Stotram Sangrah
Saraswati
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
सम्पूर्ण श्री सरस्वती स्तोत्रम् — या कुन्देन्दु तुषारहार धवला, संस्कृत श्लोक, अंग्रेजी उच्चारण एवं हिंदी भावार्थ।
Regional Languages:
🇮🇳 हिंदी / English
বাংলা (Bengali)
ગુજરાતી (Gujarati)
ಕನ್ನಡ (Kannada)
മലയാളം (Malayalam)
मराठी (Marathi)
ଓଡ଼ିଆ (Odia)
ਪੰਜਾਬੀ (Punjabi)
தமிழ் (Tamil)
తెలుగు (Telugu)
Text:
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ १ ॥
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना ।
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण ॥
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना ।
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना ॥ २ ॥
सुरासुरैः सेविताङ्घ्रिपङ्कजा करे विराजत्कमनीयपुस्तका ।
विरिञ्चिपत्नी कमलासनस्थिता सरस्वती नृत्तमुखे मयीयताम् ॥ ३ ॥
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥ ४ ॥
पद्मपत्रविशालाक्षि पद्मकेसरवर्णिनि ।
नित्यं पद्मासने तिष्ठ प्रसीद परमेश्वरि ॥ ५ ॥
रूपं देहि जयं देहि भाग्यं देहि नमोऽस्तु ते ।
धर्मं देहि धनं देहि सर्वकामांश्च देहि मे ॥ ६ ॥
मत्स्यरूपेण वेदानां रक्षणं कृतवती पुरा ।
शारदा वरदा देवी ज्ञानविद्याप्रदायिनी ॥ ७ ॥
इति व्यासोक्तं सरस्वती स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः ।
स लभेत् परमां विद्यां सर्वज्ञत्वं न संशयः ॥ ८ ॥
Ya Kundendu Tushara Hara Dhavala Ya Shubhra Vastravrita |
Ya Vina Vara Danda Mandita Kara Ya Shveta Padmasana ||
Ya Brahmachyuta Shankara Prabhritibhir Devaih Sada Vandita |
Sa Mam Patu Sarasvati Bhagavati Nihshesha Jadyapaha || 1 ||
Dorbhir Yukta Chaturbhih Sphatika Mani Nibhair Akshamalam Dadhana |
Hastenaikena Padmam Sitam Api Cha Shukam Pustakam Chaparena ||
Bhasa Kundendu Shankha Sphatika Mani Nibha Bhasamana Samana |
Sa Me Vagdevateyam Nivasatu Vadane Sarvada Suprasanna || 2 ||
Surasuraih Sevitanghripankaja Kare Virajat Kamaniya Pustaka |
Virinchi Patni Kamalasana Sthita Sarasvati Nritta Mukhe Mayiyatam || 3 ||
Sarasvati Namastubhyam Varade Kamarupini |
Vidyarambham Karishyami Siddhir Bhavatu Me Sada || 4 ||
Padmapatra Vishalakshi Padmakesara Varnini |
Nityam Padmasane Tishtha Prasida Parameshvari || 5 ||
Rupam Dehi Jayam Dehi Bhagyam Dehi Namo'stu Te |
Dharmam Dehi Dhanam Dehi Sarva Kamanshcha Dehi Me || 6 ||
Matsyarupena Vedanam Rakshanam Kritavati Pura |
Sharada Varada Devi Jnanavidyapradayini || 7 ||
Iti Vyasoktam Sarasvati Stotram Yah Pathet Prayato Narah |
Sa Labhet Paramam Vidyam Sarvajnatvam Na Samshayah || 8 ||
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ १ ॥
Ya Kundendu Tushara Hara Dhavala Ya Shubhra Vastravrita |
Ya Vina Vara Danda Mandita Kara Ya Shveta Padmasana ||
Ya Brahmachyuta Shankara Prabhritibhir Devaih Sada Vandita |
Sa Mam Patu Sarasvati Bhagavati Nihshesha Jadyapaha || 1 ||
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना ।
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण ॥
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना ।
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना ॥ २ ॥
Dorbhir Yukta Chaturbhih Sphatika Mani Nibhair Akshamalam Dadhana |
Hastenaikena Padmam Sitam Api Cha Shukam Pustakam Chaparena ||
Bhasa Kundendu Shankha Sphatika Mani Nibha Bhasamana Samana |
Sa Me Vagdevateyam Nivasatu Vadane Sarvada Suprasanna || 2 ||
सुरासुरैः सेविताङ्घ्रिपङ्कजा करे विराजत्कमनीयपुस्तका ।
विरिञ्चिपत्नी कमलासनस्थिता सरस्वती नृत्तमुखे मयीयताम् ॥ ३ ॥
Surasuraih Sevitanghripankaja Kare Virajat Kamaniya Pustaka |
Virinchi Patni Kamalasana Sthita Sarasvati Nritta Mukhe Mayiyatam || 3 ||
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥ ४ ॥
Sarasvati Namastubhyam Varade Kamarupini |
Vidyarambham Karishyami Siddhir Bhavatu Me Sada || 4 ||
पद्मपत्रविशालाक्षि पद्मकेसरवर्णिनि ।
नित्यं पद्मासने तिष्ठ प्रसीद परमेश्वरि ॥ ५ ॥
Padmapatra Vishalakshi Padmakesara Varnini |
Nityam Padmasane Tishtha Prasida Parameshvari || 5 ||
रूपं देहि जयं देहि भाग्यं देहि नमोऽस्तु ते ।
धर्मं देहि धनं देहि सर्वकामांश्च देहि मे ॥ ६ ॥
Rupam Dehi Jayam Dehi Bhagyam Dehi Namo'stu Te |
Dharmam Dehi Dhanam Dehi Sarva Kamanshcha Dehi Me || 6 ||
मत्स्यरूपेण वेदानां रक्षणं कृतवती पुरा ।
शारदा वरदा देवी ज्ञानविद्याप्रदायिनी ॥ ७ ॥
Matsyarupena Vedanam Rakshanam Kritavati Pura |
Sharada Varada Devi Jnanavidyapradayini || 7 ||
इति व्यासोक्तं सरस्वती स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः ।
स लभेत् परमां विद्यां सर्वज्ञत्वं न संशयः ॥ ८ ॥
Iti Vyasoktam Sarasvati Stotram Yah Pathet Prayato Narah |
Sa Labhet Paramam Vidyam Sarvajnatvam Na Samshayah || 8 ||
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ १ ॥
Ya Kundendu Tushara Hara Dhavala Ya Shubhra Vastravrita |
Ya Vina Vara Danda Mandita Kara Ya Shveta Padmasana ||
Ya Brahmachyuta Shankara Prabhritibhir Devaih Sada Vandita |
Sa Mam Patu Sarasvati Bhagavati Nihshesha Jadyapaha || 1 ||
भावार्थ: या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा वन्दिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा ॥ १ ॥
arth -
जो कुंद के फूल, चंद्रमा, हिम और मोतियों के हार के समान श्वेत हैं, जिन्होंने श्वेत वस्त्र धारण किए हैं, जिनके कर-कमलों में वीणा शोभा पा रही है, जो श्वेत कमल पर आसीन हैं, जिनकी ब्रह्मा, विष्णु और महेश आदि देवता नित्य वंदना करते हैं—वे अज्ञान को जड़ से हरने वाली भगवती सरस्वती मेरी रक्षा करें।
meaning -
Pure white like the jasmine flower, moon, snow, and pearl necklace, clad in pristine white robes, Her hands adorned with the Veena, seated on a white lotus, perpetually worshipped by Brahma, Vishnu, and Shiva—may Goddess Saraswati, the dispeller of all sluggish ignorance, protect me.
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना ।
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण ॥
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना ।
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना ॥ २ ॥
Dorbhir Yukta Chaturbhih Sphatika Mani Nibhair Akshamalam Dadhana |
Hastenaikena Padmam Sitam Api Cha Shukam Pustakam Chaparena ||
Bhasa Kundendu Shankha Sphatika Mani Nibha Bhasamana Samana |
Sa Me Vagdevateyam Nivasatu Vadane Sarvada Suprasanna || 2 ||
भावार्थ: दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालां दधाना ।
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण ॥
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना ।
सा मे वाग्देवतेयं निवसतु वदने सर्वदा सुप्रसन्ना ॥ २ ॥
arth -
जो चार भुजाओं से सुशोभित हैं, स्फटिक मणि की जपमाला धारण करती हैं, एक हाथ में श्वेत कमल, दूसरे में तोता और अन्य हाथों में वेद-पुस्तक धारण किए हैं, जिनकी आभा चंद्रमा और शंख जैसी उज्ज्वल है—वे वाणी की अधिष्ठात्री देवी सरस्वती सदा प्रसन्न होकर मेरी जिह्वा पर वास करें।
meaning -
Possessing four hands, holding a crystal rosary, a pure white lotus, a sacred parrot, and the holy scripture, gleaming radiant like the conch and crystal—may that Goddess of Speech dwell joyfully upon my tongue forever.
सुरासुरैः सेविताङ्घ्रिपङ्कजा करे विराजत्कमनीयपुस्तका ।
विरिञ्चिपत्नी कमलासनस्थिता सरस्वती नृत्तमुखे मयीयताम् ॥ ३ ॥
Surasuraih Sevitanghripankaja Kare Virajat Kamaniya Pustaka |
Virinchi Patni Kamalasana Sthita Sarasvati Nritta Mukhe Mayiyatam || 3 ||
भावार्थ: सुरासुरैः सेविताङ्घ्रिपङ्कजा करे विराजत्कमनीयपुस्तका ।
विरिञ्चिपत्नी कमलासनस्थिता सरस्वती नृत्तमुखे मयीयताम् ॥ ३ ॥
arth -
देवताओं और असुरों द्वारा जिनके चरण-कमल पूजित हैं, जिनके करकमल में ज्ञानमयी मनोहर पुस्तक सुशोभित है, ब्रह्मा जी की अर्धांगिनी और कमल पर विराजमान माँ सरस्वती मेरे मुख में ज्ञान का नृत्य करें।
meaning -
Her lotus feet revered by gods and demons alike, holding a charming book of divine wisdom, consort of Brahma seated upon a lotus—may Mother Saraswati dance gracefully in my speech.
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥ ४ ॥
Sarasvati Namastubhyam Varade Kamarupini |
Vidyarambham Karishyami Siddhir Bhavatu Me Sada || 4 ||
भावार्थ: सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि ।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा ॥ ४ ॥
arth -
हे वरदायिनी और मनवांछित रूप धारण करने वाली माँ सरस्वती! आपको नमस्कार है। मैं अपनी विद्या का अध्ययन आरंभ कर रहा हूँ, मुझे सदा सफलता और सिद्धि प्राप्त हो।
meaning -
O Saraswati, bestower of boons and fulfills all noble prayers, I bow unto You. As I begin my learning, let there be perpetual success and mastery.
पद्मपत्रविशालाक्षि पद्मकेसरवर्णिनि ।
नित्यं पद्मासने तिष्ठ प्रसीद परमेश्वरि ॥ ५ ॥
Padmapatra Vishalakshi Padmakesara Varnini |
Nityam Padmasane Tishtha Prasida Parameshvari || 5 ||
भावार्थ: पद्मपत्रविशालाक्षि पद्मकेसरवर्णिनि ।
नित्यं पद्मासने तिष्ठ प्रसीद परमेश्वरि ॥ ५ ॥
arth -
कमल की पंखुड़ियों के समान विशाल नेत्रों वाली, कमल के केसर जैसी आभा वाली, पद्मासन पर सदा विराजने वाली हे परमेश्वरी! मुझ पर प्रसन्न होइए।
meaning -
O Large-eyed Goddess with eyes like lotus petals, radiant as lotus pollen, seated eternally upon the lotus throne—be pleased with me, O Supreme Deity.
रूपं देहि जयं देहि भाग्यं देहि नमोऽस्तु ते ।
धर्मं देहि धनं देहि सर्वकामांश्च देहि मे ॥ ६ ॥
Rupam Dehi Jayam Dehi Bhagyam Dehi Namo'stu Te |
Dharmam Dehi Dhanam Dehi Sarva Kamanshcha Dehi Me || 6 ||
भावार्थ: रूपं देहि जयं देहि भाग्यं देहि नमोऽस्तु ते ।
धर्मं देहि धनं देहि सर्वकामांश्च देहि मे ॥ ६ ॥
arth -
हे माँ! मुझे सद्विचार रूपी रूप, विजय, सौभाग्य, धर्म, धन और सभी शुभ कामनाओं की सिद्धि प्रदान कीजिए। आपको बारंबार नमस्कार है।
meaning -
Grant me divine beauty, spiritual victory, good fortune, righteousness, righteous wealth, and the fulfillment of auspicious wishes; salutations to You.
मत्स्यरूपेण वेदानां रक्षणं कृतवती पुरा ।
शारदा वरदा देवी ज्ञानविद्याप्रदायिनी ॥ ७ ॥
Matsyarupena Vedanam Rakshanam Kritavati Pura |
Sharada Varada Devi Jnanavidyapradayini || 7 ||
भावार्थ: मत्स्यरूपेण वेदानां रक्षणं कृतवती पुरा ।
शारदा वरदा देवी ज्ञानविद्याप्रदायिनी ॥ ७ ॥
arth -
जिन्होंने प्राचीन काल में वेदों की रक्षा की प्रेरणा दी, वे ज्ञान और विद्या प्रदान करने वाली वरदायिनी माँ शारदा सदा वंदनीय हैं।
meaning -
Mother Sharada, who inspired the preservation of the sacred Vedas in ancient times, the bestower of boons and transcendent wisdom, is ever worthy of adoration.
इति व्यासोक्तं सरस्वती स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः ।
स लभेत् परमां विद्यां सर्वज्ञत्वं न संशयः ॥ ८ ॥
Iti Vyasoktam Sarasvati Stotram Yah Pathet Prayato Narah |
Sa Labhet Paramam Vidyam Sarvajnatvam Na Samshayah || 8 ||
भावार्थ: इति व्यासोक्तं सरस्वती स्तोत्रं यः पठेत् प्रयतो नरः ।
स लभेत् परमां विद्यां सर्वज्ञत्वं न संशयः ॥ ८ ॥
arth -
महर्षि वेदव्यास द्वारा उच्चरित इस सरस्वती स्तोत्र का जो मनुष्य एकाग्रचित्त होकर पाठ करता है, वह परम विद्या और सर्वज्ञता प्राप्त करता है, इसमें कोई संशय नहीं है।
meaning -
Whoever recites this Saraswati Stotram spoken by Sage Vyasa with devotion attains supreme learning and profound enlightenment, without a doubt.
संबंधित प्रार्थनाएं एवं स्तोत्र (Related Prayers)
Related Stotram Sangrah
Shri Ganesha Ashtakam Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Yato'nanta Shakteh
Ganesha
Shri Annapurna Ashtakam Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Nityanandakari Varabhayakari
Durga
Shri Ram Ashtakam Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Sugriva Mitram Param Pavitram
Ram
Achyutashtakam Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Achyutam Keshavam Rama Narayanam
Krishna
In Other Languages
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Bengali (বাংলা)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Gujarati (ગુજરાતી)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Kannada (ಕನ್ನಡ)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Malayalam (മലയാളം)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Marathi (मराठी)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Odia (ଓଡ଼ିଆ)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Punjabi (ਪੰਜਾਬੀ)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Tamil (தமிழ்)
Shri Saraswati Stotram Lyrics in Sanskrit, English & Meaning | Ya Kundendu Tushara Hara
Telugu (తెలుగు)