Stotram Sangrah
తెలుగు (Telugu)
Shiva
Namamisham Ishan Nirvan Roopam
Shri Rudrashtakam in Telugu (Namamisham Ishan Nirvan Roopam)
सम्पूर्ण Shri Rudrashtakam in Telugu (Namamisham Ishan Nirvan Roopam) मूल श्लोक, English Transliteration एवं अर्थ सहित DevDhun पर पढ़ें।
Text:
నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం । విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ ।
నిజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీహం । చిదాకాశమాకాశవాసం భజేఽహమ్ ॥ ౧ ॥
నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం । గిరా గ్యాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ ।
కరాలం మహాకాల కాలం కృపాలం । గుణాగార సంసారపారం నతోఽహమ్ ॥ ౨ ॥
తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం । మనోభూత కోటి ప్రభా శ్రీ శరీరమ్ ।
స్ఫురన్మౌలి కల్లోలినీ చారు గంగా । లసద్భాలబాలేన్దు కణ్ఠే భుజంగా ॥ ౩ ॥
చలత్కుణ్డలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం । ప్రసన్నాననం నీలకణ్ఠం దయాలమ్ ।
మృగాధీశచర్మామ్బరం ముణ్డమాలం । ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి ॥ ౪ ॥
ప్రచణ్డం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం । అఖణ్డం అజం భానుకోటిప్రకాశం ।
త్రయః శూల నిర్మూలనం శూలపాణిం । భజేఽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ ॥ ౫ ॥
కలాతీత కల్యాణ కల్పాన్తకారీ । సదా సజ్జనానన్దదాతా పురారీ ।
చిదానన్ద సందోహ మోహాపహారీ । ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥ ౬ ॥
న యావద్ ఉమానాథ పాదారవిన్దం । భజన్తీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ ।
న తావత్ సుఖం శాన్తి సన్తాపనాశం । ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాసమ్ ॥ ౭ ॥
న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం । నతోఽహం సదా సర్వదా శమ్భు తుభ్యమ్ ।
జరా జన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం । ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శమ్భో ॥ ౮ ॥
॥ శ్లోక ॥
రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే ।
యే పఠన్తి నరా భక్త్యా తేషాం శమ్భుః ప్రసీదతి ॥
Namamisham Ishan Nirvan Roopam Vibhum Vyapakam Brahma Veda Svaroopam.
Nijam Nirgunam Nirvikalpam Niriham Chidakasham Akashavasam Bhajeham. (1)
Nirakaram Omkara Moolam Turiyam Gira Gyana Gotitam Isham Girisham.
Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagaram Samsaraparam Natoham. (2)
Tusharadri Sankasha Gauram Gabhiram Manobhuta Koti Prabha Shri Shariram.
Sphuran Mauli Kallolini Charu Ganga Lasad Bhalabalendu Kanthe Bhujanga. (3)
Chalat Kundalam Bhru Sunetram Vishalam Prasannānanam Nilakantham Dayālam.
Mrigadhishacharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami. (4)
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukoti Prakasham.
Trayah Shula Nirmulanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam. (5)
Kalatita Kalyana Kalpantakari Sada Sajjananandadata Purari.
Chidananda Sandoha Mohapahari Prasida Prasida Prabho Manmathari. (6)
Na Yavad Umanatha Padaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranam.
Na Tavat Sukham Shanti Santapanasham Prasida Prabho Sarvabhutadhivasam. (7)
Na Janami Yogam Japam Naiva Pujam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam.
Jara Janma Dukhaugha Tatapyamānam Prabho Pahi Apannamamisha Shambho. (8)
|| Shloka ||
Rudrashtakam Idam Proktam Viprena Haratoshaye.
Ye Pathanti Nara Bhaktya Tesham Shambhuh Prasidati.
నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం । విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ ।
నిజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీహం । చిదాకాశమాకాశవాసం భజేఽహమ్ ॥ ౧ ॥
Namamisham Ishan Nirvan Roopam Vibhum Vyapakam Brahma Veda Svaroopam.
Nijam Nirgunam Nirvikalpam Niriham Chidakasham Akashavasam Bhajeham. (1)
నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం । గిరా గ్యాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ ।
కరాలం మహాకాల కాలం కృపాలం । గుణాగార సంసారపారం నతోఽహమ్ ॥ ౨ ॥
Nirakaram Omkara Moolam Turiyam Gira Gyana Gotitam Isham Girisham.
Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagaram Samsaraparam Natoham. (2)
తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం । మనోభూత కోటి ప్రభా శ్రీ శరీరమ్ ।
స్ఫురన్మౌలి కల్లోలినీ చారు గంగా । లసద్భాలబాలేన్దు కణ్ఠే భుజంగా ॥ ౩ ॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gabhiram Manobhuta Koti Prabha Shri Shariram.
Sphuran Mauli Kallolini Charu Ganga Lasad Bhalabalendu Kanthe Bhujanga. (3)
చలత్కుణ్డలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం । ప్రసన్నాననం నీలకణ్ఠం దయాలమ్ ।
మృగాధీశచర్మామ్బరం ముణ్డమాలం । ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి ॥ ౪ ॥
Chalat Kundalam Bhru Sunetram Vishalam Prasannānanam Nilakantham Dayālam.
Mrigadhishacharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami. (4)
ప్రచణ్డం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం । అఖణ్డం అజం భానుకోటిప్రకాశం ।
త్రయః శూల నిర్మూలనం శూలపాణిం । భజేఽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ ॥ ౫ ॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukoti Prakasham.
Trayah Shula Nirmulanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam. (5)
కలాతీత కల్యాణ కల్పాన్తకారీ । సదా సజ్జనానన్దదాతా పురారీ ।
చిదానన్ద సందోహ మోహాపహారీ । ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥ ౬ ॥
Kalatita Kalyana Kalpantakari Sada Sajjananandadata Purari.
Chidananda Sandoha Mohapahari Prasida Prasida Prabho Manmathari. (6)
న యావద్ ఉమానాథ పాదారవిన్దం । భజన్తీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ ।
న తావత్ సుఖం శాన్తి సన్తాపనాశం । ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాసమ్ ॥ ౭ ॥
Na Yavad Umanatha Padaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranam.
Na Tavat Sukham Shanti Santapanasham Prasida Prabho Sarvabhutadhivasam. (7)
న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం । నతోఽహం సదా సర్వదా శమ్భు తుభ్యమ్ ।
జరా జన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం । ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శమ్భో ॥ ౮ ॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Pujam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam.
Jara Janma Dukhaugha Tatapyamānam Prabho Pahi Apannamamisha Shambho. (8)
॥ శ్లోక ॥
|| Shloka ||
రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే ।
యే పఠన్తి నరా భక్త్యా తేషాం శమ్భుః ప్రసీదతి ॥
Rudrashtakam Idam Proktam Viprena Haratoshaye.
Ye Pathanti Nara Bhaktya Tesham Shambhuh Prasidati.
నమామీశమీశాన నిర్వాణరూపం । విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మవేదస్వరూపమ్ ।
నిజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీహం । చిదాకాశమాకాశవాసం భజేఽహమ్ ॥ ౧ ॥
Namamisham Ishan Nirvan Roopam Vibhum Vyapakam Brahma Veda Svaroopam.
Nijam Nirgunam Nirvikalpam Niriham Chidakasham Akashavasam Bhajeham. (1)
భావార్థం: नमामीशमीशान निर्वाणरूपं । विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं । चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥ १ ॥
arth -
हे ईशान! मुक्ति के साक्षात स्वरूप, सर्वव्यापक, ब्रह्म और वेद स्वरूप भगवान शिव को मैं प्रणाम करता हूँ। जो अपने निज स्वरूप में स्थित, तीनों गुणों से परे, निर्विकल्प, इच्छारहित, चेतन आकाश स्वरूप तथा आकाश को ही वस्त्र रूप में धारण करने वाले हैं, उन सदाशिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I bow to the supreme ruler, Ishana, the embodiment of ultimate liberation (Nirvana), all-pervading, the essence of Brahman and the Vedas. I worship Him who is established in His own glory, beyond attributes (Nirguna), free from all duality, desireless, the limitless sky of pure consciousness, whose garment is space itself.
నిరాకారమోంకారమూలం తురీయం । గిరా గ్యాన గోతీతమీశం గిరీశమ్ ।
కరాలం మహాకాల కాలం కృపాలం । గుణాగార సంసారపారం నతోఽహమ్ ॥ ౨ ॥
Nirakaram Omkara Moolam Turiyam Gira Gyana Gotitam Isham Girisham.
Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagaram Samsaraparam Natoham. (2)
భావార్థం: निराकारमोंकारमूलं तुरीयं । गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशम् ।
करालं महाकाल कालं कृपालं । गुणागार संसारपारं नतोऽहम् ॥ २ ॥
arth -
जो निराकार, ओंकार के मूल स्रोत, तुरीय अवस्था में स्थित, वाणी, ज्ञान और इंद्रियों की पहुँच से परे हैं; जो कैलाशपति, विकराल, महाकाल के भी काल तथा परम कृपालु हैं; गुणों के धाम और संसार-सागर से पार कराने वाले हैं, उन भगवान शिव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I bow to Him who is formless, the primal root of Omkara, existing in the fourth transcendent state (Turiya); beyond speech, worldly knowledge, and sense perception; the Lord of the mountains, fierce, the Master of time and death, yet intensely compassionate, the repository of virtues, who ferries devotees across the ocean of worldly existence.
తుషారాద్రి సంకాశ గౌరం గభీరం । మనోభూత కోటి ప్రభా శ్రీ శరీరమ్ ।
స్ఫురన్మౌలి కల్లోలినీ చారు గంగా । లసద్భాలబాలేన్దు కణ్ఠే భుజంగా ॥ ౩ ॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gabhiram Manobhuta Koti Prabha Shri Shariram.
Sphuran Mauli Kallolini Charu Ganga Lasad Bhalabalendu Kanthe Bhujanga. (3)
భావార్థం: तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं । मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरम् ।
स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा । लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजंगा ॥ ३ ॥
arth -
जो हिमालय पर्वत के समान श्वेत वर्ण, गंभीर स्वभाव वाले, तथा करोड़ों कामदेवों के समान दिव्य कांति से युक्त हैं; जिनके मस्तक पर पवित्र गंगाजी की चंचल लहरें सुशोभित हैं, ललाट पर बाल-चंद्रमा और कंठ में सर्प विराजमान हैं, ऐसे देवाधिदेव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I revere Lord Shiva, whose body is radiant white like the snow-clad Himalayas, profound in nature, possessing the effulgence of millions of Kamadevas; upon whose crown flows the delightful and waving Ganga, on whose forehead glimmers the young crescent moon, and around whose neck coils the serpent.
చలత్కుణ్డలం భ్రూ సునేత్రం విశాలం । ప్రసన్నాననం నీలకణ్ఠం దయాలమ్ ।
మృగాధీశచర్మామ్బరం ముణ్డమాలం । ప్రియం శంకరం సర్వనాథం భజామి ॥ ౪ ॥
Chalat Kundalam Bhru Sunetram Vishalam Prasannānanam Nilakantham Dayālam.
Mrigadhishacharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami. (4)
భావార్థం: चलत्कुण्डलं भ्रू सुनेत्रं विशालं । प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम् ।
मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं । प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि ॥ ४ ॥
arth -
जिनके कानों में कुंडल हिल रहे हैं, सुंदर भौंहें और विशाल नेत्र हैं; जिनका मुखमंडल प्रसन्नता से परिपूर्ण है, कंठ नीला है और जो परम दयालु हैं; जो बाघम्बर और मुंडमाला धारण करते हैं, उन सबके स्वामी, अत्यंत प्रिय शंकर को मैं भजता हूँ।
meaning -
I worship the beloved Shankara, the master of all existence, adorned with moving earrings, majestic brows, and large graceful eyes; with a serene and joyous countenance, a blue neck, and boundless mercy; clad in tiger skin and wearing a garland of skulls.
ప్రచణ్డం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం । అఖణ్డం అజం భానుకోటిప్రకాశం ।
త్రయః శూల నిర్మూలనం శూలపాణిం । భజేఽహం భవానీపతిం భావగమ్యమ్ ॥ ౫ ॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukoti Prakasham.
Trayah Shula Nirmulanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam. (5)
భావార్థం: प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं । अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशं ।
त्रयः शूल निर्मूलनं शूलपाणिं । भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥ ५ ॥
arth -
जो प्रचंड, परम श्रेष्ठ, प्रगल्भ, परमेश्वर, अखंड, अजन्मा और करोड़ों सूर्यों के समान तेजस्वी हैं; जो हाथ में त्रिशूल धारण कर तीनों तापों (दैहिक, दैविक, भौतिक) का समूल नाश करने वाले हैं, उन माता भवानी के पति, केवल शुद्ध प्रेम-भाव से प्राप्त होने वाले शिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I worship Bhavani's beloved Lord, fierce, supreme, bold, the sovereign ruler, indivisible, unborn, shining with the brilliance of millions of suns; holding the trident that uproots the three-fold miseries of life, who is accessible only through pure devotion of the heart.
కలాతీత కల్యాణ కల్పాన్తకారీ । సదా సజ్జనానన్దదాతా పురారీ ।
చిదానన్ద సందోహ మోహాపహారీ । ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మథారీ ॥ ౬ ॥
Kalatita Kalyana Kalpantakari Sada Sajjananandadata Purari.
Chidananda Sandoha Mohapahari Prasida Prasida Prabho Manmathari. (6)
భావార్థం: कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी । सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी ।
चिदानन्द संदोह मोहापहारी । प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥ ६ ॥
arth -
जो काल और कलाओं से अतीत, समस्त कल्याण के प्रदाता, कल्प का अंत (प्रलय) करने वाले, सत्पुरुषों को सदा आनंद देने वाले, त्रिपुर का वध करने वाले, सच्चिदानंद घन और मोह का नाश करने वाले हैं; हे कामदेव के संहारक प्रभो! मुझ पर प्रसन्न होइए, प्रसन्न होइए!
meaning -
O Lord beyond all art and time, dispenser of auspiciousness, author of universal dissolution, eternal granter of bliss to the righteous, conqueror of Tripura, embodiment of consciousness and bliss, dispeller of delusion, conqueror of Kamadeva—be pleased, be gracious unto me!
న యావద్ ఉమానాథ పాదారవిన్దం । భజన్తీహ లోకే పరే వా నరాణామ్ ।
న తావత్ సుఖం శాన్తి సన్తాపనాశం । ప్రసీద ప్రభో సర్వభూతాధివాసమ్ ॥ ౭ ॥
Na Yavad Umanatha Padaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranam.
Na Tavat Sukham Shanti Santapanasham Prasida Prabho Sarvabhutadhivasam. (7)
భావార్థం: न यावद् उमानाथ पादारविन्दं । भजन्तीह लोके परे वा नराणाम् ।
न तावत् सुखं शान्ति सन्तापनाशं । प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥ ७ ॥
arth -
जब तक मनुष्य माता पार्वती के स्वामी भगवान शिव के चरण-कमलों का भजन नहीं करते, तब तक उन्हें न तो इस लोक में और न ही परलोक में सुख, शांति अथवा संतापों का नाश प्राप्त हो सकता है। अतः हे समस्त प्राणियों के हृदय में निवास करने वाले महादेव! आप मुझ पर प्रसन्न होइए।
meaning -
As long as people in this world or beyond do not adore the lotus feet of the Lord of Uma, neither happiness nor lasting peace nor the end of suffering can ever be attained. Therefore, O Lord who dwells in the hearts of all living beings, bestow your gracious favor upon me.
న జానామి యోగం జపం నైవ పూజాం । నతోఽహం సదా సర్వదా శమ్భు తుభ్యమ్ ।
జరా జన్మ దుఃఖౌఘ తాతప్యమానం । ప్రభో పాహి ఆపన్నమామీశ శమ్భో ॥ ౮ ॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Pujam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam.
Jara Janma Dukhaugha Tatapyamānam Prabho Pahi Apannamamisha Shambho. (8)
భావార్థం: न जानामि योगं जपं नैव पूजां । नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम् ।
जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं । प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो ॥ ८ ॥
arth -
मैं न तो योग जानता हूँ, न जप और न ही पूजा की विधि जानता हूँ। हे शम्भो! मैं तो सदा-सर्वदा आपको केवल साष्टांग प्रणाम करता हूँ। हे प्रभो! वृद्धावस्था, जन्म और दुःखों के समूह से संतप्त तथा विपत्तियों से घिरे हुए मुझ दीन-हीन की रक्षा कीजिए। हे ईश्वर! हे शम्भो! मेरी रक्षा कीजिए!
meaning -
I know neither the path of yoga, nor the power of japa, nor the rituals of elaborate worship. O Shambhu, I simply bow down to you always and forever! Tormented by the afflictions of old age, birth, and the sorrows of this world, protect this distressed devotee, O Lord Shambhu!
॥ శ్లోక ॥
|| Shloka ||
రుద్రాష్టకమిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హరతోషయే ।
యే పఠన్తి నరా భక్త్యా తేషాం శమ్భుః ప్రసీదతి ॥
Rudrashtakam Idam Proktam Viprena Haratoshaye.
Ye Pathanti Nara Bhaktya Tesham Shambhuh Prasidati.
భావార్థం (Spiritual Wisdom & Summary)
--------------
नमामीशमीशान निर्वाणरूपं । विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं । चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥ १ ॥
arth -
हे ईशान! मुक्ति के साक्षात स्वरूप, सर्वव्यापक, ब्रह्म और वेद स्वरूप भगवान शिव को मैं प्रणाम करता हूँ। जो अपने निज स्वरूप में स्थित, तीनों गुणों से परे, निर्विकल्प, इच्छारहित, चेतन आकाश स्वरूप तथा आकाश को ही वस्त्र रूप में धारण करने वाले हैं, उन सदाशिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I bow to the supreme ruler, Ishana, the embodiment of ultimate liberation (Nirvana), all-pervading, the essence of Brahman and the Vedas. I worship Him who is established in His own glory, beyond attributes (Nirguna), free from all duality, desireless, the limitless sky of pure consciousness, whose garment is space itself.
--------------
--------------
निराकारमोंकारमूलं तुरीयं । गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशम् ।
करालं महाकाल कालं कृपालं । गुणागार संसारपारं नतोऽहम् ॥ २ ॥
arth -
जो निराकार, ओंकार के मूल स्रोत, तुरीय अवस्था में स्थित, वाणी, ज्ञान और इंद्रियों की पहुँच से परे हैं; जो कैलाशपति, विकराल, महाकाल के भी काल तथा परम कृपालु हैं; गुणों के धाम और संसार-सागर से पार कराने वाले हैं, उन भगवान शिव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I bow to Him who is formless, the primal root of Omkara, existing in the fourth transcendent state (Turiya); beyond speech, worldly knowledge, and sense perception; the Lord of the mountains, fierce, the Master of time and death, yet intensely compassionate, the repository of virtues, who ferries devotees across the ocean of worldly existence.
--------------
--------------
तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं । मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरम् ।
स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा । लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजंगा ॥ ३ ॥
arth -
जो हिमालय पर्वत के समान श्वेत वर्ण, गंभीर स्वभाव वाले, तथा करोड़ों कामदेवों के समान दिव्य कांति से युक्त हैं; जिनके मस्तक पर पवित्र गंगाजी की चंचल लहरें सुशोभित हैं, ललाट पर बाल-चंद्रमा और कंठ में सर्प विराजमान हैं, ऐसे देवाधिदेव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I revere Lord Shiva, whose body is radiant white like the snow-clad Himalayas, profound in nature, possessing the effulgence of millions of Kamadevas; upon whose crown flows the delightful and waving Ganga, on whose forehead glimmers the young crescent moon, and around whose neck coils the serpent.
--------------
--------------
चलत्कुण्डलं भ्रू सुनेत्रं विशालं । प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम् ।
मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं । प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि ॥ ४ ॥
arth -
जिनके कानों में कुंडल हिल रहे हैं, सुंदर भौंहें और विशाल नेत्र हैं; जिनका मुखमंडल प्रसन्नता से परिपूर्ण है, कंठ नीला है और जो परम दयालु हैं; जो बाघम्बर और मुंडमाला धारण करते हैं, उन सबके स्वामी, अत्यंत प्रिय शंकर को मैं भजता हूँ।
meaning -
I worship the beloved Shankara, the master of all existence, adorned with moving earrings, majestic brows, and large graceful eyes; with a serene and joyous countenance, a blue neck, and boundless mercy; clad in tiger skin and wearing a garland of skulls.
--------------
--------------
प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं । अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशं ।
त्रयः शूल निर्मूलनं शूलपाणिं । भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥ ५ ॥
arth -
जो प्रचंड, परम श्रेष्ठ, प्रगल्भ, परमेश्वर, अखंड, अजन्मा और करोड़ों सूर्यों के समान तेजस्वी हैं; जो हाथ में त्रिशूल धारण कर तीनों तापों (दैहिक, दैविक, भौतिक) का समूल नाश करने वाले हैं, उन माता भवानी के पति, केवल शुद्ध प्रेम-भाव से प्राप्त होने वाले शिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I worship Bhavani's beloved Lord, fierce, supreme, bold, the sovereign ruler, indivisible, unborn, shining with the brilliance of millions of suns; holding the trident that uproots the three-fold miseries of life, who is accessible only through pure devotion of the heart.
--------------
--------------
कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी । सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी ।
चिदानन्द संदोह मोहापहारी । प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥ ६ ॥
arth -
जो काल और कलाओं से अतीत, समस्त कल्याण के प्रदाता, कल्प का अंत (प्रलय) करने वाले, सत्पुरुषों को सदा आनंद देने वाले, त्रिपुर का वध करने वाले, सच्चिदानंद घन और मोह का नाश करने वाले हैं; हे कामदेव के संहारक प्रभो! मुझ पर प्रसन्न होइए, प्रसन्न होइए!
meaning -
O Lord beyond all art and time, dispenser of auspiciousness, author of universal dissolution, eternal granter of bliss to the righteous, conqueror of Tripura, embodiment of consciousness and bliss, dispeller of delusion, conqueror of Kamadeva—be pleased, be gracious unto me!
--------------
--------------
न यावद् उमानाथ पादारविन्दं । भजन्तीह लोके परे वा नराणाम् ।
न तावत् सुखं शान्ति सन्तापनाशं । प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥ ७ ॥
arth -
जब तक मनुष्य माता पार्वती के स्वामी भगवान शिव के चरण-कमलों का भजन नहीं करते, तब तक उन्हें न तो इस लोक में और न ही परलोक में सुख, शांति अथवा संतापों का नाश प्राप्त हो सकता है। अतः हे समस्त प्राणियों के हृदय में निवास करने वाले महादेव! आप मुझ पर प्रसन्न होइए।
meaning -
As long as people in this world or beyond do not adore the lotus feet of the Lord of Uma, neither happiness nor lasting peace nor the end of suffering can ever be attained. Therefore, O Lord who dwells in the hearts of all living beings, bestow your gracious favor upon me.
--------------
--------------
न जानामि योगं जपं नैव पूजां । नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम् ।
जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं । प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो ॥ ८ ॥
arth -
मैं न तो योग जानता हूँ, न जप और न ही पूजा की विधि जानता हूँ। हे शम्भो! मैं तो सदा-सर्वदा आपको केवल साष्टांग प्रणाम करता हूँ। हे प्रभो! वृद्धावस्था, जन्म और दुःखों के समूह से संतप्त तथा विपत्तियों से घिरे हुए मुझ दीन-हीन की रक्षा कीजिए। हे ईश्वर! हे शम्भो! मेरी रक्षा कीजिए!
meaning -
I know neither the path of yoga, nor the power of japa, nor the rituals of elaborate worship. O Shambhu, I simply bow down to you always and forever! Tormented by the afflictions of old age, birth, and the sorrows of this world, protect this distressed devotee, O Lord Shambhu!
--------------
--------------
रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये ।
ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति ॥
arth -
भगवान शंकर की प्रसन्नता के लिए विप्र (काकभुशुण्डि जी के गुरु) द्वारा कहा गया यह पावन रुद्राष्टकम जो भी मनुष्य सच्ची भक्ति से पढ़ते हैं, उन पर देवाधिदेव भगवान शिव सदा प्रसन्न रहते हैं।
meaning -
This sacred hymn 'Rudrashtakam' spoken by the sage for the propitiation of Lord Shiva, whoever recites it with sincere faith and devotion, upon them Lord Shambhu bestows his eternal grace and pleasure.
--------------
नमामीशमीशान निर्वाणरूपं । विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं । चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥ १ ॥
arth -
हे ईशान! मुक्ति के साक्षात स्वरूप, सर्वव्यापक, ब्रह्म और वेद स्वरूप भगवान शिव को मैं प्रणाम करता हूँ। जो अपने निज स्वरूप में स्थित, तीनों गुणों से परे, निर्विकल्प, इच्छारहित, चेतन आकाश स्वरूप तथा आकाश को ही वस्त्र रूप में धारण करने वाले हैं, उन सदाशिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I bow to the supreme ruler, Ishana, the embodiment of ultimate liberation (Nirvana), all-pervading, the essence of Brahman and the Vedas. I worship Him who is established in His own glory, beyond attributes (Nirguna), free from all duality, desireless, the limitless sky of pure consciousness, whose garment is space itself.
--------------
--------------
निराकारमोंकारमूलं तुरीयं । गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशम् ।
करालं महाकाल कालं कृपालं । गुणागार संसारपारं नतोऽहम् ॥ २ ॥
arth -
जो निराकार, ओंकार के मूल स्रोत, तुरीय अवस्था में स्थित, वाणी, ज्ञान और इंद्रियों की पहुँच से परे हैं; जो कैलाशपति, विकराल, महाकाल के भी काल तथा परम कृपालु हैं; गुणों के धाम और संसार-सागर से पार कराने वाले हैं, उन भगवान शिव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I bow to Him who is formless, the primal root of Omkara, existing in the fourth transcendent state (Turiya); beyond speech, worldly knowledge, and sense perception; the Lord of the mountains, fierce, the Master of time and death, yet intensely compassionate, the repository of virtues, who ferries devotees across the ocean of worldly existence.
--------------
--------------
तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं । मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरम् ।
स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा । लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजंगा ॥ ३ ॥
arth -
जो हिमालय पर्वत के समान श्वेत वर्ण, गंभीर स्वभाव वाले, तथा करोड़ों कामदेवों के समान दिव्य कांति से युक्त हैं; जिनके मस्तक पर पवित्र गंगाजी की चंचल लहरें सुशोभित हैं, ललाट पर बाल-चंद्रमा और कंठ में सर्प विराजमान हैं, ऐसे देवाधिदेव को मैं नमन करता हूँ।
meaning -
I revere Lord Shiva, whose body is radiant white like the snow-clad Himalayas, profound in nature, possessing the effulgence of millions of Kamadevas; upon whose crown flows the delightful and waving Ganga, on whose forehead glimmers the young crescent moon, and around whose neck coils the serpent.
--------------
--------------
चलत्कुण्डलं भ्रू सुनेत्रं विशालं । प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम् ।
मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं । प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि ॥ ४ ॥
arth -
जिनके कानों में कुंडल हिल रहे हैं, सुंदर भौंहें और विशाल नेत्र हैं; जिनका मुखमंडल प्रसन्नता से परिपूर्ण है, कंठ नीला है और जो परम दयालु हैं; जो बाघम्बर और मुंडमाला धारण करते हैं, उन सबके स्वामी, अत्यंत प्रिय शंकर को मैं भजता हूँ।
meaning -
I worship the beloved Shankara, the master of all existence, adorned with moving earrings, majestic brows, and large graceful eyes; with a serene and joyous countenance, a blue neck, and boundless mercy; clad in tiger skin and wearing a garland of skulls.
--------------
--------------
प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं । अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशं ।
त्रयः शूल निर्मूलनं शूलपाणिं । भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥ ५ ॥
arth -
जो प्रचंड, परम श्रेष्ठ, प्रगल्भ, परमेश्वर, अखंड, अजन्मा और करोड़ों सूर्यों के समान तेजस्वी हैं; जो हाथ में त्रिशूल धारण कर तीनों तापों (दैहिक, दैविक, भौतिक) का समूल नाश करने वाले हैं, उन माता भवानी के पति, केवल शुद्ध प्रेम-भाव से प्राप्त होने वाले शिव का मैं भजन करता हूँ।
meaning -
I worship Bhavani's beloved Lord, fierce, supreme, bold, the sovereign ruler, indivisible, unborn, shining with the brilliance of millions of suns; holding the trident that uproots the three-fold miseries of life, who is accessible only through pure devotion of the heart.
--------------
--------------
कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी । सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी ।
चिदानन्द संदोह मोहापहारी । प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥ ६ ॥
arth -
जो काल और कलाओं से अतीत, समस्त कल्याण के प्रदाता, कल्प का अंत (प्रलय) करने वाले, सत्पुरुषों को सदा आनंद देने वाले, त्रिपुर का वध करने वाले, सच्चिदानंद घन और मोह का नाश करने वाले हैं; हे कामदेव के संहारक प्रभो! मुझ पर प्रसन्न होइए, प्रसन्न होइए!
meaning -
O Lord beyond all art and time, dispenser of auspiciousness, author of universal dissolution, eternal granter of bliss to the righteous, conqueror of Tripura, embodiment of consciousness and bliss, dispeller of delusion, conqueror of Kamadeva—be pleased, be gracious unto me!
--------------
--------------
न यावद् उमानाथ पादारविन्दं । भजन्तीह लोके परे वा नराणाम् ।
न तावत् सुखं शान्ति सन्तापनाशं । प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥ ७ ॥
arth -
जब तक मनुष्य माता पार्वती के स्वामी भगवान शिव के चरण-कमलों का भजन नहीं करते, तब तक उन्हें न तो इस लोक में और न ही परलोक में सुख, शांति अथवा संतापों का नाश प्राप्त हो सकता है। अतः हे समस्त प्राणियों के हृदय में निवास करने वाले महादेव! आप मुझ पर प्रसन्न होइए।
meaning -
As long as people in this world or beyond do not adore the lotus feet of the Lord of Uma, neither happiness nor lasting peace nor the end of suffering can ever be attained. Therefore, O Lord who dwells in the hearts of all living beings, bestow your gracious favor upon me.
--------------
--------------
न जानामि योगं जपं नैव पूजां । नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम् ।
जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं । प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो ॥ ८ ॥
arth -
मैं न तो योग जानता हूँ, न जप और न ही पूजा की विधि जानता हूँ। हे शम्भो! मैं तो सदा-सर्वदा आपको केवल साष्टांग प्रणाम करता हूँ। हे प्रभो! वृद्धावस्था, जन्म और दुःखों के समूह से संतप्त तथा विपत्तियों से घिरे हुए मुझ दीन-हीन की रक्षा कीजिए। हे ईश्वर! हे शम्भो! मेरी रक्षा कीजिए!
meaning -
I know neither the path of yoga, nor the power of japa, nor the rituals of elaborate worship. O Shambhu, I simply bow down to you always and forever! Tormented by the afflictions of old age, birth, and the sorrows of this world, protect this distressed devotee, O Lord Shambhu!
--------------
--------------
रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये ।
ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति ॥
arth -
भगवान शंकर की प्रसन्नता के लिए विप्र (काकभुशुण्डि जी के गुरु) द्वारा कहा गया यह पावन रुद्राष्टकम जो भी मनुष्य सच्ची भक्ति से पढ़ते हैं, उन पर देवाधिदेव भगवान शिव सदा प्रसन्न रहते हैं।
meaning -
This sacred hymn 'Rudrashtakam' spoken by the sage for the propitiation of Lord Shiva, whoever recites it with sincere faith and devotion, upon them Lord Shambhu bestows his eternal grace and pleasure.
--------------
Read Shri Rudrashtakam in Telugu (Namamisham Ishan Nirvan Roopam) in Other Indian Languages
Telugu Bhakti Portal
Explore authentic devotional hymns, stotras, and chalisas accurately translated into Telugu (తెలుగు) script with complete spiritual meanings.
All Telugu Prayers