Chalisa
മലയാളം (Malayalam)
Hanuman
ശ്രീ ഹനുമാൻ ചാലീസ
ശ്രീ ഹനുമാൻ ചാലീസ – Hanuman Chalisa in Malayalam
സമ്പൂർണ്ണ ശ്രീ ഹനുമാൻ ചാലീസ (Hanuman Chalisa in Malayalam) 40 ചൗപായികൾ, ദോഹകൾ, മലയാളം അർത്ഥം സഹിതം DevDhun-ൽ വായിക്കുക.
Text:
ദോഹ
ശ്രീഗുരു ചരന സരോജ രജ, നിജ മനു മുകുരു സുധാരി।
ബരനഉഁ രഘുബര ബിമല ജസു, ജോ ദായകു ഫല ചാരി॥
ബുദ്ധിഹീന തനു ജാനികേ, സുമിരൌ പവന-കുമാര।
ബല ബുധി ബിദ്യാ ദേഹു മോഹിം, ഹരഹു കലേസ ബികാര॥
ചൗപായി
ജയ ഹനുമാന ജ്ഞാന ഗുന സാഗര।
ജയ കപീസ തിഹുഁ ലോക ഉജാഗര॥ ॥ ൧ ॥
രാമ ദൂത അതുലിത ബല ധാമാ।
അംജനി-പുത്ര പവനസുത നാമാ॥ ॥ ൨ ॥
മഹാബീര ബിക്രമ ബജരംഗീ।
കുമതി നിവാര സുമതി കേ സംഗീ॥ ॥ ൩ ॥
കംചന ബരന ബിരാജ സുബേസാ।
കാനന കുംഡല കുംചിത കേസാ॥ ॥ ൪ ॥
ഹാഥ ബജ്ര ഓ ധ്വജാ ബിരാജൈ।
കാഁധേ മൂഁജ ജനേഊ സാജൈ॥ ॥ ൫ ॥
സംകര സുവന കേസരീനംദന।
തേജ പ്രതാപ മഹാ ജഗ ബംദന॥ ॥ ൬ ॥
വിദ്യാവാന ഗുനീ അതി ചാതുര।
രാമ കാജ കരിബേ കോ ആതുര॥ ॥ ൭ ॥
പ്രഭു ചരിത്ര സുനിബേ കോ രസിയാ।
രാമ ലഖന സീതാ മന ബസിയാ॥ ॥ ൮ ॥
സൂക്ഷ്മ രൂപ ധരി സിയഹിം ദിഖാവാ।
ബികട രൂപ ധരി ലംക ജരാവാ॥ ॥ ൯ ॥
ഭീമ രൂപ ധരി അസുര സഁഹാരേ।
രാമചംദ്ര കേ കാജ സഁവാരേ॥ ॥ ൧൦ ॥
ലായ സജീവന ലഖന ജിയായേ।
ശ്രീരഘുബീര ഹരഷി ഉര ലായേ॥ ॥ ൧൧ ॥
രഘുപതി കീഹ്നീ ബഹുത ബഡ഼ാഈ।
തുമ മമ പ്രിയ ഭരതഹി സമ ഭാഈ॥ ॥ ൧൨ ॥
സഹസ ബദന തുമ്ഹരോ ജസ ഗാവൈം।
അസ കഹി ശ്രീപതി കണ്ഠ ലഗാവൈം॥ ॥ ൧൩ ॥
സനകാദിക ബ്രഹ്മാദി മുനീസാ।
നാരദ സാരദ സഹിത അഹീസാ॥ ॥ ൧൪ ॥
ജമ കുബേര ദിഗപാല ജഹാഁ തേ।
കബി കോബിദ കഹി സകേ കഹാഁ തേ॥ ॥ ൧൫ ॥
തുമ ഉപകാര സുഗ്രീവഹിം കീഹ്നാ।
രാമ മിലായ രാജ പദ ദീഹ്നാ॥ ॥ ൧൬ ॥
തുമ്ഹരോ മംത്ര ബിഭീഷന മാനാ।
ലംകേസ്വര ഭഏ സബ ജഗ ജാനാ॥ ॥ ൧൭ ॥
ജുഗ സഹസ്ര ജോജന പര ഭാനൂ।
ലീല്യോ താഹി മധുര ഫല ജാനൂ॥ ॥ ൧൮ ॥
പ്രഭു മുദ്രികാ മേലി മുഖ മാഹീം।
ജലധി ലാഁഘി ഗയേ അചരജ നാഹീം॥ ॥ ൧൯ ॥
ദുര്ഗമ കാജ ജഗത കേ ജേതേ।
സുഗമ അനുഗ്രഹ തുമ്ഹാരേ തേതേ॥ ॥ ൨൦ ॥
രാമ ദുആരേ തുമ രഖവാരേ।
ഹോത ന ആജ്ഞാ ബിനു പൈസാരേ॥ ॥ ൨൧ ॥
സബ സുഖ ലഹൈ തുമ്ഹാരീ സരനാ।
തുമ രക്ഷക കാഹൂ കോ ഡര നാ॥ ॥ ൨൨ ॥
ആപപന തേജ സമ്ഹാരോ ആപൈ।
തീനോം ലോക ഹാഁക തേം കാഁപൈ॥ ॥ ൨൩ ॥
ഭൂത പിസാച നികട നഹിം ആവൈ।
മഹാബീര ജബ നാമ സുനാവൈ॥ ॥ ൨൪ ॥
നാസൈ രോഗ ഹരൈ സബ പീരാ।
ജപത നിരംതര ഹനുമത ബീരാ॥ ॥ ൨൫ ॥
സംകട തേം ഹനുമാന ഛുഡ഼ാവൈ।
മന ക്രമ ബചന ധ്യാന ജോ ലാവൈ॥ ॥ ൨൬ ॥
സബ പര രാമ തപസ്വീ രാജാ।
തിന കേ കാജ സകല തുമ സാജാ॥ ॥ ൨൭ ॥
ഔര മനോരഥ ജോ കോഈ ലാവൈ।
സോഇ അമിത ജീവന ഫല പാവൈ॥ ॥ ൨൮ ॥
ചാരോം ജുഗ പരതാപ തുമ്ഹാരാ।
ഹൈ പരസിദ്ധ ജഗത ഉജിയാരാ॥ ॥ ൨൯ ॥
സാധു സന്ത കേ തുമ രഖവാരേ।
അസുര നികംദന രാമ ദുലാരേ॥ ॥ ൩൦ ॥
അഷ്ട സിദ്ധി നൌ നിധി കേ ദാതാ।
അസ ബര ദീന്ഹ ജാനകീ മാതാ॥ ॥ ൩൧ ॥
രാമ രസായന തുമ്ഹരേ പാസാ।
സദാ രഹോ രഘുപതി കേ ദാസാ॥ ॥ ൩൨ ॥
തുമ്ഹരേ ഭജന രാമ കോ പാവൈ।
ജനമ ജനമ കേ ദുഖ ബിസരാവൈ॥ ॥ ൩൩ ॥
അന്ത കാല രഘുബര പുര ജാഈ।
ജഹാഁ ജന്മ ഹരി-ഭക്ത കഹാഈ॥ ॥ ൩൪ ॥
ഔര ദേവതാ ചിത്ത ന ധരഈ।
ഹനുമത സേഇ സര്ബ സുഖ കരഈ॥ ॥ ൩൫ ॥
സംകട കടൈ മിടൈ സബ പീരാ।
ജോ സുമിരൈ ഹനുമത ബലബീരാ॥ ॥ ൩൬ ॥
ജൈ ജൈ ജൈ ഹനുമാന ഗോസാഈം।
കൃപാ കരഹു ഗുരു ദേവ കീ നാഈം॥ ॥ ൩൭ ॥
ജോ സത ബാര പാഠ കര കോഈ।
ഛൂടഹി ബംദി മഹാ സുഖ ഹോഈ॥ ॥ ൩൮ ॥
ജോ യഹ പഢ഼ൈ ഹനുമാന ചാലീസാ।
ഹോയ സിദ്ധി സാഖീ ഗഉരീസാ॥ ॥ ൩൯ ॥
തുലസീദാസ സദാ ഹരി ചേരാ।
കീജൈ നാഥ ഹൃദയ മഁഹ ഡേരാ॥ ॥ ൪൦ ॥
സമാപന ദോഹ
സമാപന ദോഹ
പവനതനയ സംകട ഹരന, മംഗല മൂരതി രൂപ।
രാമ ലഖന സീതാ സഹിത, ഹൃദയ ബസഹു സുര ഭൂപ॥
Doha
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
Baranau Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari.
Buddhiheen Tanu Janike, Sumirau Pawan-Kumar.
Bal Budhi Bidya Dehu Mohin, Harahu Kales Bikar.
Chaupai
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar,
Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
Ram Doot Atulit Bal Dhama,
Anjani Putra Pawan Sut Nama.
Mahavir Bikram Bajrangi,
Kumati Nivar Sumati Ke Sangi.
Kanchan Baran Biraj Subesa,
Kanan Kundal Kunchit Kesa.
Hath Bajra O Dhwaja Birajai,
Kandhe Munj Janeu Sajai.
Sankar Suvan Kesarinandan,
Tej Pratap Maha Jag Bandan.
Vidyawan Guni Ati Chatur,
Ram Kaj Karibe Ko Aatur.
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya,
Ram Lakhan Sita Man Basiya.
Sukshma Roop Dhari Siyahin Dikhawa,
Bikat Roop Dhari Lanka Jarawa.
Bhim Roop Dhari Asur Samhare,
Ramchandra Ke Kaj Samware.
Laye Sanjivan Lakhan Jiyaye,
Shri Raghubir Harashi Ur Laye.
Raghupati Keenhi Bahut Badai,
Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai.
Sahas Badan Tumharo Jas Gavain,
As Kahi Shripati Kanth Lagavain.
Sanakadik Brahmadi Munisa,
Narad Sarad Sahit Ahisa.
Jam Kuber Digpal Jahan Te,
Kabi Kobid Kah Sake Kahan Te.
Tum Upakar Sugreevahin Keenha,
Ram Milay Raj Pad Deenha.
Tumharo Mantra Vibhishan Mana,
Lankeswar Bhaye Sab Jag Jana.
Jug Sahastra Yojan Par Bhanu,
Leelyo Tahi Madhur Phal Janu.
Prabhu Mudrika Meli Mukh Maheen,
Jaladhi Langhi Gaye Achraj Naheen.
Durgam Kaj Jagat Ke Jete,
Sugam Anugraha Tumhre Tete.
Ram Duware Tum Rakaware,
Hot Na Agya Binu Paisare.
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna,
Tum Rakshak Kahu Ko Dar Na.
Aapan Tej Samharo Aapai,
Teenon Lok Hank Te Kanpai.
Bhoot Pisach Nikat Nahin Aavai,
Mahavir Jab Naam Sunavai.
Nasai Rog Harai Sab Peera,
Japat Nirantar Hanumat Beera.
Sankat Te Hanuman Chhudavai,
Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai.
Sab Par Ram Tapaswee Raja,
Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja.
Aur Manorath Jo Koi Lavai,
Soi Amit Jeevan Phal Pavai.
Charon Jug Partap Tumhara,
Hai Parsiddhi Jagat Ujiyara.
Sadhu Sant Ke Tum Rakaware,
Asur Nikandan Ram Dulare.
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data,
As Bar Deenh Janaki Mata.
Ram Rasayan Tumhre Pasa,
Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
Tumhre Bhajan Ram Ko Pavai,
Janam Janam Ke Dukh Bisravai.
Ant Kal Raghubar Pur Jai,
Jahan Janam Hari-Bhakt Kahai.
Aur Devta Chitt Na Dharai,
Hanumat Sei Sarba Sukh Karai.
Sankat Katai Mitai Sab Peera,
Jo Sumirai Hanumat Balbeera.
Jai Jai Jai Hanuman Gosain,
Kripa Karahu Gurudev Ki Nain.
Jo Sat Bar Path Kar Koi,
Chhootahi Bandi Maha Sukh Hoi.
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa,
Hoy Siddhi Sakhi Gaurisa.
Tulsidas Sada Hari Chera,
Keejai Nath Hriday Mah Dera.
Closing Doha
Ending Doha
Pawantanay Sankat Haran, Mangal Murati Roop.
Ram Lakhan Sita Sahit, Hriday Basahu Sur Bhoop.
ദോഹ (Dual View)
ശ്രീഗുരു ചരന സരോജ രജ, നിജ മനു മുകുരു സുധാരി।
ബരനഉഁ രഘുബര ബിമല ജസു, ജോ ദായകു ഫല ചാരി॥
ബുദ്ധിഹീന തനു ജാനികേ, സുമിരൌ പവന-കുമാര।
ബല ബുധി ബിദ്യാ ദേഹു മോഹിം, ഹരഹു കലേസ ബികാര॥
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
Baranau Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari.
Buddhiheen Tanu Janike, Sumirau Pawan-Kumar.
Bal Budhi Bidya Dehu Mohin, Harahu Kales Bikar.
ചൗപായി (Dual View)
ജയ ഹനുമാന ജ്ഞാന ഗുന സാഗര।
ജയ കപീസ തിഹുഁ ലോക ഉജാഗര॥ ॥ ൧ ॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar,
Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
രാമ ദൂത അതുലിത ബല ധാമാ।
അംജനി-പുത്ര പവനസുത നാമാ॥ ॥ ൨ ॥
Ram Doot Atulit Bal Dhama,
Anjani Putra Pawan Sut Nama.
മഹാബീര ബിക്രമ ബജരംഗീ।
കുമതി നിവാര സുമതി കേ സംഗീ॥ ॥ ൩ ॥
Mahavir Bikram Bajrangi,
Kumati Nivar Sumati Ke Sangi.
കംചന ബരന ബിരാജ സുബേസാ।
കാനന കുംഡല കുംചിത കേസാ॥ ॥ ൪ ॥
Kanchan Baran Biraj Subesa,
Kanan Kundal Kunchit Kesa.
ഹാഥ ബജ്ര ഓ ധ്വജാ ബിരാജൈ।
കാഁധേ മൂഁജ ജനേഊ സാജൈ॥ ॥ ൫ ॥
Hath Bajra O Dhwaja Birajai,
Kandhe Munj Janeu Sajai.
സംകര സുവന കേസരീനംദന।
തേജ പ്രതാപ മഹാ ജഗ ബംദന॥ ॥ ൬ ॥
Sankar Suvan Kesarinandan,
Tej Pratap Maha Jag Bandan.
വിദ്യാവാന ഗുനീ അതി ചാതുര।
രാമ കാജ കരിബേ കോ ആതുര॥ ॥ ൭ ॥
Vidyawan Guni Ati Chatur,
Ram Kaj Karibe Ko Aatur.
പ്രഭു ചരിത്ര സുനിബേ കോ രസിയാ।
രാമ ലഖന സീതാ മന ബസിയാ॥ ॥ ൮ ॥
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya,
Ram Lakhan Sita Man Basiya.
സൂക്ഷ്മ രൂപ ധരി സിയഹിം ദിഖാവാ।
ബികട രൂപ ധരി ലംക ജരാവാ॥ ॥ ൯ ॥
Sukshma Roop Dhari Siyahin Dikhawa,
Bikat Roop Dhari Lanka Jarawa.
ഭീമ രൂപ ധരി അസുര സഁഹാരേ।
രാമചംദ്ര കേ കാജ സഁവാരേ॥ ॥ ൧൦ ॥
Bhim Roop Dhari Asur Samhare,
Ramchandra Ke Kaj Samware.
ലായ സജീവന ലഖന ജിയായേ।
ശ്രീരഘുബീര ഹരഷി ഉര ലായേ॥ ॥ ൧൧ ॥
Laye Sanjivan Lakhan Jiyaye,
Shri Raghubir Harashi Ur Laye.
രഘുപതി കീഹ്നീ ബഹുത ബഡ഼ാഈ।
തുമ മമ പ്രിയ ഭരതഹി സമ ഭാഈ॥ ॥ ൧൨ ॥
Raghupati Keenhi Bahut Badai,
Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai.
സഹസ ബദന തുമ്ഹരോ ജസ ഗാവൈം।
അസ കഹി ശ്രീപതി കണ്ഠ ലഗാവൈം॥ ॥ ൧൩ ॥
Sahas Badan Tumharo Jas Gavain,
As Kahi Shripati Kanth Lagavain.
സനകാദിക ബ്രഹ്മാദി മുനീസാ।
നാരദ സാരദ സഹിത അഹീസാ॥ ॥ ൧൪ ॥
Sanakadik Brahmadi Munisa,
Narad Sarad Sahit Ahisa.
ജമ കുബേര ദിഗപാല ജഹാഁ തേ।
കബി കോബിദ കഹി സകേ കഹാഁ തേ॥ ॥ ൧൫ ॥
Jam Kuber Digpal Jahan Te,
Kabi Kobid Kah Sake Kahan Te.
തുമ ഉപകാര സുഗ്രീവഹിം കീഹ്നാ।
രാമ മിലായ രാജ പദ ദീഹ്നാ॥ ॥ ൧൬ ॥
Tum Upakar Sugreevahin Keenha,
Ram Milay Raj Pad Deenha.
തുമ്ഹരോ മംത്ര ബിഭീഷന മാനാ।
ലംകേസ്വര ഭഏ സബ ജഗ ജാനാ॥ ॥ ൧൭ ॥
Tumharo Mantra Vibhishan Mana,
Lankeswar Bhaye Sab Jag Jana.
ജുഗ സഹസ്ര ജോജന പര ഭാനൂ।
ലീല്യോ താഹി മധുര ഫല ജാനൂ॥ ॥ ൧൮ ॥
Jug Sahastra Yojan Par Bhanu,
Leelyo Tahi Madhur Phal Janu.
പ്രഭു മുദ്രികാ മേലി മുഖ മാഹീം।
ജലധി ലാഁഘി ഗയേ അചരജ നാഹീം॥ ॥ ൧൯ ॥
Prabhu Mudrika Meli Mukh Maheen,
Jaladhi Langhi Gaye Achraj Naheen.
ദുര്ഗമ കാജ ജഗത കേ ജേതേ।
സുഗമ അനുഗ്രഹ തുമ്ഹാരേ തേതേ॥ ॥ ൨൦ ॥
Durgam Kaj Jagat Ke Jete,
Sugam Anugraha Tumhre Tete.
രാമ ദുആരേ തുമ രഖവാരേ।
ഹോത ന ആജ്ഞാ ബിനു പൈസാരേ॥ ॥ ൨൧ ॥
Ram Duware Tum Rakaware,
Hot Na Agya Binu Paisare.
സബ സുഖ ലഹൈ തുമ്ഹാരീ സരനാ।
തുമ രക്ഷക കാഹൂ കോ ഡര നാ॥ ॥ ൨൨ ॥
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna,
Tum Rakshak Kahu Ko Dar Na.
ആപപന തേജ സമ്ഹാരോ ആപൈ।
തീനോം ലോക ഹാഁക തേം കാഁപൈ॥ ॥ ൨൩ ॥
Aapan Tej Samharo Aapai,
Teenon Lok Hank Te Kanpai.
ഭൂത പിസാച നികട നഹിം ആവൈ।
മഹാബീര ജബ നാമ സുനാവൈ॥ ॥ ൨൪ ॥
Bhoot Pisach Nikat Nahin Aavai,
Mahavir Jab Naam Sunavai.
നാസൈ രോഗ ഹരൈ സബ പീരാ।
ജപത നിരംതര ഹനുമത ബീരാ॥ ॥ ൨൫ ॥
Nasai Rog Harai Sab Peera,
Japat Nirantar Hanumat Beera.
സംകട തേം ഹനുമാന ഛുഡ഼ാവൈ।
മന ക്രമ ബചന ധ്യാന ജോ ലാവൈ॥ ॥ ൨൬ ॥
Sankat Te Hanuman Chhudavai,
Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai.
സബ പര രാമ തപസ്വീ രാജാ।
തിന കേ കാജ സകല തുമ സാജാ॥ ॥ ൨൭ ॥
Sab Par Ram Tapaswee Raja,
Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja.
ഔര മനോരഥ ജോ കോഈ ലാവൈ।
സോഇ അമിത ജീവന ഫല പാവൈ॥ ॥ ൨൮ ॥
Aur Manorath Jo Koi Lavai,
Soi Amit Jeevan Phal Pavai.
ചാരോം ജുഗ പരതാപ തുമ്ഹാരാ।
ഹൈ പരസിദ്ധ ജഗത ഉജിയാരാ॥ ॥ ൨൯ ॥
Charon Jug Partap Tumhara,
Hai Parsiddhi Jagat Ujiyara.
സാധു സന്ത കേ തുമ രഖവാരേ।
അസുര നികംദന രാമ ദുലാരേ॥ ॥ ൩൦ ॥
Sadhu Sant Ke Tum Rakaware,
Asur Nikandan Ram Dulare.
അഷ്ട സിദ്ധി നൌ നിധി കേ ദാതാ।
അസ ബര ദീന്ഹ ജാനകീ മാതാ॥ ॥ ൩൧ ॥
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data,
As Bar Deenh Janaki Mata.
രാമ രസായന തുമ്ഹരേ പാസാ।
സദാ രഹോ രഘുപതി കേ ദാസാ॥ ॥ ൩൨ ॥
Ram Rasayan Tumhre Pasa,
Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
തുമ്ഹരേ ഭജന രാമ കോ പാവൈ।
ജനമ ജനമ കേ ദുഖ ബിസരാവൈ॥ ॥ ൩൩ ॥
Tumhre Bhajan Ram Ko Pavai,
Janam Janam Ke Dukh Bisravai.
അന്ത കാല രഘുബര പുര ജാഈ।
ജഹാഁ ജന്മ ഹരി-ഭക്ത കഹാഈ॥ ॥ ൩൪ ॥
Ant Kal Raghubar Pur Jai,
Jahan Janam Hari-Bhakt Kahai.
ഔര ദേവതാ ചിത്ത ന ധരഈ।
ഹനുമത സേഇ സര്ബ സുഖ കരഈ॥ ॥ ൩൫ ॥
Aur Devta Chitt Na Dharai,
Hanumat Sei Sarba Sukh Karai.
സംകട കടൈ മിടൈ സബ പീരാ।
ജോ സുമിരൈ ഹനുമത ബലബീരാ॥ ॥ ൩൬ ॥
Sankat Katai Mitai Sab Peera,
Jo Sumirai Hanumat Balbeera.
ജൈ ജൈ ജൈ ഹനുമാന ഗോസാഈം।
കൃപാ കരഹു ഗുരു ദേവ കീ നാഈം॥ ॥ ൩൭ ॥
Jai Jai Jai Hanuman Gosain,
Kripa Karahu Gurudev Ki Nain.
ജോ സത ബാര പാഠ കര കോഈ।
ഛൂടഹി ബംദി മഹാ സുഖ ഹോഈ॥ ॥ ൩൮ ॥
Jo Sat Bar Path Kar Koi,
Chhootahi Bandi Maha Sukh Hoi.
ജോ യഹ പഢ഼ൈ ഹനുമാന ചാലീസാ।
ഹോയ സിദ്ധി സാഖീ ഗഉരീസാ॥ ॥ ൩൯ ॥
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa,
Hoy Siddhi Sakhi Gaurisa.
തുലസീദാസ സദാ ഹരി ചേരാ।
കീജൈ നാഥ ഹൃദയ മഁഹ ഡേരാ॥ ॥ ൪൦ ॥
Tulsidas Sada Hari Chera,
Keejai Nath Hriday Mah Dera.
സമാപന ദോഹ (Dual View)
സമാപന ദോഹ
പവനതനയ സംകട ഹരന, മംഗല മൂരതി രൂപ।
രാമ ലഖന സീതാ സഹിത, ഹൃദയ ബസഹു സുര ഭൂപ॥
Pawantanay Sankat Haran, Mangal Murati Roop.
Ram Lakhan Sita Sahit, Hriday Basahu Sur Bhoop.
प्रमाण एवं इतिहास
पढ़ने का समय: 4 मिनट
🚩 श्री हनुमान चालीसा: इतिहास, महत्व एवं पाठ विधि
हनुमान चालीसा का इतिहास
हनुमान चालीसा की रचना 16वीं शताब्दी में मध्यकालीन भारत के महान संत कवि गोस्वामी तुलसीदास जी ने की थी। उस समय विद्वानों की मुख्य भाषा संस्कृत थी, परंतु तुलसीदास जी ने आम जनमानस तक भक्ति का संदेश पहुँचाने के लिए उत्तर भारत की लोकप्रिय लोकभाषा अवधी को चुना।
हनुमान चालीसा किसने लिखी?
हनुमान चालीसा के रचयिता महान रामभक्त गोस्वामी तुलसीदास जी हैं। उन्होंने श्री रामचरितमानस, हनुमान बाहुक और विनय पत्रिका जैसे प्रसिद्ध धार्मिक ग्रंथों की भी रचना की।
हनुमान चालीसा का महत्व
सनातन संस्कृति में हनुमान चालीसा को एक अत्यंत प्रभावशाली और सिद्ध काव्य स्तोत्र माना गया है। इसके नियमित पाठ से भक्त को आंतरिक साहस, शक्ति और मानसिक शांति की अनुभूति होती है। संकट और तनाव के क्षणों में इसका स्मरण साधक में अटूट विश्वास जगाता है।
हनुमान चालीसा का पाठ कब और कैसे करें?
पाठ का उपयुक्त समय:
प्रातःकाल स्नान के उपरांत या संध्या आरती के समय पाठ करना अति शुभ माना जाता है। मंगलवार और शनिवार का दिन भगवान हनुमान जी की विशेष पूजा के लिए समर्पित माना जाता है।
पाठ करने की सरल विधि:
- स्वच्छ एवं शांत स्थान का चयन करें और पवित्र वस्त्र धारण करें।
- पूर्व या उत्तर दिशा की ओर मुख करके कुशा या सूती कपड़े के आसन पर बैठें।
- भगवान हनुमान और प्रभु श्री राम जी का स्मरण करते हुए दीपक जलाएँ।
- स्पष्ट उच्चारण एवं भावपूर्ण मन से पाठ करें।
- पाठ के उपरांत हनुमान लला की आरती करें या शांत भाव से ध्यान लगाएँ।
हनुमान चालीसा पढ़ने के आध्यात्मिक महत्व
- आत्मबल व निडरता: हनुमान जी असीम बल और साहस के प्रतीक हैं। पाठ करने से भय और नकारात्मक विचारों का नाश होता है।
- भक्ति और नम्रता: अपार शक्तिशाली होने के बाद भी हनुमान जी परम नम्र रामदास हैं। यह पाठ साधक को अहंकार से मुक्त कर नम्रता सिखाता है।
- मानसिक एकाग्रता: नियमित पाठ से मन की चंचलता समाप्त होती है और ध्यान केंद्रित करने में मदद मिलती है।
हनुमान चालीसा में कितनी चौपाइयाँ हैं?
हनुमान चालीसा का मुख्य भाग ४० चौपाइयों (40 Chaupais) पर आधारित है। मुख्य काव्य में 40 चौपाइयाँ होने के कारण ही इसे 'चालीसा' कहा जाता है। इसके अतिरिक्त पाठ के प्रारंभ में २ प्रारंभिक दोहे और अंत में १ अंतिम दोहा सम्मिलित है।
हनुमान चालीसा पाठ के दौरान ध्यान रखने योग्य बातें
शुद्धता एवं एकाग्रता
पाठ के समय मन में शुद्ध विचार, निष्ठा और शांत भाव बनाए रखें।
स्पष्ट उच्चारण
शब्दों का उच्चारण जल्दबाजी के बजाय स्पष्ट और लयबद्ध ढंग से करें।
सात्विक आचरण
साधना के दौरान सात्विक विचार और व्यवहार का पालन करना श्रेष्ठ माना जाता है।
सम्बद्ध पाठ
भक्त प्रायः चालीसा के साथ बजरंग बाण एवं हनुमान बीज मंत्र का जप भी करते हैं।
Frequently Asked Questions (अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न)
हाँ, श्रद्धालु प्रतिदिन सुबह और शाम अपनी सुविधा तथा श्रद्धा के अनुसार हनुमान चालीसा का पाठ कर सकते हैं।
बिलकुल, भक्ति भाव से कोई भी श्रद्धालु, चाहे पुरुष हो या महिला, निष्ठा और पवित्रता के साथ हनुमान जी की आराधना कर सकता है।
हनुमान चालीसा की मूल रचना अवधी भाषा में है, जो कि हिन्दी साहित्य की एक प्रमुख एवं समृद्ध बोली है।
मंगलवार और शनिवार हनुमान जी की पूजा के विशेष दिन माने जाते हैं, परंतु किसी भी दिन निष्ठापूर्वक भक्ति भाव से पाठ करना उत्तम होता है।
Read ശ്രീ ഹനുമാൻ ചാലീസ – Hanuman Chalisa in Malayalam in Other Indian Languages
Malayalam Bhakti Portal
Explore authentic devotional hymns, stotras, and chalisas accurately translated into Malayalam (മലയാളം) script with complete spiritual meanings.
All Malayalam Prayers