Stotram Sangrah ଓଡ଼ିଆ (Odia) Krishna

ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

Shri Vishnu Sahasranama Stotram in Odia (ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍)

सम्पूर्ण Shri Vishnu Sahasranama Stotram in Odia (ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍) मूल श्लोक, English Transliteration एवं अर्थ सहित DevDhun पर पढ़ें।

ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ - Odia
Text:
Jump to: Sahasranama
॥ ପୂର୍ବପୀଠିକା ॥ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିବର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନବଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସର୍ବବିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ॥
ଯସ୍ଯ ଦ୍ବିରଦବକ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପାରିଷଦ୍ଯାଃ ପରଃ ଶତମ୍ । ବିଘ୍ନଂ ନିଘ୍ନନ୍ତି ସତତଂ ବିଷ୍ବକ୍ସେନଂ ତମାଶ୍ରଯେ ॥
ବ୍ଯାସଂ ବସିଷ୍ଠନପ୍ତାରଂ ଶକ୍ତେଃ ପୌତ୍ରମକଲ୍ମଷମ୍ । ପରାଶରାତ୍ମଜଂ ବନ୍ଦେ ଶୁକତାତଂ ତପୋନିଧିମ୍ ॥
ବ୍ଯାସାଯ ବିଷ୍ଣୁରୂପାଯ ବ୍ଯାସରୂପାଯ ବିଷ୍ଣବେ । ନମୋ ବୈ ବ୍ରହ୍ମନିଧଯେ ବାସିଷ୍ଠାଯ ନମୋ ନମଃ ॥
॥ ଧ୍ଯାନମ୍ ॥ କ୍ଷୀରୋଦନ୍ବତ୍ପ୍ରଦେଶେ ଶୁଚିମଣିବିଲସତ୍ସୈକତେ ମୌକ୍ତିକାନାଂ ମାଲାକ୍ଲୃପ୍ତାସନସ୍ଥଃ ସ୍ଫଟିକମଣିନିଭୈର୍ମୌକ୍ତିକୈର୍ମଣ୍ଡିତାଙ୍ଗଃ । ଶୁଭ୍ରୈରଭ୍ରୈରଦଭ୍ରୈରୁପରିବିରଚିତୈର୍ମୁକ୍ତପୀଯୂଷବର୍ଷୈଃ ଆନନ୍ଦୀ ନଃ ପୁନୀଯାଦରିନଲିନଗଦାଶଙ୍ଖପାଣିର୍ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥
ଭୂଃ ପାଦୌ ଯସ୍ଯ ନାଭିର୍ବିଯଦସୁରନିଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚ ନେତ୍ରେ କର୍ଣାବାଶାଃ ଶିରୋ ଦ୍ଯୌର୍ମୁଖମପି ଦହନୋ ଯସ୍ଯ ବାସ୍ତେଯମବ୍ଧିଃ । ଅନ୍ତସ୍ଥଂ ଯସ୍ଯ ବିଶ୍ବଂ ସୁରନରଖଗଗୋଭୋଗିଗନ୍ଧର୍ବଦୈତ୍ଯୈଃ ଚିତ୍ରଂ ରଂରମ୍ଯତେ ତଂ ତ୍ରିଭୁବନବପୁଷଂ ବିଷ୍ଣୁମୀଶଂ ନମାମି ॥
॥ ମୂଲ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ॥ ୐ ବିଶ୍ବଂ ବିଷ୍ଣୁର୍ବଷଟ୍କାରୋ ଭୂତଭବ୍ଯଭବତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଭୂତକୃଦ୍ ଭୂତଭୃଦ୍ ଭାବୋ ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଭାବନଃ ॥ ୧ ॥
ପୂତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ । ଅବ୍ଯଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷୀ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋଽକ୍ଷର ଏବ ଚ ॥ ୨ ॥
ଯୋଗୋ ଯୋଗବିଦାଂ ନେତା ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ବରଃ । ନାରସିଂହବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କେଶବଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ ୩ ॥
ସର୍ବଃ ଶର୍ବଃ ଶିବଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଭୂତାଦିର୍ନିଧିରବ୍ଯଯଃ । ସମ୍ଭବୋ ଭାବନୋ ଭର୍ତା ପ୍ରଭବଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ବରଃ ॥ ୪ ॥
ସ୍ବଯମ୍ଭୂଃ ଶମ୍ଭୁରାଦିତ୍ଯଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାସ୍ବନଃ । ଅନାଦିନିଧନୋ ଧାତା ବିଧାତା ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ ॥ ୫ ॥
ଅପ୍ରମେଯୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭୋଽମରପ୍ରଭୁଃ । ବିଶ୍ବକର୍ମା ମନୁସ୍ତ୍ବଷ୍ଟା ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ ସ୍ଥବିରୋ ଧ୍ରୁବଃ ॥ ୬ ॥
ଅଗ୍ରାହ୍ଯଃ ଶାଶ୍ବତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତର୍ଦନଃ । ପ୍ରଭୂତସ୍ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ ପବିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ପରମ୍ ॥ ୭ ॥
ଈଶାନଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରାଣୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭୂଗର୍ଭୋ ମାଧବୋ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୮ ॥
ଈଶ୍ବରୋ ବିକ୍ରମୀ ଧନ୍ବୀ ମେଧାବୀ ବିକ୍ରମଃ କ୍ରମଃ । ଅନୁତ୍ତମୋ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କୃତଜ୍ଞଃ କୃତିରାତ୍ମବାନ୍ ॥ ୯ ॥
ସୁରେଶଃ ଶରଣଂ ଶର୍ମ ବିଶ୍ବରେତାଃ ପ୍ରଜାଭବଃ । ଅହଃ ସଂବତ୍ସରୋ ବ୍ଯାଲଃ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସର୍ବଦର୍ଶନଃ ॥ ୧୦ ॥
ଅଜଃ ସର୍ବେଶ୍ବରଃ ସିଦ୍ଧଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ବାଦିରଚ୍ଯୁତଃ । ବୃଷାକପିରମେଯାତ୍ମା ସର୍ବଯୋଗବିନିଃସୃତଃ ॥ ୧୧ ॥
ବସୁର୍ବସୁମନାଃ ସତ୍ଯଃ ସମାତ୍ମାଽସମ୍ମିତଃ ସମଃ । ଅମୋଘଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ବୃଷକର୍ମା ବୃଷାକୃତିଃ ॥ ୧୨ ॥
ରୁଦ୍ରୋ ବହୁଶିରା ବଭ୍ରୁର୍ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ଶୁଚିଶ୍ରବାଃ । ଅମୃତଃ ଶାଶ୍ବତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ବରାରୋହୋ ମହାତପାଃ ॥ ୧୩ ॥
ସର୍ବଗଃ ସର୍ବବିଦ୍ଭାନୁର୍ବିଷ୍ବକ୍ସେନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ବେଦୋ ବେଦବିଦବ୍ଯଙ୍ଗୋ ବେଦାଙ୍ଗୋ ବେଦବିତ୍ କବିଃ ॥ ୧୪ ॥
ଲୋକାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଃ କୃତାକୃତଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ॥ ୧୫ ॥
ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁର୍ଭୋଜନଂ ଭୋକ୍ତା ସହିଷ୍ଣୁର୍ଜଗଦାଦିଜଃ । ଅନଘୋ ବିଜଯୋ ଜେତା ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ପୁନର୍ବସୁଃ ॥ ୧୬ ॥
ଉପେନ୍ଦ୍ରୋ ବାମନଃ ପ୍ରାଂଶୁରମୋଘଃ ଶୁଚିରୂର୍ଜିତଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ସର୍ଗୋ ଧୃତାତ୍ମା ନିଯମୋ ଯମଃ ॥ ୧୭ ॥
ବେଦ୍ଯୋ ବୈଦ୍ଯଃ ସଦାଯୋଗୀ ବୀରହା ମାଧବୋ ମଧୁଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ମହାମାଯୋ ମହୋତ୍ସାହୋ ମହାବଲଃ ॥ ୧୮ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ମହାବୀର୍ଯୋ ମହାଶକ୍ତିର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନମେଯାତ୍ମା ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମହେଷ୍ବାସୋ ମହୀଭର୍ତା ଶ୍ରୀନିବାସଃ ସତାଂ ଗତିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ସୁରାନନ୍ଦୋ ଗୋବିନ୍ଦୋ ଗୋବିଦାଂ ପତିଃ ॥ ୨୦ ॥
ମରୀଚିର୍ଦମନୋ ହଂସଃ ସୁପର୍ଣୋ ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ । ହିରଣ୍ଯନାଭଃ ସୁତପାଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ବଦୃକ୍ ସିଂହଃ ସନ୍ଧାତା ସନ୍ଧିମାନ୍ ସ୍ଥିରଃ । ଅଜୋ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ ଶାସ୍ତା ବିଶ୍ରୁତାତ୍ମା ସୁରାରିହା ॥ ୨୨ ॥
ଗୁରୁର୍ଗୁରୁତମୋ ଧାମ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ନିମିଷୋଽନିମିଷଃ ସ୍ରଗ୍ବୀ ବାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅଗ୍ରଣୀର୍ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନ୍ଯାଯୋ ନେତା ସମୀରଣଃ । ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ବିଶ୍ବାତ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଆବର୍ତନୋ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂବୃତଃ ସମ୍ପ୍ରମର୍ଦନଃ । ଅହଃସଂବର୍ତକୋ ବହ୍ନିରନିଲୋ ଧରଣୀଧରଃ ॥ ୨୫ ॥
ସୁପ୍ରସାଦଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବିଶ୍ବଧୃଗ୍ବିଶ୍ବଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ସତ୍କର୍ତା ସତ୍କୃତଃ ସାଧୁର୍ଜହ୍ନୁର୍ନାରାଯଣୋ ନରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଅସଂଖ୍ଯେଯୋଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟକୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସଙ୍କଲ୍ପଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ ॥ ୨୭ ॥
ବୃଷାହୀ ବୃଷଭୋ ବିଷ୍ଣୁର୍ବୃଷପର୍ବା ବୃଷୋଦରଃ । ବର୍ଧନୋ ବର୍ଧମାନଶ୍ଚ ବିବିକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ ॥ ୨୮ ॥
ସୁଭୁଜୋ ଦୁର୍ଧରୋ ବାଗ୍ମୀ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ବସୁଦୋ ବସୁଃ । ନୈକରୂପୋ ବୃହଦ୍ରୂପଃ ଶିପିବିଷ୍ଟଃ ପ୍ରକାଶନଃ ॥ ୨୯ ॥
ଓଜସ୍ତେଜୋଦ୍ଯୁତିଧରଃ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ପ୍ରତାପନଃ । ଋଦ୍ଧଃ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁର୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୩୦ ॥
ଅମୃତାଂଶୂଦ୍ଭବୋ ଭାନୁଃ ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ସୁରେଶ୍ବରଃ । ଔଷଧଂ ଜଗତଃ ସେତୁଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାକ୍ରମଃ ॥ ୩୧ ॥
ଭୂତଭବ୍ଯଭବନ୍ନାଥଃ ପବନଃ ପାବନୋଽନଲଃ । କାମହା କାମକୃତ୍ କାନ୍ତଃ କାମଃ କାମପ୍ରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୨ ॥
ଯୁଗାଦିକୃଦ୍ ଯୁଗାବର୍ତୋ ନୈକମାଯୋ ମହାଶନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯୋ ବ୍ଯକ୍ତରୂପଶ୍ଚ ସହସ୍ରଜିଦନନ୍ତଜିତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଇଷ୍ଟୋଽବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନହୁଷୋ ବୃଷଃ । କ୍ରୋଧହା କ୍ରୋଧକୃତ୍ କର୍ତା ବିଶ୍ବବାହୁର୍ମହୀଧରଃ ॥ ୩୪ ॥
ଅଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରଥିତଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦୋ ବାସବାନୁଜଃ । ଅପାଂନିଧିରଧିଷ୍ଠାନମପ୍ରମତ୍ତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ ୩୫ ॥
ସ୍କନ୍ଦଃ ସ୍କନ୍ଦଧରୋ ଧୁର୍ଯୋ ବରଦୋ ବାଯୁବାହନଃ । ବାସୁଦେବୋ ବୃହଦ୍ଭାନୁରାଦିଦେବଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅଶୋକସ୍ତାରଣସ୍ତାରଃ ଶୂରଃ ଶୌରିର୍ଜନେଶ୍ବରଃ । ଅନୁକୂଲଃ ଶତାବର୍ତଃ ପଦ୍ମୀ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୭ ॥
ପଦ୍ମନାଭୋଽରବିନ୍ଦାକ୍ଷଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ଶରୀରଭୃତ୍ । ମହର୍ଦ୍ଧିରୃଦ୍ଧୋ ବୃଦ୍ଧାତ୍ମା ମହାକ୍ଷୋ ଗରୁଡଧ୍ବଜଃ ॥ ୩୮ ॥
ଅତୁଲୋ ଶରଭୋ ଭୀମଃ ସମଯଜ୍ଞୋ ହବିର୍ହରିଃ । ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷଣ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍ ସମିତିଞ୍ଜଯଃ ॥ ୩୯ ॥
ବିକ୍ଷରୋ ରୋହିତୋ ମାର୍ଗୋ ହେତୁର୍ଦାମୋଦରଃ ସହଃ । ମହୀଧରୋ ମହାଭାଗୋ ବେଗବାନମିତାଶନଃ ॥ ୪୦ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ କ୍ଷୋଭଣୋ ଦେବଃ ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ପରମେଶ୍ବରଃ । କରଣଂ କାରଣଂ କର୍ତା ବିକର୍ତା ଗହନୋ ଗୁହଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ଯବସାଯୋ ବ୍ଯବସ୍ଥାନଃ ସଂସ୍ଥାନଃ ସ୍ଥାନଦୋ ଧ୍ରୁବଃ । ପରର୍ଦ୍ଧିଃ ପରମସ୍ପଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ଶୁଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୪୨ ॥
ରାମୋ ବିରାମୋ ବିରଜୋ ମାର୍ଗୋ ନେଯୋ ନଯୋଽନଯଃ । ବୀରଃ ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମବିଦୁତ୍ତମଃ ॥ ୪୩ ॥
ବୈକୁଣ୍ଠଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରଣବଃ ପୃଥୁଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ବ୍ଯାପ୍ତୋ ବାଯୁରଧୋକ୍ଷଜଃ ॥ ୪୪ ॥
ଋତୁଃ ସୁଦର୍ଶନଃ କାଲଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପରିଗ୍ରହଃ । ଉଗ୍ରଃ ସଂବତ୍ସରୋ ଦକ୍ଷୋ ବିଶ୍ରାମୋ ବିଶ୍ବଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୪୫ ॥
ବିସ୍ତାରଃ ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ବୀଜମବ୍ଯଯମ୍ । ଅର୍ଥୋଽନର୍ଥୋ ମହାକୋଶୋ ମହାଭୋଗୋ ମହାଧନଃ ॥ ୪୬ ॥
ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସ୍ଥବିଷ୍ଠୋଽଭୂର୍ଧର୍ମଯୂପୋ ମହାମଖଃ । ନକ୍ଷତ୍ରନେମିର୍ନକ୍ଷତ୍ରୀ କ୍ଷମଃ କ୍ଷାମଃ ସମୀହନଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯଜ୍ଞ ଇଜ୍ଯୋ ମହେଜ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରତୁଃ ସତ୍ରଂ ସତାଂ ଗତିଃ । ସର୍ବଦର୍ଶୀ ବିମୁକ୍ତାତ୍ମା ସର୍ବଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ସୁବ୍ରତଃ ସୁମୁଖଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଘୋଷଃ ସୁଖଦଃ ସୁହୃତ୍ । ମନୋହରୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ବୀରବାହୁର୍ବିଦାରଣଃ ॥ ୪୯ ॥
ସ୍ବାପନଃ ସ୍ବବଶୋ ବ୍ଯାପୀ ନୈକାତ୍ମା ନୈକକର୍ମକୃତ୍ । ବତ୍ସରୋ ବତ୍ସଲୋ ବତ୍ସୀ ରତ୍ନଗର୍ଭୋ ଧନେଶ୍ବରଃ ॥ ୫୦ ॥
ଧର୍ମଗୁବ୍ ଧର୍ମକୃଦ୍ ଧର୍ମୀ ସଦସତ୍କ୍ଷରମକ୍ଷରମ୍ । ଅବିଜ୍ଞାତା ସହସ୍ରାଂଶୁର୍ବିଧାତା କୃତଲକ୍ଷଣଃ ॥ ୫୧ ॥
ଗଭସ୍ତିନେମିଃ ସତ୍ତ୍ବସ୍ଥଃ ସିଂହୋ ଭୂତମହେଶ୍ବରଃ । ଆଦିଦେବୋ ମହାଦେବୋ ଦେବେଶୋ ଦେବଭୃଦ୍ ଗୁରୁଃ ॥ ୫୨ ॥
ଉତ୍ତରୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯଃ ପୁରାତନଃ । ଶରୀରଭୂତଭୃଦ୍ ଭୋକ୍ତା କପୀନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୫୩ ॥
ସୋମପୋଽମୃତପଃ ସୋମଃ ପୁରୁଜିତ୍ ପୁରୁସତ୍ତମଃ । ବିନଯୋ ଜଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଦାଶାର୍ହଃ ସାତ୍ତ୍ବତାଂ ପତିଃ ॥ ୫୪ ॥
ଜୀବୋ ବିନଯିତା ସାକ୍ଷୀ ମୁକୁନ୍ଦୋଽମିତବିକ୍ରମଃ । ଅମ୍ଭୋନିଧିରନନ୍ତାତ୍ମା ମହୋଦଧିଶଯୋଽନ୍ତକଃ ॥ ୫୫ ॥
ଅଜୋ ମହାର୍ହଃ ସ୍ବାଭାବ୍ଯୋ ଜିତାମିତ୍ରଃ ପ୍ରମୋଦନଃ । ଆନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦନୋ ନନ୍ଦଃ ସତ୍ଯଧର୍ମା ତ୍ରିବିକ୍ରମଃ ॥ ୫୬ ॥
ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯଃ କୃତଜ୍ଞୋ ମେଦିନୀପତିଃ । ତ୍ରିପଦସ୍ତ୍ରିଦଶାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ମହାଶୃଙ୍ଗଃ କୃତ Fabian କୃତାନ୍ତକୃତ୍ ॥ ୫୭ ॥
ମହାବରାହୋ ଗୋବିନ୍ଦଃ ସୁଷେଣଃ କନକାଙ୍ଗଦୀ । ଗୁହ୍ଯୋ ଗଭୀରୋ ଗହନୋ ଗୁପ୍ତଶ୍ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ॥ ୫୮ ॥
ବେଧାଃ ସ୍ବାଙ୍ଗୋଽଜିତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଦୃଢଃ ସଂକର୍ଷଣୋଽଚ୍ଯୁତଃ । ବରୁଣୋ ବାରୁଣୋ ବୃକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାମନାଃ ॥ ୫୯ ॥
ଭଗବାନ୍ ଭଗହାଽଽନନ୍ଦୀ ବନମାଲୀ ହଲାଯୁଧଃ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରାଦିତ୍ଯଃ ସହିଷ୍ଣୁର୍ଗତିସତ୍ତମଃ ॥ ୬୦ ॥
ସୁଧନ୍ବା ଖଣ୍ଡପରଶୁର୍ଦାରୁଣୋ ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦଃ । ଦିବଃସ୍ପୃକ୍ ସର୍ବଦୃଗ୍ବ୍ଯାସୋ ବାଚସ୍ପତିରଯୋନିଜଃ ॥ ୬୧ ॥
ତ୍ରିସାମା ସାମଗଃ ସାମ ନିର୍ବାଣଂ ଭେଷଜଂ ଭିଷକ୍ । ସଂନ୍ଯାସକୃଚ୍ଛମଃ ଶାନ୍ତୋ ନିଷ୍ଠା ଶାନ୍ତିଃ ପରାଯଣମ୍ ॥ ୬୨ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗଃ ଶାନ୍ତିଦଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କୁମୁଦଃ କୁବଲେଶଯଃ । ଗୋହିତୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ବୃଷଭାକ୍ଷୋ ବୃଷପ୍ରିଯଃ ॥ ୬୩ ॥
ଅନିବର୍ତୀ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂକ୍ଷେପ୍ତା କ୍ଷେମକୃଚ୍ଛିବଃ । ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷାଃ ଶ୍ରୀବାସଃ ଶ୍ରୀପତିଃ ଶ୍ରୀମତାଂ ବରଃ ॥ ୬୪ ॥
ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀନିବାସଃ ଶ୍ରୀନିଧିଃ ଶ୍ରୀବିଭାବନଃ । ଶ୍ରୀଧରଃ ଶ୍ରୀକରଃ ଶ୍ରେଯଃ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲୋକତ୍ରଯାଶ୍ରଯଃ ॥ ୬୫ ॥
ସ୍ବକ୍ଷଃ ସ୍ବଙ୍ଗଃ ଶତାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦିର୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣେଶ୍ବରଃ । ବିଜିତାତ୍ମାଽବିଧେଯାତ୍ମା ସତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ ॥ ୬୬ ॥
ଉଦୀର୍ଣଃ ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁରନୀଶଃ ଶାଶ୍ବତସ୍ଥିରଃ । ଭୂଶଯୋ ଭୂଷଣୋ ଭୂତିର୍ବିଶୋକଃ ଶୋକନାଶନଃ ॥ ୬୭ ॥
ଅର୍ଚିଷ୍ମାନର୍ଚିତଃ କୁମ୍ଭୋ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବିଶୋଧନଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽପ୍ରତିରଥଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽମିତବିକ୍ରମଃ ॥ ୬୮ ॥
କାଲନେପିନିହା ବୀରଃ ଶୌରିଃ ଶୂରଜନେଶ୍ବରଃ । ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋକେଶଃ କେଶବଃ କେଶିହା ହରିଃ ॥ ୬୯ ॥
କାମଦେବଃ କାମପାଲଃ କାମୀ କାନ୍ତଃ କୃତାଗମଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁର୍ବିଷ୍ଣୁର୍ବୀରୋଽନନ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ॥ ୭୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନଃ । ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମୀ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ ॥ ୭୧ ॥
ମହାକ୍ରମୋ ମହାକର୍ମା ମହାତେଜା ମହୋରଗଃ । ମହାକ୍ରତୁର୍ମହାଯଜ୍ବା ମହାଯଜ୍ଞୋ ମହାହବିଃ ॥ ୭୨ ॥
ସ୍ତବ୍ଯଃ ସ୍ତବପ୍ରିଯଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ୍ତୁତିଃ ସ୍ତୋତା ରଣପ୍ରିଯଃ । ପୂର୍ଣଃ ପୂରଯିତା ପୁଣ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିରନାମଯଃ ॥ ୭୩ ॥
ମନୋଜବସ୍ତୀର୍ଥକରୋ ବସୁରେତା ବସୁପ୍ରଦଃ । ବସୁପ୍ରଦୋ ବାସୁଦେବୋ ବସୁର୍ବସୁମନା ହବିଃ ॥ ୭୪ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ତା ସଦ୍ଭୂତିଃ ସତ୍ପରାଯଣଃ । ଶୂରସେନୋ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସନ୍ନିବାସଃ ସୁଯାମୁନଃ ॥ ୭୫ ॥
ଭୂତାବାସୋ ବାସୁଦେବଃ ସର୍ବାସୁନିଲଯୋଽନଲଃ । ଦର୍ପହା ଦର୍ପଦୋ ଦୃପ୍ତୋ ଦୁର୍ଧରୋଽଥାପରାଜିତଃ ॥ ୭୬ ॥
ବିଶ୍ବମୂର୍ତିର୍ମହାମୂର୍ତିର୍ଦୀପ୍ତମୂର୍ତିରମୂର୍ତିମାନ୍ । ଅନେକମୂର୍ତିରବ୍ଯକ୍ତଃ ଶତମୂର୍ତିଃ ଶତାନନଃ ॥ ୭୭ ॥
ଏକୋ ନୈକଃ ସବଃ କଃ କିଂ ଯତ୍ ତତ୍ ପଦମନୁତ୍ତମମ୍ । ଲୋକବନ୍ଧୁର୍ଲୋକନାଥୋ ମାଧବୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ॥ ୭୮ ॥
ସୁବର୍ଣବର୍ଣୋ ହେମାଙ୍ଗୋ ବରାଙ୍ଗଶ୍ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ । ବୀରହା ବିଷମଃ ଶୂନ୍ଯୋ ଘୃତାଶୀରଚଲଶ୍ଚଲଃ ॥ ୭୯ ॥
ଅମାନୀ ମାନଦୋ ମାନ୍ଯୋ ଲୋକସ୍ବାମୀ ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ । ସୁମେଧା ମେଧଜୋ ଧନ୍ଯଃ ସତ୍ଯମେଧା ଧରାଧରଃ ॥ ୮୦ ॥
ତେଜୋବୃଷୋ ଦ୍ଯୁତିଧରଃ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବରଃ । ପ୍ରଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହୋ ବ୍ଯଗ୍ରୋ ନୈକଶୃଙ୍ଗୋ ଗଦାଗ୍ରଜଃ ॥ ୮୧ ॥
ଚତୁର୍ମୂର୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ବାହୁଶ୍ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଗତିଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ଭାବଶ୍ଚତୁର୍ବେଦବିଦେକପାତ୍ ॥ ୮୨ ॥
ସମାବର୍ତୋଽନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ଦୁର୍ଲଭୋ ଦୁର୍ଗମୋ ଦୁର୍ଗୋ ଦୁରାବାସୋ ଦୁରାରିହା ॥ ୮୩ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗୋ ଲୋକସାରଙ୍ଗଃ ସୁତନ୍ତୁସ୍ତନ୍ତୁବର୍ଧନଃ । ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ମହାକର୍ମା କୃତକର୍ମା କୃତାଗମଃ ॥ ୮୪ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ ସୁନ୍ଦରଃ ସୁନ୍ଦୋ ରତ୍ନନାଭଃ ସୁଲୋଚନଃ । ଅର୍କୋ ବାଜସନଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଜଯନ୍ତଃ ସର୍ବବିଜ୍ଜଯୀ ॥ ୮୫ ॥
ସୁବର୍ଣବିନ୍ଦୁରକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ ସର୍ବବାଗୀଶ୍ବରେଶ୍ବରଃ । ମହାହ୍ରଦୋ ମହାଗର୍ତୋ ମହାଭୂତୋ ମହାନିଧିଃ ॥ ୮୬ ॥
କୁମୁଦଃ କୁନ୍ଦରଃ କୁନ୍ଦଃ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାବନୋଽନିଲଃ । ଅମୃତାଶୋଽମୃତବପୁଃ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୮୭ ॥
ସୁଲଭଃ ସୁବ୍ରତଃ ସିଦ୍ଧଃ ଶତ୍ରୁଜିଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ । ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋଦୁମ୍ବରୋଽଶ୍ବତ୍ଥଶ୍ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନଃ ॥ ୮୮ ॥
ସହସ୍ରାର୍ଚିଃ ସପ୍ତଜିହ୍ବଃ ସପ୍ତୈଧାଃ ସପ୍ତବାହନଃ । ଅମୂର୍ତିରନଘୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଭଯକୃଦ୍ ଭଯନାଶନଃ ॥ ୮୯ ॥
ଅଣୁର୍ବୃହତ୍ କୃଶଃ ସ୍ଥୂଲୋ ଗୁଣଭୃନ୍ନିର୍ଗୁଣୋ ମହାନ୍ । ଅଧୃତଃ ସ୍ବଧୃତଃ ସ୍ବାସ୍ଯଃ ପ୍ରାଗ୍ବଂଶୋ ବଂଶବର୍ଧନଃ ॥ ୯୦ ॥
ଭାରଭୃତ୍ କଥିତୋ ଯୋଗୀ ଯୋଗୀଶଃ ସର୍ବକାମଦଃ । ଆଶ୍ରମଃ ଶ୍ରମଣଃ କ୍ଷାମଃ ସୁପର୍ଣୋ ବାଯୁବାହନଃ ॥ ୯୧ ॥
ଧନୁର୍ଧରୋ ଧନୁର୍ବେଦୋ ଦଣ୍ଡୋ ଦମଯିତା ଦମଃ । ଅପରାଜିତଃ ସର୍ବସହୋ ନିଯନ୍ତାଽନିଯମୋଽଯମଃ ॥ ୯୨ ॥
ସତ୍ତ୍ବବାନ୍ ସାତ୍ତ୍ବିକଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ଅଭିପ୍ରାଯଃ ପ୍ରିଯାର୍ହୋଽର୍ହଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ ପ୍ରୀତିବର୍ଧନଃ ॥ ୯୩ ॥
ବିହାଯସଗତିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସୁରୁଚିର୍ହୁତଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ରବିର୍ବିରୋଚନଃ ସୂର୍ଯଃ ସବିତା ରବିଲୋଚନଃ ॥ ୯୪ ॥
ଅନନ୍ତୋ ହୁତଭୁଗ୍ ଭୋକ୍ତା ସୁଖଦୋ ନୈକଜୋଽଗ୍ରଜଃ । ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସଦାମର୍ଷୀ ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମଦ୍ଭୁତଃ ॥ ୯୫ ॥
ସନାତ୍ ସନାତନତମଃ କପିଲଃ କପିରବ୍ଯଯଃ । ସ୍ବସ୍ତିଦଃ ସ୍ବସ୍ତିକୃତ୍ ସ୍ବସ୍ତି ସ୍ବସ୍ତିଭୁକ୍ ସ୍ବସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୯୬ ॥
ଅରୌଦ୍ରଃ କୁଣ୍ଡଲୀ ଚକ୍ରୀ ବିକ୍ରମ୍ଯୂର୍ଜିତଶାସନଃ । ଶବ୍ଦାତିଗଃ ଶବ୍ଦସହଃ ଶିଶିରଃ ଶର୍ବରୀକରଃ ॥ ୯୭ ॥
ଅକ୍ରୂରଃ ପେଶଲୋ ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କ୍ଷମିଣାଂ ବରଃ । ବିଦ୍ବତ୍ତମୋ ବୀତଭଯଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରବଣକୀର୍ତନଃ ॥ ୯୮ ॥
ଉତ୍ତାରଣୋ ଦୁଷ୍କୃତିହା ପୁଣ୍ଯୋ ଦୁଃସ୍ବପ୍ନନାଶନଃ । ବୀରହା ରକ୍ଷଣଃ ସନ୍ତୋ ଜୀବନଃ ପର୍ଯବସ୍ଥିତଃ ॥ ୯୯ ॥
ଅନେକରୂପୋଽନନ୍ତରୂପଃ ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀପତିଃ । ସର୍ବାର୍ଥସାଧକଃ ସ୍ବାମୀ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୧୦୦ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ଯଃ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ବିଷ୍ଣୁଃ ସହସ୍ରନାମାଯ ସର୍ବକାମଫଲପ୍ରଦଃ ॥ ୧୦୧ ॥
॥ ଫଲଶ୍ରୁତିଃ ॥ ଇତୀଦଂ କୀର୍ତନୀଯସ୍ଯ କେଶବସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଦିବ୍ଯାନାମଶେଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚାପି ପରିକୀର୍ତଯେତ୍ । ନାଶୁଭଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୋଽମୁତ୍ରେହ ଚ ମାନବଃ ॥ ବେଦାନ୍ତଗୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବିଜଯୀ ଭବେତ୍ । ବୈଶ୍ଯୋ ଧନସମୃଦ୍ଧଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମବାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ଧର୍ମାର୍ଥୀ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଧର୍ମମର୍ଥାର୍ଥୀ ଚାର୍ଥମାପ୍ନୁଯାତ୍ । କାମାନବାପ୍ନୁଯାତ୍ କାମୀ ପ୍ରଜାର୍ଥୀ ଚାପ୍ନୁଯାତ୍ ପ୍ରଜାମ୍ ॥
|| Poorvapeethika || Shuklambaradharam Vishnum Shashivarnam Chaturbhujam, Prasanna-Vadanam Dhyayet Sarva-Vighnopashantaye. Yasya Dvirada-Vaktra-Adyah Parishadyah Parah Shatam, Vighnam Nighnanti Satatam Vishvaksenam Tam-Ashraye. Vyasam Vasishtha-Naptaram Shakteh Pautram-Akalmasham, Parasharatmajam Vande Shukatatam Taponidhim.
|| Dhyanam || Ksheerodanvat-Pradeshe Shuchi-Mani-Vilasat-Saikate Mauktikanam, Mala-Kliptasanasthah Sphatika-Mani-Nibhair-Mauktikair-Manditangah. Shubhrair-Abhrair-Adabhrair-Upari-Virachitair-Mukta-Peeyoosha-Varshaih, Anandee Nah Puneeyad-Arinalina-Gada-Shankha-Panir-Mukundah.
|| Moola Stotram || Om Vishwam Vishnur-Vashatkaro Bhoota-Bhavya-Bhavat-Prabhuh, Bhootakrid Bhootabhrid Bhavo Bhootatma Bhootabhavanah. (1)
Pootatma Paramatma Cha Muktanam Parama Gatih, Avyayah Purushah Sakshi Kshetrajno'kshara Eva Cha. (2)
Yogo Yogavidam Neta Pradhana-Purusheshwarah, Narasimha-Vapuh Shreeman Keshavah Purushottamah. (3)
Sarvah Sharvah Shivah Sthanur-Bhootadir-Nidhir-Avyayah, Sambhavo Bhavano Bharta Prabhavah Prabhur-Eeshwarah. (4)
Swayambhooh Shambhur-Aadityah Pushkaraksho Mahaswanah, Anadinidhano Dhata Vidhata Dhaturuttamah. (5)
Aprameyo Hrishikeshah Padmanabho'maraprabhuh, Vishwakarma Manus-Twashta Sthavishthah Sthaviro Dhruvah. (6)
Agrahyah Shashwatah Krishno Lohitakshah Pratardanah, Prabhootas-Trikakubdhama Pavitram Mangalam Param. (7)
Eshanah Pranadah Prano Jyeshthah Shreshthah Prajapatih, Hiranyagarbho Bhoogarbho Madhavo Madhusudanah. (8)
Eeshwaro Vikrami Dhanvee Medhavi Vikramah Kramah, Anuttamo Duradharshah Kritajnah Kritir-Atmavan. (9)
Sureshah Sharanam Sharma Vishwaretah Prajabhavah, Ahah Samvatsaro Vyalah Pratyayah Sarvadarshanah. (10)
Ajah Sarveshwarah Siddhah Siddhih Sarvadir-Achyutah, Vrishakapir-Ameyatma Sarva-Yoga-Vinihsritah. (11)
Vasur-Vasumanah Satyah Samatma'sammitah Samah, Amoghah Pundareekaksho Vrishakarma Vrishakritih. (12)
Rudro Bahushira Babhrur-Vishwayonih Shuchishravah, Amritah Shashwatah Sthanur-Vararoho Mahatapah. (13)
Sarvagah Sarvavid-Bhanur-Vishvakseno Janardanah, Vedo Vedavid-Avyango Vedango Vedavit Kavih. (14)
Lokadhyakshah Suradhyaksho Dharmadhyakshah Kritakritah, Chaturatma Chaturvyoohash-Chaturdamstrash-Chaturbhujah. (15)
Bhrajishnur-Bhojanam Bhokta Sahishnur-Jagadadijah, Anagho Vijayo Jeta Vishwayonih Punarvasuh. (16)
Upendro Vamanah Pramshur-Amoghah Shuchir-Oorjitah, Ateendrah Sangrahah Sargo Dhritatma Niyamo Yamah. (17)
Vedyo Vaidyah Sada-Yogi Veeraha Madhavo Madhuh, Ateendriyo Mahamayo Mahotsaho Mahabalah. (18)
Mahabuddhir-Mahaveeryo Mahashaktir-Mahadyutih, Anirdeshya-Vapuh Shreeman-Ameyatma Mahadridhrik. (19)
Maheshvaso Maheebharta Shrinivasah Satam Gatih, Aniruddhah Suranando Govindo Govidam Patih. (20)
|| Phalashruti || Iteedam Keertaneeyasya Keshavasya Mahatmanah, Namnam Sahasram Divyanam-Asheshena Prakeertitam. Ya Idam Shrinuyan-Nityam Yashchapi Parikeertayet, Nashubham Prapnuyat Kinchit So'mutreha Cha Manavah. Vedantago Brahmano Syat Kshatriyo Vijayee Bhavet, Vaishyo Dhana-Samriddhah Syac-Chhudrah Sukham-Avapnuyat. Dharmarthee Prapnuyad Dharmam-Artharthee Chartham-Apnuyat, Kaman-Avapnuyat Kamee Prajarthee Chapnuyat Prajam.
Jump to: Sahasranama
॥ ପୂର୍ବପୀଠିକା ॥ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିବର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନବଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସର୍ବବିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ॥
|| Poorvapeethika || Shuklambaradharam Vishnum Shashivarnam Chaturbhujam, Prasanna-Vadanam Dhyayet Sarva-Vighnopashantaye. Yasya Dvirada-Vaktra-Adyah Parishadyah Parah Shatam, Vighnam Nighnanti Satatam Vishvaksenam Tam-Ashraye. Vyasam Vasishtha-Naptaram Shakteh Pautram-Akalmasham, Parasharatmajam Vande Shukatatam Taponidhim.
ଯସ୍ଯ ଦ୍ବିରଦବକ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପାରିଷଦ୍ଯାଃ ପରଃ ଶତମ୍ । ବିଘ୍ନଂ ନିଘ୍ନନ୍ତି ସତତଂ ବିଷ୍ବକ୍ସେନଂ ତମାଶ୍ରଯେ ॥
|| Dhyanam || Ksheerodanvat-Pradeshe Shuchi-Mani-Vilasat-Saikate Mauktikanam, Mala-Kliptasanasthah Sphatika-Mani-Nibhair-Mauktikair-Manditangah. Shubhrair-Abhrair-Adabhrair-Upari-Virachitair-Mukta-Peeyoosha-Varshaih, Anandee Nah Puneeyad-Arinalina-Gada-Shankha-Panir-Mukundah.
ବ୍ଯାସଂ ବସିଷ୍ଠନପ୍ତାରଂ ଶକ୍ତେଃ ପୌତ୍ରମକଲ୍ମଷମ୍ । ପରାଶରାତ୍ମଜଂ ବନ୍ଦେ ଶୁକତାତଂ ତପୋନିଧିମ୍ ॥
|| Moola Stotram || Om Vishwam Vishnur-Vashatkaro Bhoota-Bhavya-Bhavat-Prabhuh, Bhootakrid Bhootabhrid Bhavo Bhootatma Bhootabhavanah. (1)
ବ୍ଯାସାଯ ବିଷ୍ଣୁରୂପାଯ ବ୍ଯାସରୂପାଯ ବିଷ୍ଣବେ । ନମୋ ବୈ ବ୍ରହ୍ମନିଧଯେ ବାସିଷ୍ଠାଯ ନମୋ ନମଃ ॥
Pootatma Paramatma Cha Muktanam Parama Gatih, Avyayah Purushah Sakshi Kshetrajno'kshara Eva Cha. (2)
॥ ଧ୍ଯାନମ୍ ॥ କ୍ଷୀରୋଦନ୍ବତ୍ପ୍ରଦେଶେ ଶୁଚିମଣିବିଲସତ୍ସୈକତେ ମୌକ୍ତିକାନାଂ ମାଲାକ୍ଲୃପ୍ତାସନସ୍ଥଃ ସ୍ଫଟିକମଣିନିଭୈର୍ମୌକ୍ତିକୈର୍ମଣ୍ଡିତାଙ୍ଗଃ । ଶୁଭ୍ରୈରଭ୍ରୈରଦଭ୍ରୈରୁପରିବିରଚିତୈର୍ମୁକ୍ତପୀଯୂଷବର୍ଷୈଃ ଆନନ୍ଦୀ ନଃ ପୁନୀଯାଦରିନଲିନଗଦାଶଙ୍ଖପାଣିର୍ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥
Yogo Yogavidam Neta Pradhana-Purusheshwarah, Narasimha-Vapuh Shreeman Keshavah Purushottamah. (3)
ଭୂଃ ପାଦୌ ଯସ୍ଯ ନାଭିର୍ବିଯଦସୁରନିଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚ ନେତ୍ରେ କର୍ଣାବାଶାଃ ଶିରୋ ଦ୍ଯୌର୍ମୁଖମପି ଦହନୋ ଯସ୍ଯ ବାସ୍ତେଯମବ୍ଧିଃ । ଅନ୍ତସ୍ଥଂ ଯସ୍ଯ ବିଶ୍ବଂ ସୁରନରଖଗଗୋଭୋଗିଗନ୍ଧର୍ବଦୈତ୍ଯୈଃ ଚିତ୍ରଂ ରଂରମ୍ଯତେ ତଂ ତ୍ରିଭୁବନବପୁଷଂ ବିଷ୍ଣୁମୀଶଂ ନମାମି ॥
Sarvah Sharvah Shivah Sthanur-Bhootadir-Nidhir-Avyayah, Sambhavo Bhavano Bharta Prabhavah Prabhur-Eeshwarah. (4)
॥ ମୂଲ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ॥ ୐ ବିଶ୍ବଂ ବିଷ୍ଣୁର୍ବଷଟ୍କାରୋ ଭୂତଭବ୍ଯଭବତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଭୂତକୃଦ୍ ଭୂତଭୃଦ୍ ଭାବୋ ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଭାବନଃ ॥ ୧ ॥
Swayambhooh Shambhur-Aadityah Pushkaraksho Mahaswanah, Anadinidhano Dhata Vidhata Dhaturuttamah. (5)
ପୂତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ । ଅବ୍ଯଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷୀ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋଽକ୍ଷର ଏବ ଚ ॥ ୨ ॥
Aprameyo Hrishikeshah Padmanabho'maraprabhuh, Vishwakarma Manus-Twashta Sthavishthah Sthaviro Dhruvah. (6)
ଯୋଗୋ ଯୋଗବିଦାଂ ନେତା ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ବରଃ । ନାରସିଂହବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କେଶବଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ ୩ ॥
Agrahyah Shashwatah Krishno Lohitakshah Pratardanah, Prabhootas-Trikakubdhama Pavitram Mangalam Param. (7)
ସର୍ବଃ ଶର୍ବଃ ଶିବଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଭୂତାଦିର୍ନିଧିରବ୍ଯଯଃ । ସମ୍ଭବୋ ଭାବନୋ ଭର୍ତା ପ୍ରଭବଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ବରଃ ॥ ୪ ॥
Eshanah Pranadah Prano Jyeshthah Shreshthah Prajapatih, Hiranyagarbho Bhoogarbho Madhavo Madhusudanah. (8)
ସ୍ବଯମ୍ଭୂଃ ଶମ୍ଭୁରାଦିତ୍ଯଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାସ୍ବନଃ । ଅନାଦିନିଧନୋ ଧାତା ବିଧାତା ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ ॥ ୫ ॥
Eeshwaro Vikrami Dhanvee Medhavi Vikramah Kramah, Anuttamo Duradharshah Kritajnah Kritir-Atmavan. (9)
ଅପ୍ରମେଯୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭୋଽମରପ୍ରଭୁଃ । ବିଶ୍ବକର୍ମା ମନୁସ୍ତ୍ବଷ୍ଟା ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ ସ୍ଥବିରୋ ଧ୍ରୁବଃ ॥ ୬ ॥
Sureshah Sharanam Sharma Vishwaretah Prajabhavah, Ahah Samvatsaro Vyalah Pratyayah Sarvadarshanah. (10)
ଅଗ୍ରାହ୍ଯଃ ଶାଶ୍ବତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତର୍ଦନଃ । ପ୍ରଭୂତସ୍ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ ପବିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ପରମ୍ ॥ ୭ ॥
Ajah Sarveshwarah Siddhah Siddhih Sarvadir-Achyutah, Vrishakapir-Ameyatma Sarva-Yoga-Vinihsritah. (11)
ଈଶାନଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରାଣୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭୂଗର୍ଭୋ ମାଧବୋ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୮ ॥
Vasur-Vasumanah Satyah Samatma'sammitah Samah, Amoghah Pundareekaksho Vrishakarma Vrishakritih. (12)
ଈଶ୍ବରୋ ବିକ୍ରମୀ ଧନ୍ବୀ ମେଧାବୀ ବିକ୍ରମଃ କ୍ରମଃ । ଅନୁତ୍ତମୋ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କୃତଜ୍ଞଃ କୃତିରାତ୍ମବାନ୍ ॥ ୯ ॥
Rudro Bahushira Babhrur-Vishwayonih Shuchishravah, Amritah Shashwatah Sthanur-Vararoho Mahatapah. (13)
ସୁରେଶଃ ଶରଣଂ ଶର୍ମ ବିଶ୍ବରେତାଃ ପ୍ରଜାଭବଃ । ଅହଃ ସଂବତ୍ସରୋ ବ୍ଯାଲଃ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସର୍ବଦର୍ଶନଃ ॥ ୧୦ ॥
Sarvagah Sarvavid-Bhanur-Vishvakseno Janardanah, Vedo Vedavid-Avyango Vedango Vedavit Kavih. (14)
ଅଜଃ ସର୍ବେଶ୍ବରଃ ସିଦ୍ଧଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ବାଦିରଚ୍ଯୁତଃ । ବୃଷାକପିରମେଯାତ୍ମା ସର୍ବଯୋଗବିନିଃସୃତଃ ॥ ୧୧ ॥
Lokadhyakshah Suradhyaksho Dharmadhyakshah Kritakritah, Chaturatma Chaturvyoohash-Chaturdamstrash-Chaturbhujah. (15)
ବସୁର୍ବସୁମନାଃ ସତ୍ଯଃ ସମାତ୍ମାଽସମ୍ମିତଃ ସମଃ । ଅମୋଘଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ବୃଷକର୍ମା ବୃଷାକୃତିଃ ॥ ୧୨ ॥
Bhrajishnur-Bhojanam Bhokta Sahishnur-Jagadadijah, Anagho Vijayo Jeta Vishwayonih Punarvasuh. (16)
ରୁଦ୍ରୋ ବହୁଶିରା ବଭ୍ରୁର୍ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ଶୁଚିଶ୍ରବାଃ । ଅମୃତଃ ଶାଶ୍ବତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ବରାରୋହୋ ମହାତପାଃ ॥ ୧୩ ॥
Upendro Vamanah Pramshur-Amoghah Shuchir-Oorjitah, Ateendrah Sangrahah Sargo Dhritatma Niyamo Yamah. (17)
ସର୍ବଗଃ ସର୍ବବିଦ୍ଭାନୁର୍ବିଷ୍ବକ୍ସେନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ବେଦୋ ବେଦବିଦବ୍ଯଙ୍ଗୋ ବେଦାଙ୍ଗୋ ବେଦବିତ୍ କବିଃ ॥ ୧୪ ॥
Vedyo Vaidyah Sada-Yogi Veeraha Madhavo Madhuh, Ateendriyo Mahamayo Mahotsaho Mahabalah. (18)
ଲୋକାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଃ କୃତାକୃତଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ॥ ୧୫ ॥
Mahabuddhir-Mahaveeryo Mahashaktir-Mahadyutih, Anirdeshya-Vapuh Shreeman-Ameyatma Mahadridhrik. (19)
ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁର୍ଭୋଜନଂ ଭୋକ୍ତା ସହିଷ୍ଣୁର୍ଜଗଦାଦିଜଃ । ଅନଘୋ ବିଜଯୋ ଜେତା ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ପୁନର୍ବସୁଃ ॥ ୧୬ ॥
Maheshvaso Maheebharta Shrinivasah Satam Gatih, Aniruddhah Suranando Govindo Govidam Patih. (20)
ଉପେନ୍ଦ୍ରୋ ବାମନଃ ପ୍ରାଂଶୁରମୋଘଃ ଶୁଚିରୂର୍ଜିତଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ସର୍ଗୋ ଧୃତାତ୍ମା ନିଯମୋ ଯମଃ ॥ ୧୭ ॥
|| Phalashruti || Iteedam Keertaneeyasya Keshavasya Mahatmanah, Namnam Sahasram Divyanam-Asheshena Prakeertitam. Ya Idam Shrinuyan-Nityam Yashchapi Parikeertayet, Nashubham Prapnuyat Kinchit So'mutreha Cha Manavah. Vedantago Brahmano Syat Kshatriyo Vijayee Bhavet, Vaishyo Dhana-Samriddhah Syac-Chhudrah Sukham-Avapnuyat. Dharmarthee Prapnuyad Dharmam-Artharthee Chartham-Apnuyat, Kaman-Avapnuyat Kamee Prajarthee Chapnuyat Prajam.
ବେଦ୍ଯୋ ବୈଦ୍ଯଃ ସଦାଯୋଗୀ ବୀରହା ମାଧବୋ ମଧୁଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ମହାମାଯୋ ମହୋତ୍ସାହୋ ମହାବଲଃ ॥ ୧୮ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ମହାବୀର୍ଯୋ ମହାଶକ୍ତିର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନମେଯାତ୍ମା ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମହେଷ୍ବାସୋ ମହୀଭର୍ତା ଶ୍ରୀନିବାସଃ ସତାଂ ଗତିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ସୁରାନନ୍ଦୋ ଗୋବିନ୍ଦୋ ଗୋବିଦାଂ ପତିଃ ॥ ୨୦ ॥
ମରୀଚିର୍ଦମନୋ ହଂସଃ ସୁପର୍ଣୋ ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ । ହିରଣ୍ଯନାଭଃ ସୁତପାଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ବଦୃକ୍ ସିଂହଃ ସନ୍ଧାତା ସନ୍ଧିମାନ୍ ସ୍ଥିରଃ । ଅଜୋ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ ଶାସ୍ତା ବିଶ୍ରୁତାତ୍ମା ସୁରାରିହା ॥ ୨୨ ॥
ଗୁରୁର୍ଗୁରୁତମୋ ଧାମ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ନିମିଷୋଽନିମିଷଃ ସ୍ରଗ୍ବୀ ବାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅଗ୍ରଣୀର୍ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନ୍ଯାଯୋ ନେତା ସମୀରଣଃ । ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ବିଶ୍ବାତ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଆବର୍ତନୋ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂବୃତଃ ସମ୍ପ୍ରମର୍ଦନଃ । ଅହଃସଂବର୍ତକୋ ବହ୍ନିରନିଲୋ ଧରଣୀଧରଃ ॥ ୨୫ ॥
ସୁପ୍ରସାଦଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବିଶ୍ବଧୃଗ୍ବିଶ୍ବଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ସତ୍କର୍ତା ସତ୍କୃତଃ ସାଧୁର୍ଜହ୍ନୁର୍ନାରାଯଣୋ ନରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଅସଂଖ୍ଯେଯୋଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟକୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସଙ୍କଲ୍ପଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ ॥ ୨୭ ॥
ବୃଷାହୀ ବୃଷଭୋ ବିଷ୍ଣୁର୍ବୃଷପର୍ବା ବୃଷୋଦରଃ । ବର୍ଧନୋ ବର୍ଧମାନଶ୍ଚ ବିବିକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ ॥ ୨୮ ॥
ସୁଭୁଜୋ ଦୁର୍ଧରୋ ବାଗ୍ମୀ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ବସୁଦୋ ବସୁଃ । ନୈକରୂପୋ ବୃହଦ୍ରୂପଃ ଶିପିବିଷ୍ଟଃ ପ୍ରକାଶନଃ ॥ ୨୯ ॥
ଓଜସ୍ତେଜୋଦ୍ଯୁତିଧରଃ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ପ୍ରତାପନଃ । ଋଦ୍ଧଃ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁର୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୩୦ ॥
ଅମୃତାଂଶୂଦ୍ଭବୋ ଭାନୁଃ ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ସୁରେଶ୍ବରଃ । ଔଷଧଂ ଜଗତଃ ସେତୁଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାକ୍ରମଃ ॥ ୩୧ ॥
ଭୂତଭବ୍ଯଭବନ୍ନାଥଃ ପବନଃ ପାବନୋଽନଲଃ । କାମହା କାମକୃତ୍ କାନ୍ତଃ କାମଃ କାମପ୍ରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୨ ॥
ଯୁଗାଦିକୃଦ୍ ଯୁଗାବର୍ତୋ ନୈକମାଯୋ ମହାଶନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯୋ ବ୍ଯକ୍ତରୂପଶ୍ଚ ସହସ୍ରଜିଦନନ୍ତଜିତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଇଷ୍ଟୋଽବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନହୁଷୋ ବୃଷଃ । କ୍ରୋଧହା କ୍ରୋଧକୃତ୍ କର୍ତା ବିଶ୍ବବାହୁର୍ମହୀଧରଃ ॥ ୩୪ ॥
ଅଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରଥିତଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦୋ ବାସବାନୁଜଃ । ଅପାଂନିଧିରଧିଷ୍ଠାନମପ୍ରମତ୍ତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ ୩୫ ॥
ସ୍କନ୍ଦଃ ସ୍କନ୍ଦଧରୋ ଧୁର୍ଯୋ ବରଦୋ ବାଯୁବାହନଃ । ବାସୁଦେବୋ ବୃହଦ୍ଭାନୁରାଦିଦେବଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅଶୋକସ୍ତାରଣସ୍ତାରଃ ଶୂରଃ ଶୌରିର୍ଜନେଶ୍ବରଃ । ଅନୁକୂଲଃ ଶତାବର୍ତଃ ପଦ୍ମୀ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୭ ॥
ପଦ୍ମନାଭୋଽରବିନ୍ଦାକ୍ଷଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ଶରୀରଭୃତ୍ । ମହର୍ଦ୍ଧିରୃଦ୍ଧୋ ବୃଦ୍ଧାତ୍ମା ମହାକ୍ଷୋ ଗରୁଡଧ୍ବଜଃ ॥ ୩୮ ॥
ଅତୁଲୋ ଶରଭୋ ଭୀମଃ ସମଯଜ୍ଞୋ ହବିର୍ହରିଃ । ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷଣ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍ ସମିତିଞ୍ଜଯଃ ॥ ୩୯ ॥
ବିକ୍ଷରୋ ରୋହିତୋ ମାର୍ଗୋ ହେତୁର୍ଦାମୋଦରଃ ସହଃ । ମହୀଧରୋ ମହାଭାଗୋ ବେଗବାନମିତାଶନଃ ॥ ୪୦ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ କ୍ଷୋଭଣୋ ଦେବଃ ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ପରମେଶ୍ବରଃ । କରଣଂ କାରଣଂ କର୍ତା ବିକର୍ତା ଗହନୋ ଗୁହଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ଯବସାଯୋ ବ୍ଯବସ୍ଥାନଃ ସଂସ୍ଥାନଃ ସ୍ଥାନଦୋ ଧ୍ରୁବଃ । ପରର୍ଦ୍ଧିଃ ପରମସ୍ପଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ଶୁଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୪୨ ॥
ରାମୋ ବିରାମୋ ବିରଜୋ ମାର୍ଗୋ ନେଯୋ ନଯୋଽନଯଃ । ବୀରଃ ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମବିଦୁତ୍ତମଃ ॥ ୪୩ ॥
ବୈକୁଣ୍ଠଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରଣବଃ ପୃଥୁଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ବ୍ଯାପ୍ତୋ ବାଯୁରଧୋକ୍ଷଜଃ ॥ ୪୪ ॥
ଋତୁଃ ସୁଦର୍ଶନଃ କାଲଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପରିଗ୍ରହଃ । ଉଗ୍ରଃ ସଂବତ୍ସରୋ ଦକ୍ଷୋ ବିଶ୍ରାମୋ ବିଶ୍ବଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୪୫ ॥
ବିସ୍ତାରଃ ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ବୀଜମବ୍ଯଯମ୍ । ଅର୍ଥୋଽନର୍ଥୋ ମହାକୋଶୋ ମହାଭୋଗୋ ମହାଧନଃ ॥ ୪୬ ॥
ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସ୍ଥବିଷ୍ଠୋଽଭୂର୍ଧର୍ମଯୂପୋ ମହାମଖଃ । ନକ୍ଷତ୍ରନେମିର୍ନକ୍ଷତ୍ରୀ କ୍ଷମଃ କ୍ଷାମଃ ସମୀହନଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯଜ୍ଞ ଇଜ୍ଯୋ ମହେଜ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରତୁଃ ସତ୍ରଂ ସତାଂ ଗତିଃ । ସର୍ବଦର୍ଶୀ ବିମୁକ୍ତାତ୍ମା ସର୍ବଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ସୁବ୍ରତଃ ସୁମୁଖଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଘୋଷଃ ସୁଖଦଃ ସୁହୃତ୍ । ମନୋହରୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ବୀରବାହୁର୍ବିଦାରଣଃ ॥ ୪୯ ॥
ସ୍ବାପନଃ ସ୍ବବଶୋ ବ୍ଯାପୀ ନୈକାତ୍ମା ନୈକକର୍ମକୃତ୍ । ବତ୍ସରୋ ବତ୍ସଲୋ ବତ୍ସୀ ରତ୍ନଗର୍ଭୋ ଧନେଶ୍ବରଃ ॥ ୫୦ ॥
ଧର୍ମଗୁବ୍ ଧର୍ମକୃଦ୍ ଧର୍ମୀ ସଦସତ୍କ୍ଷରମକ୍ଷରମ୍ । ଅବିଜ୍ଞାତା ସହସ୍ରାଂଶୁର୍ବିଧାତା କୃତଲକ୍ଷଣଃ ॥ ୫୧ ॥
ଗଭସ୍ତିନେମିଃ ସତ୍ତ୍ବସ୍ଥଃ ସିଂହୋ ଭୂତମହେଶ୍ବରଃ । ଆଦିଦେବୋ ମହାଦେବୋ ଦେବେଶୋ ଦେବଭୃଦ୍ ଗୁରୁଃ ॥ ୫୨ ॥
ଉତ୍ତରୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯଃ ପୁରାତନଃ । ଶରୀରଭୂତଭୃଦ୍ ଭୋକ୍ତା କପୀନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୫୩ ॥
ସୋମପୋଽମୃତପଃ ସୋମଃ ପୁରୁଜିତ୍ ପୁରୁସତ୍ତମଃ । ବିନଯୋ ଜଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଦାଶାର୍ହଃ ସାତ୍ତ୍ବତାଂ ପତିଃ ॥ ୫୪ ॥
ଜୀବୋ ବିନଯିତା ସାକ୍ଷୀ ମୁକୁନ୍ଦୋଽମିତବିକ୍ରମଃ । ଅମ୍ଭୋନିଧିରନନ୍ତାତ୍ମା ମହୋଦଧିଶଯୋଽନ୍ତକଃ ॥ ୫୫ ॥
ଅଜୋ ମହାର୍ହଃ ସ୍ବାଭାବ୍ଯୋ ଜିତାମିତ୍ରଃ ପ୍ରମୋଦନଃ । ଆନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦନୋ ନନ୍ଦଃ ସତ୍ଯଧର୍ମା ତ୍ରିବିକ୍ରମଃ ॥ ୫୬ ॥
ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯଃ କୃତଜ୍ଞୋ ମେଦିନୀପତିଃ । ତ୍ରିପଦସ୍ତ୍ରିଦଶାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ମହାଶୃଙ୍ଗଃ କୃତ Fabian କୃତାନ୍ତକୃତ୍ ॥ ୫୭ ॥
ମହାବରାହୋ ଗୋବିନ୍ଦଃ ସୁଷେଣଃ କନକାଙ୍ଗଦୀ । ଗୁହ୍ଯୋ ଗଭୀରୋ ଗହନୋ ଗୁପ୍ତଶ୍ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ॥ ୫୮ ॥
ବେଧାଃ ସ୍ବାଙ୍ଗୋଽଜିତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଦୃଢଃ ସଂକର୍ଷଣୋଽଚ୍ଯୁତଃ । ବରୁଣୋ ବାରୁଣୋ ବୃକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାମନାଃ ॥ ୫୯ ॥
ଭଗବାନ୍ ଭଗହାଽଽନନ୍ଦୀ ବନମାଲୀ ହଲାଯୁଧଃ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରାଦିତ୍ଯଃ ସହିଷ୍ଣୁର୍ଗତିସତ୍ତମଃ ॥ ୬୦ ॥
ସୁଧନ୍ବା ଖଣ୍ଡପରଶୁର୍ଦାରୁଣୋ ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦଃ । ଦିବଃସ୍ପୃକ୍ ସର୍ବଦୃଗ୍ବ୍ଯାସୋ ବାଚସ୍ପତିରଯୋନିଜଃ ॥ ୬୧ ॥
ତ୍ରିସାମା ସାମଗଃ ସାମ ନିର୍ବାଣଂ ଭେଷଜଂ ଭିଷକ୍ । ସଂନ୍ଯାସକୃଚ୍ଛମଃ ଶାନ୍ତୋ ନିଷ୍ଠା ଶାନ୍ତିଃ ପରାଯଣମ୍ ॥ ୬୨ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗଃ ଶାନ୍ତିଦଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କୁମୁଦଃ କୁବଲେଶଯଃ । ଗୋହିତୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ବୃଷଭାକ୍ଷୋ ବୃଷପ୍ରିଯଃ ॥ ୬୩ ॥
ଅନିବର୍ତୀ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂକ୍ଷେପ୍ତା କ୍ଷେମକୃଚ୍ଛିବଃ । ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷାଃ ଶ୍ରୀବାସଃ ଶ୍ରୀପତିଃ ଶ୍ରୀମତାଂ ବରଃ ॥ ୬୪ ॥
ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀନିବାସଃ ଶ୍ରୀନିଧିଃ ଶ୍ରୀବିଭାବନଃ । ଶ୍ରୀଧରଃ ଶ୍ରୀକରଃ ଶ୍ରେଯଃ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲୋକତ୍ରଯାଶ୍ରଯଃ ॥ ୬୫ ॥
ସ୍ବକ୍ଷଃ ସ୍ବଙ୍ଗଃ ଶତାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦିର୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣେଶ୍ବରଃ । ବିଜିତାତ୍ମାଽବିଧେଯାତ୍ମା ସତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ ॥ ୬୬ ॥
ଉଦୀର୍ଣଃ ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁରନୀଶଃ ଶାଶ୍ବତସ୍ଥିରଃ । ଭୂଶଯୋ ଭୂଷଣୋ ଭୂତିର୍ବିଶୋକଃ ଶୋକନାଶନଃ ॥ ୬୭ ॥
ଅର୍ଚିଷ୍ମାନର୍ଚିତଃ କୁମ୍ଭୋ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବିଶୋଧନଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽପ୍ରତିରଥଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽମିତବିକ୍ରମଃ ॥ ୬୮ ॥
କାଲନେପିନିହା ବୀରଃ ଶୌରିଃ ଶୂରଜନେଶ୍ବରଃ । ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋକେଶଃ କେଶବଃ କେଶିହା ହରିଃ ॥ ୬୯ ॥
କାମଦେବଃ କାମପାଲଃ କାମୀ କାନ୍ତଃ କୃତାଗମଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁର୍ବିଷ୍ଣୁର୍ବୀରୋଽନନ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ॥ ୭୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନଃ । ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମୀ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ ॥ ୭୧ ॥
ମହାକ୍ରମୋ ମହାକର୍ମା ମହାତେଜା ମହୋରଗଃ । ମହାକ୍ରତୁର୍ମହାଯଜ୍ବା ମହାଯଜ୍ଞୋ ମହାହବିଃ ॥ ୭୨ ॥
ସ୍ତବ୍ଯଃ ସ୍ତବପ୍ରିଯଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ୍ତୁତିଃ ସ୍ତୋତା ରଣପ୍ରିଯଃ । ପୂର୍ଣଃ ପୂରଯିତା ପୁଣ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିରନାମଯଃ ॥ ୭୩ ॥
ମନୋଜବସ୍ତୀର୍ଥକରୋ ବସୁରେତା ବସୁପ୍ରଦଃ । ବସୁପ୍ରଦୋ ବାସୁଦେବୋ ବସୁର୍ବସୁମନା ହବିଃ ॥ ୭୪ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ତା ସଦ୍ଭୂତିଃ ସତ୍ପରାଯଣଃ । ଶୂରସେନୋ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସନ୍ନିବାସଃ ସୁଯାମୁନଃ ॥ ୭୫ ॥
ଭୂତାବାସୋ ବାସୁଦେବଃ ସର୍ବାସୁନିଲଯୋଽନଲଃ । ଦର୍ପହା ଦର୍ପଦୋ ଦୃପ୍ତୋ ଦୁର୍ଧରୋଽଥାପରାଜିତଃ ॥ ୭୬ ॥
ବିଶ୍ବମୂର୍ତିର୍ମହାମୂର୍ତିର୍ଦୀପ୍ତମୂର୍ତିରମୂର୍ତିମାନ୍ । ଅନେକମୂର୍ତିରବ୍ଯକ୍ତଃ ଶତମୂର୍ତିଃ ଶତାନନଃ ॥ ୭୭ ॥
ଏକୋ ନୈକଃ ସବଃ କଃ କିଂ ଯତ୍ ତତ୍ ପଦମନୁତ୍ତମମ୍ । ଲୋକବନ୍ଧୁର୍ଲୋକନାଥୋ ମାଧବୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ॥ ୭୮ ॥
ସୁବର୍ଣବର୍ଣୋ ହେମାଙ୍ଗୋ ବରାଙ୍ଗଶ୍ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ । ବୀରହା ବିଷମଃ ଶୂନ୍ଯୋ ଘୃତାଶୀରଚଲଶ୍ଚଲଃ ॥ ୭୯ ॥
ଅମାନୀ ମାନଦୋ ମାନ୍ଯୋ ଲୋକସ୍ବାମୀ ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ । ସୁମେଧା ମେଧଜୋ ଧନ୍ଯଃ ସତ୍ଯମେଧା ଧରାଧରଃ ॥ ୮୦ ॥
ତେଜୋବୃଷୋ ଦ୍ଯୁତିଧରଃ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବରଃ । ପ୍ରଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହୋ ବ୍ଯଗ୍ରୋ ନୈକଶୃଙ୍ଗୋ ଗଦାଗ୍ରଜଃ ॥ ୮୧ ॥
ଚତୁର୍ମୂର୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ବାହୁଶ୍ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଗତିଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ଭାବଶ୍ଚତୁର୍ବେଦବିଦେକପାତ୍ ॥ ୮୨ ॥
ସମାବର୍ତୋଽନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ଦୁର୍ଲଭୋ ଦୁର୍ଗମୋ ଦୁର୍ଗୋ ଦୁରାବାସୋ ଦୁରାରିହା ॥ ୮୩ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗୋ ଲୋକସାରଙ୍ଗଃ ସୁତନ୍ତୁସ୍ତନ୍ତୁବର୍ଧନଃ । ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ମହାକର୍ମା କୃତକର୍ମା କୃତାଗମଃ ॥ ୮୪ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ ସୁନ୍ଦରଃ ସୁନ୍ଦୋ ରତ୍ନନାଭଃ ସୁଲୋଚନଃ । ଅର୍କୋ ବାଜସନଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଜଯନ୍ତଃ ସର୍ବବିଜ୍ଜଯୀ ॥ ୮୫ ॥
ସୁବର୍ଣବିନ୍ଦୁରକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ ସର୍ବବାଗୀଶ୍ବରେଶ୍ବରଃ । ମହାହ୍ରଦୋ ମହାଗର୍ତୋ ମହାଭୂତୋ ମହାନିଧିଃ ॥ ୮୬ ॥
କୁମୁଦଃ କୁନ୍ଦରଃ କୁନ୍ଦଃ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାବନୋଽନିଲଃ । ଅମୃତାଶୋଽମୃତବପୁଃ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୮୭ ॥
ସୁଲଭଃ ସୁବ୍ରତଃ ସିଦ୍ଧଃ ଶତ୍ରୁଜିଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ । ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋଦୁମ୍ବରୋଽଶ୍ବତ୍ଥଶ୍ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନଃ ॥ ୮୮ ॥
ସହସ୍ରାର୍ଚିଃ ସପ୍ତଜିହ୍ବଃ ସପ୍ତୈଧାଃ ସପ୍ତବାହନଃ । ଅମୂର୍ତିରନଘୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଭଯକୃଦ୍ ଭଯନାଶନଃ ॥ ୮୯ ॥
ଅଣୁର୍ବୃହତ୍ କୃଶଃ ସ୍ଥୂଲୋ ଗୁଣଭୃନ୍ନିର୍ଗୁଣୋ ମହାନ୍ । ଅଧୃତଃ ସ୍ବଧୃତଃ ସ୍ବାସ୍ଯଃ ପ୍ରାଗ୍ବଂଶୋ ବଂଶବର୍ଧନଃ ॥ ୯୦ ॥
ଭାରଭୃତ୍ କଥିତୋ ଯୋଗୀ ଯୋଗୀଶଃ ସର୍ବକାମଦଃ । ଆଶ୍ରମଃ ଶ୍ରମଣଃ କ୍ଷାମଃ ସୁପର୍ଣୋ ବାଯୁବାହନଃ ॥ ୯୧ ॥
ଧନୁର୍ଧରୋ ଧନୁର୍ବେଦୋ ଦଣ୍ଡୋ ଦମଯିତା ଦମଃ । ଅପରାଜିତଃ ସର୍ବସହୋ ନିଯନ୍ତାଽନିଯମୋଽଯମଃ ॥ ୯୨ ॥
ସତ୍ତ୍ବବାନ୍ ସାତ୍ତ୍ବିକଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ଅଭିପ୍ରାଯଃ ପ୍ରିଯାର୍ହୋଽର୍ହଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ ପ୍ରୀତିବର୍ଧନଃ ॥ ୯୩ ॥
ବିହାଯସଗତିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସୁରୁଚିର୍ହୁତଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ରବିର୍ବିରୋଚନଃ ସୂର୍ଯଃ ସବିତା ରବିଲୋଚନଃ ॥ ୯୪ ॥
ଅନନ୍ତୋ ହୁତଭୁଗ୍ ଭୋକ୍ତା ସୁଖଦୋ ନୈକଜୋଽଗ୍ରଜଃ । ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସଦାମର୍ଷୀ ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମଦ୍ଭୁତଃ ॥ ୯୫ ॥
ସନାତ୍ ସନାତନତମଃ କପିଲଃ କପିରବ୍ଯଯଃ । ସ୍ବସ୍ତିଦଃ ସ୍ବସ୍ତିକୃତ୍ ସ୍ବସ୍ତି ସ୍ବସ୍ତିଭୁକ୍ ସ୍ବସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୯୬ ॥
ଅରୌଦ୍ରଃ କୁଣ୍ଡଲୀ ଚକ୍ରୀ ବିକ୍ରମ୍ଯୂର୍ଜିତଶାସନଃ । ଶବ୍ଦାତିଗଃ ଶବ୍ଦସହଃ ଶିଶିରଃ ଶର୍ବରୀକରଃ ॥ ୯୭ ॥
ଅକ୍ରୂରଃ ପେଶଲୋ ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କ୍ଷମିଣାଂ ବରଃ । ବିଦ୍ବତ୍ତମୋ ବୀତଭଯଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରବଣକୀର୍ତନଃ ॥ ୯୮ ॥
ଉତ୍ତାରଣୋ ଦୁଷ୍କୃତିହା ପୁଣ୍ଯୋ ଦୁଃସ୍ବପ୍ନନାଶନଃ । ବୀରହା ରକ୍ଷଣଃ ସନ୍ତୋ ଜୀବନଃ ପର୍ଯବସ୍ଥିତଃ ॥ ୯୯ ॥
ଅନେକରୂପୋଽନନ୍ତରୂପଃ ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀପତିଃ । ସର୍ବାର୍ଥସାଧକଃ ସ୍ବାମୀ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୧୦୦ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ଯଃ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ବିଷ୍ଣୁଃ ସହସ୍ରନାମାଯ ସର୍ବକାମଫଲପ୍ରଦଃ ॥ ୧୦୧ ॥
॥ ଫଲଶ୍ରୁତିଃ ॥ ଇତୀଦଂ କୀର୍ତନୀଯସ୍ଯ କେଶବସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଦିବ୍ଯାନାମଶେଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚାପି ପରିକୀର୍ତଯେତ୍ । ନାଶୁଭଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୋଽମୁତ୍ରେହ ଚ ମାନବଃ ॥ ବେଦାନ୍ତଗୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବିଜଯୀ ଭବେତ୍ । ବୈଶ୍ଯୋ ଧନସମୃଦ୍ଧଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମବାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ଧର୍ମାର୍ଥୀ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଧର୍ମମର୍ଥାର୍ଥୀ ଚାର୍ଥମାପ୍ନୁଯାତ୍ । କାମାନବାପ୍ନୁଯାତ୍ କାମୀ ପ୍ରଜାର୍ଥୀ ଚାପ୍ନୁଯାତ୍ ପ୍ରଜାମ୍ ॥
॥ ପୂର୍ବପୀଠିକା ॥ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଶଶିବର୍ଣଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନବଦନଂ ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସର୍ବବିଘ୍ନୋପଶାନ୍ତଯେ ॥
|| Poorvapeethika || Shuklambaradharam Vishnum Shashivarnam Chaturbhujam, Prasanna-Vadanam Dhyayet Sarva-Vighnopashantaye. Yasya Dvirada-Vaktra-Adyah Parishadyah Parah Shatam, Vighnam Nighnanti Satatam Vishvaksenam Tam-Ashraye. Vyasam Vasishtha-Naptaram Shakteh Pautram-Akalmasham, Parasharatmajam Vande Shukatatam Taponidhim.
ଭାବାର୍ଥ: परिचय एवं उत्पत्ति: श्री विष्णु सहस्रनाम महाभारत के अनुशासन पर्व के अंतर्गत भीष्म पितामह द्वारा धर्मराज युधिष्ठिर को शरशय्या से दिया गया उपदेश है। इसमें भगवान महाविष्णु के एक सहस्र (१०००) दिव्य नामों का संकलन है, जो परब्रह्म परमात्मा के अनन्त गुणों, रूपों, लीलाओं एवं महिमा का गुणगान करते हैं।
ଯସ୍ଯ ଦ୍ବିରଦବକ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପାରିଷଦ୍ଯାଃ ପରଃ ଶତମ୍ । ବିଘ୍ନଂ ନିଘ୍ନନ୍ତି ସତତଂ ବିଷ୍ବକ୍ସେନଂ ତମାଶ୍ରଯେ ॥
|| Dhyanam || Ksheerodanvat-Pradeshe Shuchi-Mani-Vilasat-Saikate Mauktikanam, Mala-Kliptasanasthah Sphatika-Mani-Nibhair-Mauktikair-Manditangah. Shubhrair-Abhrair-Adabhrair-Upari-Virachitair-Mukta-Peeyoosha-Varshaih, Anandee Nah Puneeyad-Arinalina-Gada-Shankha-Panir-Mukundah.
ଭାବାର୍ଥ: महत्व एवं फलश्रुति: आदिशंकराचार्य जी ने इस स्तोत्र पर पहला भाष्य लिखकर इसे सनातन धर्म का शिरोमणि स्तोत्र सिद्ध किया। जो मनुष्य नित्य इस पावन सहस्रनाम का पाठ अथवा श्रवण करता है, वह इस लोक में समस्त अमंगल, ग्रह-दोष, भय एवं व्याधियों से मुक्त होकर धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष—चारों पुरुषार्थों को प्राप्त करता है।
ବ୍ଯାସଂ ବସିଷ୍ଠନପ୍ତାରଂ ଶକ୍ତେଃ ପୌତ୍ରମକଲ୍ମଷମ୍ । ପରାଶରାତ୍ମଜଂ ବନ୍ଦେ ଶୁକତାତଂ ତପୋନିଧିମ୍ ॥
|| Moola Stotram || Om Vishwam Vishnur-Vashatkaro Bhoota-Bhavya-Bhavat-Prabhuh, Bhootakrid Bhootabhrid Bhavo Bhootatma Bhootabhavanah. (1)
ବ୍ଯାସାଯ ବିଷ୍ଣୁରୂପାଯ ବ୍ଯାସରୂପାଯ ବିଷ୍ଣବେ । ନମୋ ବୈ ବ୍ରହ୍ମନିଧଯେ ବାସିଷ୍ଠାଯ ନମୋ ନମଃ ॥
Pootatma Paramatma Cha Muktanam Parama Gatih, Avyayah Purushah Sakshi Kshetrajno'kshara Eva Cha. (2)
॥ ଧ୍ଯାନମ୍ ॥ କ୍ଷୀରୋଦନ୍ବତ୍ପ୍ରଦେଶେ ଶୁଚିମଣିବିଲସତ୍ସୈକତେ ମୌକ୍ତିକାନାଂ ମାଲାକ୍ଲୃପ୍ତାସନସ୍ଥଃ ସ୍ଫଟିକମଣିନିଭୈର୍ମୌକ୍ତିକୈର୍ମଣ୍ଡିତାଙ୍ଗଃ । ଶୁଭ୍ରୈରଭ୍ରୈରଦଭ୍ରୈରୁପରିବିରଚିତୈର୍ମୁକ୍ତପୀଯୂଷବର୍ଷୈଃ ଆନନ୍ଦୀ ନଃ ପୁନୀଯାଦରିନଲିନଗଦାଶଙ୍ଖପାଣିର୍ମୁକୁନ୍ଦଃ ॥
Yogo Yogavidam Neta Pradhana-Purusheshwarah, Narasimha-Vapuh Shreeman Keshavah Purushottamah. (3)
ଭୂଃ ପାଦୌ ଯସ୍ଯ ନାଭିର୍ବିଯଦସୁରନିଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚ ନେତ୍ରେ କର୍ଣାବାଶାଃ ଶିରୋ ଦ୍ଯୌର୍ମୁଖମପି ଦହନୋ ଯସ୍ଯ ବାସ୍ତେଯମବ୍ଧିଃ । ଅନ୍ତସ୍ଥଂ ଯସ୍ଯ ବିଶ୍ବଂ ସୁରନରଖଗଗୋଭୋଗିଗନ୍ଧର୍ବଦୈତ୍ଯୈଃ ଚିତ୍ରଂ ରଂରମ୍ଯତେ ତଂ ତ୍ରିଭୁବନବପୁଷଂ ବିଷ୍ଣୁମୀଶଂ ନମାମି ॥
Sarvah Sharvah Shivah Sthanur-Bhootadir-Nidhir-Avyayah, Sambhavo Bhavano Bharta Prabhavah Prabhur-Eeshwarah. (4)
॥ ମୂଲ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ॥ ୐ ବିଶ୍ବଂ ବିଷ୍ଣୁର୍ବଷଟ୍କାରୋ ଭୂତଭବ୍ଯଭବତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଭୂତକୃଦ୍ ଭୂତଭୃଦ୍ ଭାବୋ ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଭାବନଃ ॥ ୧ ॥
Swayambhooh Shambhur-Aadityah Pushkaraksho Mahaswanah, Anadinidhano Dhata Vidhata Dhaturuttamah. (5)
ପୂତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ । ଅବ୍ଯଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷୀ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋଽକ୍ଷର ଏବ ଚ ॥ ୨ ॥
Aprameyo Hrishikeshah Padmanabho'maraprabhuh, Vishwakarma Manus-Twashta Sthavishthah Sthaviro Dhruvah. (6)
ଯୋଗୋ ଯୋଗବିଦାଂ ନେତା ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ବରଃ । ନାରସିଂହବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କେଶବଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ ୩ ॥
Agrahyah Shashwatah Krishno Lohitakshah Pratardanah, Prabhootas-Trikakubdhama Pavitram Mangalam Param. (7)
ସର୍ବଃ ଶର୍ବଃ ଶିବଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଭୂତାଦିର୍ନିଧିରବ୍ଯଯଃ । ସମ୍ଭବୋ ଭାବନୋ ଭର୍ତା ପ୍ରଭବଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ବରଃ ॥ ୪ ॥
Eshanah Pranadah Prano Jyeshthah Shreshthah Prajapatih, Hiranyagarbho Bhoogarbho Madhavo Madhusudanah. (8)
ସ୍ବଯମ୍ଭୂଃ ଶମ୍ଭୁରାଦିତ୍ଯଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାସ୍ବନଃ । ଅନାଦିନିଧନୋ ଧାତା ବିଧାତା ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ ॥ ୫ ॥
Eeshwaro Vikrami Dhanvee Medhavi Vikramah Kramah, Anuttamo Duradharshah Kritajnah Kritir-Atmavan. (9)
ଅପ୍ରମେଯୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭୋଽମରପ୍ରଭୁଃ । ବିଶ୍ବକର୍ମା ମନୁସ୍ତ୍ବଷ୍ଟା ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ ସ୍ଥବିରୋ ଧ୍ରୁବଃ ॥ ୬ ॥
Sureshah Sharanam Sharma Vishwaretah Prajabhavah, Ahah Samvatsaro Vyalah Pratyayah Sarvadarshanah. (10)
ଅଗ୍ରାହ୍ଯଃ ଶାଶ୍ବତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତର୍ଦନଃ । ପ୍ରଭୂତସ୍ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ ପବିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ପରମ୍ ॥ ୭ ॥
Ajah Sarveshwarah Siddhah Siddhih Sarvadir-Achyutah, Vrishakapir-Ameyatma Sarva-Yoga-Vinihsritah. (11)
ଈଶାନଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରାଣୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭୂଗର୍ଭୋ ମାଧବୋ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୮ ॥
Vasur-Vasumanah Satyah Samatma'sammitah Samah, Amoghah Pundareekaksho Vrishakarma Vrishakritih. (12)
ଈଶ୍ବରୋ ବିକ୍ରମୀ ଧନ୍ବୀ ମେଧାବୀ ବିକ୍ରମଃ କ୍ରମଃ । ଅନୁତ୍ତମୋ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କୃତଜ୍ଞଃ କୃତିରାତ୍ମବାନ୍ ॥ ୯ ॥
Rudro Bahushira Babhrur-Vishwayonih Shuchishravah, Amritah Shashwatah Sthanur-Vararoho Mahatapah. (13)
ସୁରେଶଃ ଶରଣଂ ଶର୍ମ ବିଶ୍ବରେତାଃ ପ୍ରଜାଭବଃ । ଅହଃ ସଂବତ୍ସରୋ ବ୍ଯାଲଃ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସର୍ବଦର୍ଶନଃ ॥ ୧୦ ॥
Sarvagah Sarvavid-Bhanur-Vishvakseno Janardanah, Vedo Vedavid-Avyango Vedango Vedavit Kavih. (14)
ଅଜଃ ସର୍ବେଶ୍ବରଃ ସିଦ୍ଧଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ବାଦିରଚ୍ଯୁତଃ । ବୃଷାକପିରମେଯାତ୍ମା ସର୍ବଯୋଗବିନିଃସୃତଃ ॥ ୧୧ ॥
Lokadhyakshah Suradhyaksho Dharmadhyakshah Kritakritah, Chaturatma Chaturvyoohash-Chaturdamstrash-Chaturbhujah. (15)
ବସୁର୍ବସୁମନାଃ ସତ୍ଯଃ ସମାତ୍ମାଽସମ୍ମିତଃ ସମଃ । ଅମୋଘଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ବୃଷକର୍ମା ବୃଷାକୃତିଃ ॥ ୧୨ ॥
Bhrajishnur-Bhojanam Bhokta Sahishnur-Jagadadijah, Anagho Vijayo Jeta Vishwayonih Punarvasuh. (16)
ରୁଦ୍ରୋ ବହୁଶିରା ବଭ୍ରୁର୍ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ଶୁଚିଶ୍ରବାଃ । ଅମୃତଃ ଶାଶ୍ବତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ବରାରୋହୋ ମହାତପାଃ ॥ ୧୩ ॥
Upendro Vamanah Pramshur-Amoghah Shuchir-Oorjitah, Ateendrah Sangrahah Sargo Dhritatma Niyamo Yamah. (17)
ସର୍ବଗଃ ସର୍ବବିଦ୍ଭାନୁର୍ବିଷ୍ବକ୍ସେନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ବେଦୋ ବେଦବିଦବ୍ଯଙ୍ଗୋ ବେଦାଙ୍ଗୋ ବେଦବିତ୍ କବିଃ ॥ ୧୪ ॥
Vedyo Vaidyah Sada-Yogi Veeraha Madhavo Madhuh, Ateendriyo Mahamayo Mahotsaho Mahabalah. (18)
ଲୋକାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଃ କୃତାକୃତଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ॥ ୧୫ ॥
Mahabuddhir-Mahaveeryo Mahashaktir-Mahadyutih, Anirdeshya-Vapuh Shreeman-Ameyatma Mahadridhrik. (19)
ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁର୍ଭୋଜନଂ ଭୋକ୍ତା ସହିଷ୍ଣୁର୍ଜଗଦାଦିଜଃ । ଅନଘୋ ବିଜଯୋ ଜେତା ବିଶ୍ବଯୋନିଃ ପୁନର୍ବସୁଃ ॥ ୧୬ ॥
Maheshvaso Maheebharta Shrinivasah Satam Gatih, Aniruddhah Suranando Govindo Govidam Patih. (20)
ଉପେନ୍ଦ୍ରୋ ବାମନଃ ପ୍ରାଂଶୁରମୋଘଃ ଶୁଚିରୂର୍ଜିତଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ସର୍ଗୋ ଧୃତାତ୍ମା ନିଯମୋ ଯମଃ ॥ ୧୭ ॥
|| Phalashruti || Iteedam Keertaneeyasya Keshavasya Mahatmanah, Namnam Sahasram Divyanam-Asheshena Prakeertitam. Ya Idam Shrinuyan-Nityam Yashchapi Parikeertayet, Nashubham Prapnuyat Kinchit So'mutreha Cha Manavah. Vedantago Brahmano Syat Kshatriyo Vijayee Bhavet, Vaishyo Dhana-Samriddhah Syac-Chhudrah Sukham-Avapnuyat. Dharmarthee Prapnuyad Dharmam-Artharthee Chartham-Apnuyat, Kaman-Avapnuyat Kamee Prajarthee Chapnuyat Prajam.
ବେଦ୍ଯୋ ବୈଦ୍ଯଃ ସଦାଯୋଗୀ ବୀରହା ମାଧବୋ ମଧୁଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ମହାମାଯୋ ମହୋତ୍ସାହୋ ମହାବଲଃ ॥ ୧୮ ॥
ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ମହାବୀର୍ଯୋ ମହାଶକ୍ତିର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁଃ ଶ୍ରୀମାନମେଯାତ୍ମା ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମହେଷ୍ବାସୋ ମହୀଭର୍ତା ଶ୍ରୀନିବାସଃ ସତାଂ ଗତିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ସୁରାନନ୍ଦୋ ଗୋବିନ୍ଦୋ ଗୋବିଦାଂ ପତିଃ ॥ ୨୦ ॥
ମରୀଚିର୍ଦମନୋ ହଂସଃ ସୁପର୍ଣୋ ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ । ହିରଣ୍ଯନାଭଃ ସୁତପାଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ବଦୃକ୍ ସିଂହଃ ସନ୍ଧାତା ସନ୍ଧିମାନ୍ ସ୍ଥିରଃ । ଅଜୋ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ ଶାସ୍ତା ବିଶ୍ରୁତାତ୍ମା ସୁରାରିହା ॥ ୨୨ ॥
ଗୁରୁର୍ଗୁରୁତମୋ ଧାମ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ନିମିଷୋଽନିମିଷଃ ସ୍ରଗ୍ବୀ ବାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅଗ୍ରଣୀର୍ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନ୍ଯାଯୋ ନେତା ସମୀରଣଃ । ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ବିଶ୍ବାତ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଆବର୍ତନୋ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂବୃତଃ ସମ୍ପ୍ରମର୍ଦନଃ । ଅହଃସଂବର୍ତକୋ ବହ୍ନିରନିଲୋ ଧରଣୀଧରଃ ॥ ୨୫ ॥
ସୁପ୍ରସାଦଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ବିଶ୍ବଧୃଗ୍ବିଶ୍ବଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ସତ୍କର୍ତା ସତ୍କୃତଃ ସାଧୁର୍ଜହ୍ନୁର୍ନାରାଯଣୋ ନରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଅସଂଖ୍ଯେଯୋଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟକୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସଙ୍କଲ୍ପଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ ॥ ୨୭ ॥
ବୃଷାହୀ ବୃଷଭୋ ବିଷ୍ଣୁର୍ବୃଷପର୍ବା ବୃଷୋଦରଃ । ବର୍ଧନୋ ବର୍ଧମାନଶ୍ଚ ବିବିକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ ॥ ୨୮ ॥
ସୁଭୁଜୋ ଦୁର୍ଧରୋ ବାଗ୍ମୀ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ବସୁଦୋ ବସୁଃ । ନୈକରୂପୋ ବୃହଦ୍ରୂପଃ ଶିପିବିଷ୍ଟଃ ପ୍ରକାଶନଃ ॥ ୨୯ ॥
ଓଜସ୍ତେଜୋଦ୍ଯୁତିଧରଃ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ପ୍ରତାପନଃ । ଋଦ୍ଧଃ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁର୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୩୦ ॥
ଅମୃତାଂଶୂଦ୍ଭବୋ ଭାନୁଃ ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ସୁରେଶ୍ବରଃ । ଔଷଧଂ ଜଗତଃ ସେତୁଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାକ୍ରମଃ ॥ ୩୧ ॥
ଭୂତଭବ୍ଯଭବନ୍ନାଥଃ ପବନଃ ପାବନୋଽନଲଃ । କାମହା କାମକୃତ୍ କାନ୍ତଃ କାମଃ କାମପ୍ରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩୨ ॥
ଯୁଗାଦିକୃଦ୍ ଯୁଗାବର୍ତୋ ନୈକମାଯୋ ମହାଶନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯୋ ବ୍ଯକ୍ତରୂପଶ୍ଚ ସହସ୍ରଜିଦନନ୍ତଜିତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଇଷ୍ଟୋଽବିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନହୁଷୋ ବୃଷଃ । କ୍ରୋଧହା କ୍ରୋଧକୃତ୍ କର୍ତା ବିଶ୍ବବାହୁର୍ମହୀଧରଃ ॥ ୩୪ ॥
ଅଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରଥିତଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦୋ ବାସବାନୁଜଃ । ଅପାଂନିଧିରଧିଷ୍ଠାନମପ୍ରମତ୍ତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ ୩୫ ॥
ସ୍କନ୍ଦଃ ସ୍କନ୍ଦଧରୋ ଧୁର୍ଯୋ ବରଦୋ ବାଯୁବାହନଃ । ବାସୁଦେବୋ ବୃହଦ୍ଭାନୁରାଦିଦେବଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅଶୋକସ୍ତାରଣସ୍ତାରଃ ଶୂରଃ ଶୌରିର୍ଜନେଶ୍ବରଃ । ଅନୁକୂଲଃ ଶତାବର୍ତଃ ପଦ୍ମୀ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୭ ॥
ପଦ୍ମନାଭୋଽରବିନ୍ଦାକ୍ଷଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ଶରୀରଭୃତ୍ । ମହର୍ଦ୍ଧିରୃଦ୍ଧୋ ବୃଦ୍ଧାତ୍ମା ମହାକ୍ଷୋ ଗରୁଡଧ୍ବଜଃ ॥ ୩୮ ॥
ଅତୁଲୋ ଶରଭୋ ଭୀମଃ ସମଯଜ୍ଞୋ ହବିର୍ହରିଃ । ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷଣ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍ ସମିତିଞ୍ଜଯଃ ॥ ୩୯ ॥
ବିକ୍ଷରୋ ରୋହିତୋ ମାର୍ଗୋ ହେତୁର୍ଦାମୋଦରଃ ସହଃ । ମହୀଧରୋ ମହାଭାଗୋ ବେଗବାନମିତାଶନଃ ॥ ୪୦ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ କ୍ଷୋଭଣୋ ଦେବଃ ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ପରମେଶ୍ବରଃ । କରଣଂ କାରଣଂ କର୍ତା ବିକର୍ତା ଗହନୋ ଗୁହଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ଯବସାଯୋ ବ୍ଯବସ୍ଥାନଃ ସଂସ୍ଥାନଃ ସ୍ଥାନଦୋ ଧ୍ରୁବଃ । ପରର୍ଦ୍ଧିଃ ପରମସ୍ପଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ଶୁଭେକ୍ଷଣଃ ॥ ୪୨ ॥
ରାମୋ ବିରାମୋ ବିରଜୋ ମାର୍ଗୋ ନେଯୋ ନଯୋଽନଯଃ । ବୀରଃ ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମବିଦୁତ୍ତମଃ ॥ ୪୩ ॥
ବୈକୁଣ୍ଠଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରଣବଃ ପୃଥୁଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ବ୍ଯାପ୍ତୋ ବାଯୁରଧୋକ୍ଷଜଃ ॥ ୪୪ ॥
ଋତୁଃ ସୁଦର୍ଶନଃ କାଲଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପରିଗ୍ରହଃ । ଉଗ୍ରଃ ସଂବତ୍ସରୋ ଦକ୍ଷୋ ବିଶ୍ରାମୋ ବିଶ୍ବଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୪୫ ॥
ବିସ୍ତାରଃ ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ବୀଜମବ୍ଯଯମ୍ । ଅର୍ଥୋଽନର୍ଥୋ ମହାକୋଶୋ ମହାଭୋଗୋ ମହାଧନଃ ॥ ୪୬ ॥
ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସ୍ଥବିଷ୍ଠୋଽଭୂର୍ଧର୍ମଯୂପୋ ମହାମଖଃ । ନକ୍ଷତ୍ରନେମିର୍ନକ୍ଷତ୍ରୀ କ୍ଷମଃ କ୍ଷାମଃ ସମୀହନଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯଜ୍ଞ ଇଜ୍ଯୋ ମହେଜ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରତୁଃ ସତ୍ରଂ ସତାଂ ଗତିଃ । ସର୍ବଦର୍ଶୀ ବିମୁକ୍ତାତ୍ମା ସର୍ବଜ୍ଞୋ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ସୁବ୍ରତଃ ସୁମୁଖଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁଘୋଷଃ ସୁଖଦଃ ସୁହୃତ୍ । ମନୋହରୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ବୀରବାହୁର୍ବିଦାରଣଃ ॥ ୪୯ ॥
ସ୍ବାପନଃ ସ୍ବବଶୋ ବ୍ଯାପୀ ନୈକାତ୍ମା ନୈକକର୍ମକୃତ୍ । ବତ୍ସରୋ ବତ୍ସଲୋ ବତ୍ସୀ ରତ୍ନଗର୍ଭୋ ଧନେଶ୍ବରଃ ॥ ୫୦ ॥
ଧର୍ମଗୁବ୍ ଧର୍ମକୃଦ୍ ଧର୍ମୀ ସଦସତ୍କ୍ଷରମକ୍ଷରମ୍ । ଅବିଜ୍ଞାତା ସହସ୍ରାଂଶୁର୍ବିଧାତା କୃତଲକ୍ଷଣଃ ॥ ୫୧ ॥
ଗଭସ୍ତିନେମିଃ ସତ୍ତ୍ବସ୍ଥଃ ସିଂହୋ ଭୂତମହେଶ୍ବରଃ । ଆଦିଦେବୋ ମହାଦେବୋ ଦେବେଶୋ ଦେବଭୃଦ୍ ଗୁରୁଃ ॥ ୫୨ ॥
ଉତ୍ତରୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯଃ ପୁରାତନଃ । ଶରୀରଭୂତଭୃଦ୍ ଭୋକ୍ତା କପୀନ୍ଦ୍ରୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୫୩ ॥
ସୋମପୋଽମୃତପଃ ସୋମଃ ପୁରୁଜିତ୍ ପୁରୁସତ୍ତମଃ । ବିନଯୋ ଜଯଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଦାଶାର୍ହଃ ସାତ୍ତ୍ବତାଂ ପତିଃ ॥ ୫୪ ॥
ଜୀବୋ ବିନଯିତା ସାକ୍ଷୀ ମୁକୁନ୍ଦୋଽମିତବିକ୍ରମଃ । ଅମ୍ଭୋନିଧିରନନ୍ତାତ୍ମା ମହୋଦଧିଶଯୋଽନ୍ତକଃ ॥ ୫୫ ॥
ଅଜୋ ମହାର୍ହଃ ସ୍ବାଭାବ୍ଯୋ ଜିତାମିତ୍ରଃ ପ୍ରମୋଦନଃ । ଆନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦନୋ ନନ୍ଦଃ ସତ୍ଯଧର୍ମା ତ୍ରିବିକ୍ରମଃ ॥ ୫୬ ॥
ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯଃ କୃତଜ୍ଞୋ ମେଦିନୀପତିଃ । ତ୍ରିପଦସ୍ତ୍ରିଦଶାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ମହାଶୃଙ୍ଗଃ କୃତ Fabian କୃତାନ୍ତକୃତ୍ ॥ ୫୭ ॥
ମହାବରାହୋ ଗୋବିନ୍ଦଃ ସୁଷେଣଃ କନକାଙ୍ଗଦୀ । ଗୁହ୍ଯୋ ଗଭୀରୋ ଗହନୋ ଗୁପ୍ତଶ୍ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ॥ ୫୮ ॥
ବେଧାଃ ସ୍ବାଙ୍ଗୋଽଜିତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଦୃଢଃ ସଂକର୍ଷଣୋଽଚ୍ଯୁତଃ । ବରୁଣୋ ବାରୁଣୋ ବୃକ୍ଷଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାମନାଃ ॥ ୫୯ ॥
ଭଗବାନ୍ ଭଗହାଽଽନନ୍ଦୀ ବନମାଲୀ ହଲାଯୁଧଃ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରାଦିତ୍ଯଃ ସହିଷ୍ଣୁର୍ଗତିସତ୍ତମଃ ॥ ୬୦ ॥
ସୁଧନ୍ବା ଖଣ୍ଡପରଶୁର୍ଦାରୁଣୋ ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦଃ । ଦିବଃସ୍ପୃକ୍ ସର୍ବଦୃଗ୍ବ୍ଯାସୋ ବାଚସ୍ପତିରଯୋନିଜଃ ॥ ୬୧ ॥
ତ୍ରିସାମା ସାମଗଃ ସାମ ନିର୍ବାଣଂ ଭେଷଜଂ ଭିଷକ୍ । ସଂନ୍ଯାସକୃଚ୍ଛମଃ ଶାନ୍ତୋ ନିଷ୍ଠା ଶାନ୍ତିଃ ପରାଯଣମ୍ ॥ ୬୨ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗଃ ଶାନ୍ତିଦଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କୁମୁଦଃ କୁବଲେଶଯଃ । ଗୋହିତୋ ଗୋପତିର୍ଗୋପ୍ତା ବୃଷଭାକ୍ଷୋ ବୃଷପ୍ରିଯଃ ॥ ୬୩ ॥
ଅନିବର୍ତୀ ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂକ୍ଷେପ୍ତା କ୍ଷେମକୃଚ୍ଛିବଃ । ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷାଃ ଶ୍ରୀବାସଃ ଶ୍ରୀପତିଃ ଶ୍ରୀମତାଂ ବରଃ ॥ ୬୪ ॥
ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀନିବାସଃ ଶ୍ରୀନିଧିଃ ଶ୍ରୀବିଭାବନଃ । ଶ୍ରୀଧରଃ ଶ୍ରୀକରଃ ଶ୍ରେଯଃ ଶ୍ରୀମାଁଲ୍ଲୋକତ୍ରଯାଶ୍ରଯଃ ॥ ୬୫ ॥
ସ୍ବକ୍ଷଃ ସ୍ବଙ୍ଗଃ ଶତାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦିର୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣେଶ୍ବରଃ । ବିଜିତାତ୍ମାଽବିଧେଯାତ୍ମା ସତ୍କୀର୍ତିଶ୍ଛିନ୍ନସଂଶଯଃ ॥ ୬୬ ॥
ଉଦୀର୍ଣଃ ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁରନୀଶଃ ଶାଶ୍ବତସ୍ଥିରଃ । ଭୂଶଯୋ ଭୂଷଣୋ ଭୂତିର୍ବିଶୋକଃ ଶୋକନାଶନଃ ॥ ୬୭ ॥
ଅର୍ଚିଷ୍ମାନର୍ଚିତଃ କୁମ୍ଭୋ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବିଶୋଧନଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽପ୍ରତିରଥଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽମିତବିକ୍ରମଃ ॥ ୬୮ ॥
କାଲନେପିନିହା ବୀରଃ ଶୌରିଃ ଶୂରଜନେଶ୍ବରଃ । ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା ତ୍ରିଲୋକେଶଃ କେଶବଃ କେଶିହା ହରିଃ ॥ ୬୯ ॥
କାମଦେବଃ କାମପାଲଃ କାମୀ କାନ୍ତଃ କୃତାଗମଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯବପୁର୍ବିଷ୍ଣୁର୍ବୀରୋଽନନ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ॥ ୭୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନଃ । ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମୀ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ ॥ ୭୧ ॥
ମହାକ୍ରମୋ ମହାକର୍ମା ମହାତେଜା ମହୋରଗଃ । ମହାକ୍ରତୁର୍ମହାଯଜ୍ବା ମହାଯଜ୍ଞୋ ମହାହବିଃ ॥ ୭୨ ॥
ସ୍ତବ୍ଯଃ ସ୍ତବପ୍ରିଯଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ୍ତୁତିଃ ସ୍ତୋତା ରଣପ୍ରିଯଃ । ପୂର୍ଣଃ ପୂରଯିତା ପୁଣ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିରନାମଯଃ ॥ ୭୩ ॥
ମନୋଜବସ୍ତୀର୍ଥକରୋ ବସୁରେତା ବସୁପ୍ରଦଃ । ବସୁପ୍ରଦୋ ବାସୁଦେବୋ ବସୁର୍ବସୁମନା ହବିଃ ॥ ୭୪ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ତା ସଦ୍ଭୂତିଃ ସତ୍ପରାଯଣଃ । ଶୂରସେନୋ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସନ୍ନିବାସଃ ସୁଯାମୁନଃ ॥ ୭୫ ॥
ଭୂତାବାସୋ ବାସୁଦେବଃ ସର୍ବାସୁନିଲଯୋଽନଲଃ । ଦର୍ପହା ଦର୍ପଦୋ ଦୃପ୍ତୋ ଦୁର୍ଧରୋଽଥାପରାଜିତଃ ॥ ୭୬ ॥
ବିଶ୍ବମୂର୍ତିର୍ମହାମୂର୍ତିର୍ଦୀପ୍ତମୂର୍ତିରମୂର୍ତିମାନ୍ । ଅନେକମୂର୍ତିରବ୍ଯକ୍ତଃ ଶତମୂର୍ତିଃ ଶତାନନଃ ॥ ୭୭ ॥
ଏକୋ ନୈକଃ ସବଃ କଃ କିଂ ଯତ୍ ତତ୍ ପଦମନୁତ୍ତମମ୍ । ଲୋକବନ୍ଧୁର୍ଲୋକନାଥୋ ମାଧବୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ॥ ୭୮ ॥
ସୁବର୍ଣବର୍ଣୋ ହେମାଙ୍ଗୋ ବରାଙ୍ଗଶ୍ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ । ବୀରହା ବିଷମଃ ଶୂନ୍ଯୋ ଘୃତାଶୀରଚଲଶ୍ଚଲଃ ॥ ୭୯ ॥
ଅମାନୀ ମାନଦୋ ମାନ୍ଯୋ ଲୋକସ୍ବାମୀ ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ । ସୁମେଧା ମେଧଜୋ ଧନ୍ଯଃ ସତ୍ଯମେଧା ଧରାଧରଃ ॥ ୮୦ ॥
ତେଜୋବୃଷୋ ଦ୍ଯୁତିଧରଃ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବରଃ । ପ୍ରଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହୋ ବ୍ଯଗ୍ରୋ ନୈକଶୃଙ୍ଗୋ ଗଦାଗ୍ରଜଃ ॥ ୮୧ ॥
ଚତୁର୍ମୂର୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ବାହୁଶ୍ଚତୁର୍ବ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଗତିଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ଭାବଶ୍ଚତୁର୍ବେଦବିଦେକପାତ୍ ॥ ୮୨ ॥
ସମାବର୍ତୋଽନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ଦୁର୍ଜଯୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ଦୁର୍ଲଭୋ ଦୁର୍ଗମୋ ଦୁର୍ଗୋ ଦୁରାବାସୋ ଦୁରାରିହା ॥ ୮୩ ॥
ଶୁଭାଙ୍ଗୋ ଲୋକସାରଙ୍ଗଃ ସୁତନ୍ତୁସ୍ତନ୍ତୁବର୍ଧନଃ । ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ମହାକର୍ମା କୃତକର୍ମା କୃତାଗମଃ ॥ ୮୪ ॥
ଉଦ୍ଭବଃ ସୁନ୍ଦରଃ ସୁନ୍ଦୋ ରତ୍ନନାଭଃ ସୁଲୋଚନଃ । ଅର୍କୋ ବାଜସନଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଜଯନ୍ତଃ ସର୍ବବିଜ୍ଜଯୀ ॥ ୮୫ ॥
ସୁବର୍ଣବିନ୍ଦୁରକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ ସର୍ବବାଗୀଶ୍ବରେଶ୍ବରଃ । ମହାହ୍ରଦୋ ମହାଗର୍ତୋ ମହାଭୂତୋ ମହାନିଧିଃ ॥ ୮୬ ॥
କୁମୁଦଃ କୁନ୍ଦରଃ କୁନ୍ଦଃ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପାବନୋଽନିଲଃ । ଅମୃତାଶୋଽମୃତବପୁଃ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୮୭ ॥
ସୁଲଭଃ ସୁବ୍ରତଃ ସିଦ୍ଧଃ ଶତ୍ରୁଜିଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ । ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋଦୁମ୍ବରୋଽଶ୍ବତ୍ଥଶ୍ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନଃ ॥ ୮୮ ॥
ସହସ୍ରାର୍ଚିଃ ସପ୍ତଜିହ୍ବଃ ସପ୍ତୈଧାଃ ସପ୍ତବାହନଃ । ଅମୂର୍ତିରନଘୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଭଯକୃଦ୍ ଭଯନାଶନଃ ॥ ୮୯ ॥
ଅଣୁର୍ବୃହତ୍ କୃଶଃ ସ୍ଥୂଲୋ ଗୁଣଭୃନ୍ନିର୍ଗୁଣୋ ମହାନ୍ । ଅଧୃତଃ ସ୍ବଧୃତଃ ସ୍ବାସ୍ଯଃ ପ୍ରାଗ୍ବଂଶୋ ବଂଶବର୍ଧନଃ ॥ ୯୦ ॥
ଭାରଭୃତ୍ କଥିତୋ ଯୋଗୀ ଯୋଗୀଶଃ ସର୍ବକାମଦଃ । ଆଶ୍ରମଃ ଶ୍ରମଣଃ କ୍ଷାମଃ ସୁପର୍ଣୋ ବାଯୁବାହନଃ ॥ ୯୧ ॥
ଧନୁର୍ଧରୋ ଧନୁର୍ବେଦୋ ଦଣ୍ଡୋ ଦମଯିତା ଦମଃ । ଅପରାଜିତଃ ସର୍ବସହୋ ନିଯନ୍ତାଽନିଯମୋଽଯମଃ ॥ ୯୨ ॥
ସତ୍ତ୍ବବାନ୍ ସାତ୍ତ୍ବିକଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ଅଭିପ୍ରାଯଃ ପ୍ରିଯାର୍ହୋଽର୍ହଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ ପ୍ରୀତିବର୍ଧନଃ ॥ ୯୩ ॥
ବିହାଯସଗତିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସୁରୁଚିର୍ହୁତଭୁଗ୍ବିଭୁଃ । ରବିର୍ବିରୋଚନଃ ସୂର୍ଯଃ ସବିତା ରବିଲୋଚନଃ ॥ ୯୪ ॥
ଅନନ୍ତୋ ହୁତଭୁଗ୍ ଭୋକ୍ତା ସୁଖଦୋ ନୈକଜୋଽଗ୍ରଜଃ । ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ସଦାମର୍ଷୀ ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମଦ୍ଭୁତଃ ॥ ୯୫ ॥
ସନାତ୍ ସନାତନତମଃ କପିଲଃ କପିରବ୍ଯଯଃ । ସ୍ବସ୍ତିଦଃ ସ୍ବସ୍ତିକୃତ୍ ସ୍ବସ୍ତି ସ୍ବସ୍ତିଭୁକ୍ ସ୍ବସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ ॥ ୯୬ ॥
ଅରୌଦ୍ରଃ କୁଣ୍ଡଲୀ ଚକ୍ରୀ ବିକ୍ରମ୍ଯୂର୍ଜିତଶାସନଃ । ଶବ୍ଦାତିଗଃ ଶବ୍ଦସହଃ ଶିଶିରଃ ଶର୍ବରୀକରଃ ॥ ୯୭ ॥
ଅକ୍ରୂରଃ ପେଶଲୋ ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କ୍ଷମିଣାଂ ବରଃ । ବିଦ୍ବତ୍ତମୋ ବୀତଭଯଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରବଣକୀର୍ତନଃ ॥ ୯୮ ॥
ଉତ୍ତାରଣୋ ଦୁଷ୍କୃତିହା ପୁଣ୍ଯୋ ଦୁଃସ୍ବପ୍ନନାଶନଃ । ବୀରହା ରକ୍ଷଣଃ ସନ୍ତୋ ଜୀବନଃ ପର୍ଯବସ୍ଥିତଃ ॥ ୯୯ ॥
ଅନେକରୂପୋଽନନ୍ତରୂପଃ ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀପତିଃ । ସର୍ବାର୍ଥସାଧକଃ ସ୍ବାମୀ ସର୍ବଜ୍ଞଃ ସର୍ବତୋମୁଖଃ ॥ ୧୦୦ ॥
ସଦ୍ଗତିଃ ସତ୍କୃତିଃ ସତ୍ଯଃ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ବିଷ୍ଣୁଃ ସହସ୍ରନାମାଯ ସର୍ବକାମଫଲପ୍ରଦଃ ॥ ୧୦୧ ॥
॥ ଫଲଶ୍ରୁତିଃ ॥ ଇତୀଦଂ କୀର୍ତନୀଯସ୍ଯ କେଶବସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରଂ ଦିବ୍ଯାନାମଶେଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚାପି ପରିକୀର୍ତଯେତ୍ । ନାଶୁଭଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ସୋଽମୁତ୍ରେହ ଚ ମାନବଃ ॥ ବେଦାନ୍ତଗୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ବିଜଯୀ ଭବେତ୍ । ବୈଶ୍ଯୋ ଧନସମୃଦ୍ଧଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମବାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ଧର୍ମାର୍ଥୀ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ ଧର୍ମମର୍ଥାର୍ଥୀ ଚାର୍ଥମାପ୍ନୁଯାତ୍ । କାମାନବାପ୍ନୁଯାତ୍ କାମୀ ପ୍ରଜାର୍ଥୀ ଚାପ୍ନୁଯାତ୍ ପ୍ରଜାମ୍ ॥

ଭାବାର୍ଥ (Spiritual Wisdom & Summary)

॥ श्री विष्णु सहस्रनाम स्तोत्र भावार्थ ॥

परिचय एवं उत्पत्ति:
श्री विष्णु सहस्रनाम महाभारत के अनुशासन पर्व के अंतर्गत भीष्म पितामह द्वारा धर्मराज युधिष्ठिर को शरशय्या से दिया गया उपदेश है। इसमें भगवान महाविष्णु के एक सहस्र (१०००) दिव्य नामों का संकलन है, जो परब्रह्म परमात्मा के अनन्त गुणों, रूपों, लीलाओं एवं महिमा का गुणगान करते हैं।

महत्व एवं फलश्रुति:
आदिशंकराचार्य जी ने इस स्तोत्र पर पहला भाष्य लिखकर इसे सनातन धर्म का शिरोमणि स्तोत्र सिद्ध किया। जो मनुष्य नित्य इस पावन सहस्रनाम का पाठ अथवा श्रवण करता है, वह इस लोक में समस्त अमंगल, ग्रह-दोष, भय एवं व्याधियों से मुक्त होकर धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष—चारों पुरुषार्थों को प्राप्त करता है।