiciousness upon us.
--------------

--------------
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी-
-विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्धनि ।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥ २ ॥

arth -
जिनके जटारूपी कड़ाह में वेग से घूमती हुई देवनदी गंगा की चंचल लहरें सुशोभित हो रही हैं, जिनके मस्तक पर धक्-धक् जलती हुई प्रचंड अग्नि प्रज्वलित है, और जिनके शीश पर बाल-चंद्रमा विराजमान हैं, उन देवाधिदेव में मेरा मन प्रतिक्षण अनुरक्त रहे।

meaning -
May my mind find eternal delight in Lord Shiva, on whose forehead blazes a fiercely burning flame, upon whose head the crescent moon shines radiant, and within whose vast matted hair the swift waves of the divine river Ganga whirl in beauty.
--------------

--------------
धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर
स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे ।
कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि ॥ ३ ॥

arth -
पर्वतराज हिमालय की कन्या माता पार्वती के विलासमय कटाक्षों से जिनका मन प्रफुल्लित रहता है, जिनकी कृपादृष्टि मात्र से भक्तों की कठिन से कठिन विपत्तियाँ दूर हो जाती हैं, उन दिगंबर शिव में मेरा चित्त सदा आनंदमग्न रहे।

meaning -
May my heart rejoice in that omnipresent Lord, whose mind delights in the affectionate presence of Parvati (the daughter of the mountain king), whose compassionate gaze effortlessly dispels the most insurmountable afflictions of his devotees.
--------------

--------------
जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा
कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे ।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥ ४ ॥

arth -
जिनकी जटाओं में लिपटे सर्पों की फणियों के मणियों की चमक दसों दिशाओं को कुमकुम के रंग से रंग देती है, तथा जो मतवाले हाथी की खाल का उत्तरीय वस्त्र धारण किए हुए हैं, उन समस्त भूतों के स्वामी भूतनाथ में मेरा मन अनुपम आनंद प्राप्त करे।

meaning -
May my consciousness find sublime joy in the Lord of all living beings, whose cosmic form is enveloped in the hide of an elephant, and the radiant gems upon the hoods of the serpents in his hair illuminate all directions with a divine saffron luster.
--------------

--------------
सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर-
-प्रसूनधूलिधोरणीविधूसराङ्घ्रिपीठभूः ।
भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः ॥ ५ ॥

arth -
इंद्र आदि समस्त देवताओं के मस्तक पर सुशोभित पुष्पों की पराग-धूलि से जिनके चरणकमल धूसरित होते हैं, तथा जिनके शीश पर सर्पराज की माला और चंद्रमा विराजमान हैं, वे भगवान शिव हमें चिरकाल के लिए अखंड ऐश्वर्य और कल्याण प्रदान करें।

meaning -
May Lord Shiva, whose lotus feet are adored by the pollen falling from the floral garlands worn by Indra and all celestials, and whose locks are bound by the serpent king and crowned by the soothing crescent moon, grant us eternal prosperity and spiritual wealth.
--------------

--------------
ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा-
-निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् ।
सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं
महाकपालिसम्पदेशिरोजटालमस्तु नः ॥ ६ ॥

arth -
जिनके ललाट की धधकती अग्नि के स्फुलिंगों ने कामदेव को भस्म कर दिया, जिन्हें देवराज इंद्र भी नतमस्तक होकर प्रणाम करते हैं, तथा जो अमृतमयी चंद्रमा की कला से सुशोभित हैं, वे जटाधारी महाकपाली शिव हमें समस्त आध्यात्मिक संपदा प्रदान करें।

meaning -
May Lord Shiva, who consumed Kamadeva (the god of desire) with the blazing sparks of his third eye, who is revered by the king of gods, and whose brow is adorned with the cooling nectar of the crescent moon, bestow upon us supreme divine treasures.
--------------

--------------
करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल-
-द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके ।
धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक-
-प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥ ७ ॥

arth -
जिनके विशाल ललाट पर धधकती अग्नि में कामदेव की आहुति पड़ गई, तथा जो गिरिराज किशोरी पार्वती के सौंदर्य के एकमात्र अनुरागी शिल्पी हैं, उन त्रिनेत्रधारी देवाधिदेव शिव में मेरा अनन्य प्रेम सदा बना रहे।

meaning -
May my devotion be forever anchored in the three-eyed Lord, whose radiant forehead consumed the arrows of passionate desire in its sacrificial fire, and who is the celestial artist adorning Mother Parvati with supreme devotion and love.
--------------

--------------
नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्-
-कुहूनिशीथिनीतमःप्रबन्धबद्धकन्धरः ।
निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥ ८ ॥

arth -
अमावस्या की आधी रात में नवीन बादलों की तरह जिनका कंठ नीलवर्ण से आवृत है, जो गंगाजी को धारण करने वाले हैं, हाथी की खाल पहनने वाले और चंद्रमा की कलाओं से सुशोभित हैं, वे संसार का भार धारण करने वाले शिव हमारा ऐश्वर्य बढ़ाएं।

meaning -
May that supreme sustainer of the cosmos, whose neck bears the dark blue hue of midnight rainclouds, who holds the celestial river Ganga, who wears the elephant hide and is adorned with the repository of arts (the moon), expand our spiritual and worldly prosperity.
--------------

--------------
प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा-
-वलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम् ।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥ ९ ॥

arth -
खिले हुए नीलकमल के समान सुंदर नीले कंठ वाले, कामदेव का नाश करने वाले, त्रिपुर का संहार करने वाले, भवबंधन को काटने वाले, दक्ष के यज्ञ का विध्वंस करने वाले, गजासुर और अंधकासुर को मारने वाले तथा स्वयं यमराज को दंडित करने वाले कालान्तक शिव का मैं भजन करता हूँ।

meaning -
I worship Lord Shiva, whose graceful neck shines with the deep blue splendor of a blossoming blue lotus; who conquered Kamadeva, shattered the three demonic cities of Tripura, destroyed worldly bondage, annulled Daksha's sacrifice, subdued the elephant-demon Gajasura, vanquished Andhaka, and triumphed over death itself.
--------------

--------------
अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञजरी-
-रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम् ।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥ १० ॥

arth -
जो सर्वमंगला माता पार्वती के संपूर्ण कला-समूह की मंजरी के मकरंद रस का आस्वादन करने वाले भौंरे के समान हैं, कामदेव, त्रिपुर, संसार-दुःख, दक्ष-यज्ञ, गजासुर, अंधकासुर और मृत्यु के संहारक उन मृत्युंजय भगवान शिव को मैं भजता हूँ।

meaning -
I adore Lord Shiva, who like a honeybee savors the sweet nectar flowing from the auspicious blossom of Goddess Parvati's divine virtues; the destroyer of lust, the demolisher of Tripura, the deliverer from mortal bondage, and the conqueror of Yama (death).
--------------

--------------
जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस-
-द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट् ।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल-
-ध्वनिक्रमप्रवर्तितप्रचण्डताण्डवः शिवः ॥ ११ ॥

arth -
मस्तक पर तीव्रता से घूमते हुए सर्पों की फुंकार से जिनके ललाट की अग्नि और अधिक प्रदीप्त हो उठती है, और मृदंग की धीमी-धीमी मंगलकारी ध्वनि के साथ जो प्रचंड तांडव नृत्य कर रहे हैं, उन देवाधिदेव भगवान शिव की जय हो! जय हो!

meaning -
All glory to Lord Shiva, whose third eye burns fiercely, stoked by the hissing breaths of the serpents twirling upon his brow, and who executes his awe-inspiring cosmic dance to the thunderous and auspicious cadence of the celestial mridangam!
--------------

--------------
दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजो-
-र्गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः ।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥ १२ ॥

arth -
कठोर पत्थर और कोमल शय्या में, सर्प और मोतियों की माला में, बहुमूल्य रत्न और मिट्टी के ढेले में, मित्र और शत्रु में, तृण और कमल नयन में, तथा साधारण प्रजा और सम्राट में—समान दृष्टि रखते हुए मैं कब सदाशिव का अनन्य भजन कर सकूँगा?

meaning -
When shall I attain that equanimity of mind where stone and soft bed, serpent and pearl necklace, precious diamond and clod of dirt, friend and foe, blade of grass and lotus eye, humble citizen and mighty emperor appear completely equal, and worship Lord Sadashiva with an undisturbed heart?
--------------

--------------
कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन् ।
विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥ १३ ॥

arth -
कब मैं सुरसरि गंगा के तट पर लता-कुंजों में वास करते हुए, समस्त कुविचारों से मुक्त होकर, मस्तक पर हाथ जोड़े हुए, शिव-शिव महामंत्र का निरंतर उच्चारण करता हुआ परम सुख और शांति को प्राप्त करूँगा?

meaning -
When will I reside in a serene hermitage on the banks of the sacred river Ganga, freed from all delusions, with folded hands held in reverence above my head, constantly uttering the divine mantra 'Shiva, Shiva', and attain supreme spiritual liberation and bliss?
--------------

--------------
इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम् ।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥ १४ ॥

arth -
इस उत्तमोत्तम स्तोत्र का जो मनुष्य नित्य पाठ, स्मरण अथवा श्रवण करता है, वह निरंतर परम पवित्रता को प्राप्त करता है। उसे भगवान शिव और गुरुदेव में अनन्य भक्ति प्राप्त होती है, और वह समस्त मोह-माया से छूटकर शिव-धाम को प्राप्त करता है।

meaning -
Whoever recites, meditates upon, or listens to this supreme hymn daily is continually purified. They quickly attain unwavering devotion unto Lord Shiva and the Guru, and transcend all worldly delusions, for contemplation of Lord Shankara is the supreme liberator of embodied souls.
--------------

--------------
पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे ।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥ १५ ॥

arth -
दशानन रावण द्वारा रचित इस स्तोत्र का जो मनुष्य शिव-पूजा के समापन पर सायंकाल (प्रदोष काल) में पाठ करता है, भगवान शिव उसे रथ, हाथी, घोड़ों से युक्त स्थिर लक्ष्मी और अखंड ऐश्वर्य सदैव प्रदान करते हैं।

meaning -
Whoever chants this hymn composed by the ten-headed Ravana at the conclusion of Lord Shiva's worship during the evening twilight (Pradosha), unto him Lord Shambhu bestows everlasting prosperity, vehicles, spiritual wealth, and abiding grace.
--------------
Bengali Bhakti Portal

Explore authentic devotional hymns, stotras, and chalisas accurately translated into Bengali (বাংলা) script with complete spiritual meanings.

All Bengali Prayers