Chalisa ଓଡ଼ିଆ (Odia) Saraswati

ଶ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଚାଳିଶା

ଶ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଚାଳିଶା (Saraswati Chalisa in Odia)

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଚାଳିଶା (Saraswati Chalisa in Odia) ୪୦ ଚୌପାଈ, ଦୋହା, ଓଡ଼ିଆ ଭାବାର୍ଥ ସହିତ DevDhun ରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ।

ଶ୍ରୀ ସରସ୍ୱତୀ ଚାଳିଶା - Odia
Text:
ଦୋହା
ଜନକ ଜନନି ପଦ କମଲ ରଜ, ନିଜ ମନ ମୁକୁର ସୁଧାରି।
ଅଂବ ମାତ ଶାରଦ ବିମଲ, ଦେହୁ ଜ୍ଞାନ ମତ ବାରି॥
ଶାରଦା ମାତ କୀ ଜଯ ସଦା, ଜଗତ ଧାରିଣୀ ମାତୁ।
ବୁଦ୍ଧି ବିଧାତା ଜ୍ଞାନ ଦେ, ହଂସ୍ବାହିନୀ ଜଗ ମାତୁ॥
ଚୌପାଈ
ଜଯ ଶ୍ରୀ ସକଲ ଲୋକ ଜଗଦଂବା। ମାତ ଶାରଦା ଅତି ଅବଲଂବା॥ ॥ ୧ ॥
ବିପୁଲ ଜ୍ଞାନ ଦାତ୍ରୀ ଜଗ ମାହୀଂ। ତୁମ ସମ ଦେବ ଦଯାଲୁ ନ ନାହୀଂ॥ ॥ ୨ ॥
ଶ୍‍ବେତ ବସ୍ତ୍ର ସୁଂଦର ତନ ସୋହୈ। ବୀଣା ପାଣି ମୁନି ମନ ମୋହୈ॥ ॥ ୩ ॥
ହଂସ ବାହିନୀ କମଲ ବିରାଜୈ। ତ୍ରିଭୁବନ ମହିମା ଅମିତ ଭ୍ରାଜୈ॥ ॥ ୪ ॥
ପ୍ରଥମହିଂ ବାଦ୍ଯ ବୀଣା କର ଧାରୀ। ସବ ଜଗ କୋ ଜ୍ଞାନ ଉବାରୀ॥ ॥ ୫ ॥
ପୁସ୍ତକ ପାଣି ବେଦ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନା। ସୁମତି ସୁଜାନ ବୁଦ୍ଧି ବିଧାନା॥ ॥ ୬ ॥
ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ସବ ତୁମ ହୀ ଦାତା। ସବ ଜଗ କୀ ତୁମ ମାତୁ ବିଧାତା॥ ॥ ୭ ॥
ରିଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧି ସବ ସଂପତ୍ତି ଦୀନ୍ହୀଂ। ସବ ଜନ ମନ କାମନା କୀନ୍ହୀଂ॥ ॥ ୮ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ ଧ୍ଯାବୈଂ। ଶାରଦ ମାତ ଶୀଶ ନବାବୈଂ॥ ॥ ୯ ॥
କାଲିଦାସ କୋ ଜ୍ଞାନ ଜୋ ଦୀନ୍ହା। ଗ୍ରନ୍ଥ ମହାକାବ୍ଯ ରଚି ଲୀନ୍ହା॥ ॥ ୧୦ ॥
ତୁଲସୀ ସୂର କବୀର ସୁଜାନା। ତବ କୃପା କରି ପାଯ ଜ୍ଞାନା॥ ॥ ୧୧ ॥
ବାଲ୍ମୀକି ମୁନି ଜ୍ଞାନ ଜୋ ପାଯୋ। ରାମଚରିତ ଶୁଭ ଗ୍ରନ୍ଥ ବନାଯୋ॥ ॥ ୧୨ ॥
ବ୍ଯାସ ମୁନି ମହାଭାରତ କୀନ୍ହା। ତବ ଅନୁକଂପା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବୀନା॥ ॥ ୧୩ ॥
ସବ ବିଧି ତୁମ ହୀ ଜ୍ଞାନ ବିଧାତା। ସବ ଜଗ କୀ ତୁମ ପାଲନ ଦାତା॥ ॥ ୧୪ ॥
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ମନ ଲାଈ। ତାକେ କାଜ ସିଦ୍ଧ ହୋ ଜାଈ॥ ॥ ୧୫ ॥
ବିଦ୍ଯା ହୀନ ଜୋ ଯହ ଫଲ ପାବୈ। ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ତାକେ ଘର ଆବୈ॥ ॥ ୧୬ ॥
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ଚିତ ଲାଈ। ତାକୋ ସଂକଟ ନିକଟ ନ ଆଈ॥ ॥ ୧୭ ॥
ଜୋ ଯହ ଚାଲୀସା ମନ ଲାବୈ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ପରମ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୧୮ ॥
କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ଲୋଭ ନଶାବୈ। ଶାରଦା ଜୀ ତାହି ଅପନାବୈ॥ ॥ ୧୯ ॥
ସତ୍ଯ ସନାତନ ଧର୍ମ ସଂଭାରେ। ଶାରଦା ଜୀ ତାହି ସଦା ଉଧାରେ॥ ॥ ୨୦ ॥
ଜନମ ଜନମ କୀ ବିପତି ନଶାବୈ। ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜୋ ନିଶଦିନ ଗାବୈ॥ ॥ ୨୧ ॥
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ସବ ଜଗ ମେଂ ପ୍ଯାରା। ଜାକେ ସୁମିରନ ସଂକଟ ଟାରା॥ ॥ ୨୨ ॥
ସଂତ ସଭା ମହଂ ପାଠ କରାବେ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ଲୋକ କୋ ପାବେ॥ ॥ ୨୩ ॥
ସୁଂଦରଦାସ ସଦା ଶାରଦା କେ। ଜ୍ଞାନ ଭକ୍ତ କୀ ଜଯ ଜଯକାର॥ ॥ ୨୪ ॥
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜପତେ ରହୌ ଭାଈ। ଅଂତ କାଲ ଶିବପୁର ମହଂ ଜାଈ॥ ॥ ୨୫ ॥
ସରସ୍ବତୀ ଭକ୍ତି ଜୋ ମନ ମହଂ ଧରିହୈ। ସୋ ଭବସାଗର ସହଜହିଂ ତରିହୈ॥ ॥ ୨୬ ॥
ଶାରଦା ଜୀ କୀ ଦଯା ଜୋ ପାବୈ। ସୋ ଜନ ପରମ ସୁଖଦ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୨୭ ॥
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜୋ ନିଶଦିନ ଧ୍ଯାବୈ। ତାହି ନ କବହୂଂ ଦୁଖ ଉପଜାବୈ॥ ॥ ୨୮ ॥
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ପାବନ ଅତି ମୀଠା। ଜାକେ ସୁମିରନ ଜଗ ସୁଖ ଦୀଠା॥ ॥ ୨୯ ॥
ବସଂତ ପଂଚମୀ ଦିନ ପାଠ କରାବେ। ତାକେ ଗୃହ ସଂପତ୍ତି ନିତ୍ଯ ଆବେ॥ ॥ ୩୦ ॥
ସବ ଦେବନ କୀ ତୁମ ପରଧାନୀ। ସବ ବିଦ୍ଯା କୀ ତୁମ ଖାନୀ॥ ॥ ୩୧ ॥
ବୀଣା ବାଦିନୀ ବିଦ୍ଯା ଦାତ୍ରୀ। ଅଜ୍ଞାନ ତିମିର ହର ସବ ଧାତ୍ରୀ॥ ॥ ୩୨ ॥
ଶରଣାଗତ କୀ ରକ୍ଷା କୀଜୈ। ସବ ବିଧି ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଭୁ ଦୀଜୈ॥ ॥ ୩୩ ॥
ମାତା ସରସ୍ବତୀ ସୁମତି ପ୍ରଦାତ୍ରୀ। ଜ୍ଞାନ ଦାଯିନୀ ଜଯ ଜଗ ଧାତ୍ରୀ॥ ॥ ୩୪ ॥
ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ଦେହୁ ମୋହୀ ମାତା। ତୁମ ହୀ ସବ ସୁଖ ସଂପତ୍ତି ଦାତା॥ ॥ ୩୫ ॥
ଅବିଦ୍ଯା ଅଂଧକାର ସବ ନାଶୋ। ଜ୍ଞାନ ଜ୍ଯୋତି ମନ ମହଂ ପରକାଶୋ॥ ॥ ୩୬ ॥
ଜଯ ଜଯ ଜଯ ଜଗଦଂବ ଭବାନୀ। ଜଯ ଜଯ ଶାରଦ ମାତୁ ସୁଜ୍ଞାନୀ॥ ॥ ୩୭ ॥
ସୁଂଦରଦାସ ଚାଲୀସା କୀନ୍ହୋଂ। ଶାରଦା ଜୀ ସବ ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଦୀନ୍ହୋଂ॥ ॥ ୩୮ ॥
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ମନ ଲାଈ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ପରମ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୩୯ ॥
ସରସ୍ବତୀ ଚାଲୀସା ପାବନ। ସର୍ବ ସୁଖଦ ମଂଗଲ ମନ ଭାବନ॥ ॥ ୪୦ ॥
ସମାପ୍ତ ଦୋହା
ସମାପ୍ତ ଦୋହା
ସରସ୍ବତୀ ଚାଲୀସା ଜୋ ପଢ଼େ, ଭକ୍ତି ଭାବ ଚିତ ଲାଯ।
ସୋ ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ସଂପତ୍ତି ଲହୈ, ସକଲ ମନୋରଥ ଜାଯ॥
ଶାରଦା ମାତ କୀ କୃପା ସେ, ଦୂର ହୋଯ ଅଜ୍ଞାନ।
ସୁଂଦରଦାସ ବିନତୀ କରେ, ଦେହୁ ମୋହୀ ଜ୍ଞାନ ଦାନ॥
Doha
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
Chaupai
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari. Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu. Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
|| Chaupai ||
Jai Shri Sakal Lok Jagadamba. Maat Shaarda Ati Avalamba.
Vipul Gyaan Daatri Jag Maheen. Tum Sam Dev Dayaalu Na Naaheen.
Shwet Vastra Sundar Tan Sohai. Veena Paani Muni Man Mohai.
Hans Vaahini Kamal Biraajai. Tribhuvan Mahima Amit Bhraajai.
Prathamahin Vaadya Veena Kar Dhaari. Sab Jag Ko Gyaan Ubaari.
Pustak Paani Ved Shubh Gyaana. Sumati Sujaan Buddhi Vidhaana.
Gyaan Buddhi Sab Tum Hee Daata. Sab Jag Ki Tum Maatu Vidhaata.
Riddhi Siddhi Sab Sampatti Deenheen. Sab Jan Man Kaamna Keenheen.
Brahma Vishnu Mahesh Dhyaavain. Shaarad Maat Sheesh Navaavain.
Kaalidaas Ko Gyaan Jo Deenha. Granth Mahaakaavya Rachi Leenha.
Tulsi Soor Kabeer Sujaana. Tav Kripa Kari Paay Gyaana.
Vaalmiki Muni Gyaan Jo Paayo. Ramcharit Shubh Granth Banaayo.
Vyaas Muni Mahaabhaarat Keenha. Tav Anukampa Gyaan Prabeena.
Sab Vidhi Tum Hee Gyaan Vidhaata. Sab Jag Ki Tum Paalan Daata.
Jo Yah Path Karai Man Lai. Taake Kaaj Siddh Ho Jai.
Vidya Heen Jo Yah Phal Pawai. Vidya Buddhi Taake Ghar Aawai.
Jo Yah Path Karai Chit Lai. Taako Sankat Nikat Na Aai.
Jo Yah Chalisa Man Lawai. So Baikunth Param Pad Pawai.
Kaam Krodh Mad Lobh Nashawai. Shaarda Ji Tahi Apnawai.
Satya Sanatan Dharm Sambhare. Shaarda Ji Tahi Sada Udhare.
Janam Janam Ki Bipati Nashawai. Saraswati Naam Jo Nishdin Gawai.
Saraswati Naam Sab Jag Men Pyara. Jaake Sumiran Sankat Tara.
Sant Sabha Mahn Path Karave. So Baikunth Lok Ko Paave.
Sundardas Sada Shaarda Ke. Gyaan Bhakt Ki Jai Jaikar.
Saraswati Naam Japte Rahau Bhai. Ant Kaal Shivpur Mahn Jai.
Saraswati Bhakti Jo Man Mahn Dharihai. So Bhavsagar Sahajahin Tarihai.
Shaarda Ji Ki Daya Jo Pawai. So Jan Param Sukhad Pad Pawai.
Saraswati Naam Jo Nishdin Dhyawai. Tahi Na Kabhoon Dukh Upjawai.
Saraswati Naam Paawan Ati Meetha. Jaake Sumiran Jag Sukh Deetha.
Vasant Panchami Din Path Karave. Taake Grih Sampatti Nitya Aave.
Sab Devan Ki Tum Pardhaani. Sab Vidya Ki Tum Khaani.
Veena Vaadini Vidya Daatri. Agyaan Timir Har Sab Dhaatri.
Sharnaagat Ki Raksha Keejai. Sab Vidhi Gyaan Buddhi Prabhu Deejai.
Maata Saraswati Sumati Pradaatri. Gyaan Daayini Jai Jag Dhaatri.
Vidya Buddhi Dehu Mohi Maata. Tum Hee Sab Sukh Sampatti Daata.
Avidya Andhkaar Sab Naasho. Gyaan Jyoti Man Mahn Parkaasho.
Jai Jai Jai Jagadamb Bhavaani. Jai Jai Shaarad Maatu Sugyaani.
Sundardas Chalisa Keenhon. Shaarda Ji Sab Gyaan Buddhi Deenhon.
Jo Yah Path Karai Man Lai. So Baikunth Param Pad Pawai.
Saraswati Chalisa Paawan. Sarv Sukhad Mangal Man Bhaavan.
|| Doha (Closing) ||
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay. So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan. Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.
Closing Doha
Ending Doha
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay.
So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan.
Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.
ଦୋହା (Dual View)
ଜନକ ଜନନି ପଦ କମଲ ରଜ, ନିଜ ମନ ମୁକୁର ସୁଧାରି।
ଅଂବ ମାତ ଶାରଦ ବିମଲ, ଦେହୁ ଜ୍ଞାନ ମତ ବାରି॥
ଶାରଦା ମାତ କୀ ଜଯ ସଦା, ଜଗତ ଧାରିଣୀ ମାତୁ।
ବୁଦ୍ଧି ବିଧାତା ଜ୍ଞାନ ଦେ, ହଂସ୍ବାହିନୀ ଜଗ ମାତୁ॥
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
ଚୌପାଈ (Dual View)
ଜଯ ଶ୍ରୀ ସକଲ ଲୋକ ଜଗଦଂବା। ମାତ ଶାରଦା ଅତି ଅବଲଂବା॥ ॥ ୧ ॥
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari. Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
ବିପୁଲ ଜ୍ଞାନ ଦାତ୍ରୀ ଜଗ ମାହୀଂ। ତୁମ ସମ ଦେବ ଦଯାଲୁ ନ ନାହୀଂ॥ ॥ ୨ ॥
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu. Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
ଶ୍‍ବେତ ବସ୍ତ୍ର ସୁଂଦର ତନ ସୋହୈ। ବୀଣା ପାଣି ମୁନି ମନ ମୋହୈ॥ ॥ ୩ ॥
|| Chaupai ||
ହଂସ ବାହିନୀ କମଲ ବିରାଜୈ। ତ୍ରିଭୁବନ ମହିମା ଅମିତ ଭ୍ରାଜୈ॥ ॥ ୪ ॥
Jai Shri Sakal Lok Jagadamba. Maat Shaarda Ati Avalamba.
ପ୍ରଥମହିଂ ବାଦ୍ଯ ବୀଣା କର ଧାରୀ। ସବ ଜଗ କୋ ଜ୍ଞାନ ଉବାରୀ॥ ॥ ୫ ॥
Vipul Gyaan Daatri Jag Maheen. Tum Sam Dev Dayaalu Na Naaheen.
ପୁସ୍ତକ ପାଣି ବେଦ ଶୁଭ ଜ୍ଞାନା। ସୁମତି ସୁଜାନ ବୁଦ୍ଧି ବିଧାନା॥ ॥ ୬ ॥
Shwet Vastra Sundar Tan Sohai. Veena Paani Muni Man Mohai.
ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ସବ ତୁମ ହୀ ଦାତା। ସବ ଜଗ କୀ ତୁମ ମାତୁ ବିଧାତା॥ ॥ ୭ ॥
Hans Vaahini Kamal Biraajai. Tribhuvan Mahima Amit Bhraajai.
ରିଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧି ସବ ସଂପତ୍ତି ଦୀନ୍ହୀଂ। ସବ ଜନ ମନ କାମନା କୀନ୍ହୀଂ॥ ॥ ୮ ॥
Prathamahin Vaadya Veena Kar Dhaari. Sab Jag Ko Gyaan Ubaari.
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ ଧ୍ଯାବୈଂ। ଶାରଦ ମାତ ଶୀଶ ନବାବୈଂ॥ ॥ ୯ ॥
Pustak Paani Ved Shubh Gyaana. Sumati Sujaan Buddhi Vidhaana.
କାଲିଦାସ କୋ ଜ୍ଞାନ ଜୋ ଦୀନ୍ହା। ଗ୍ରନ୍ଥ ମହାକାବ୍ଯ ରଚି ଲୀନ୍ହା॥ ॥ ୧୦ ॥
Gyaan Buddhi Sab Tum Hee Daata. Sab Jag Ki Tum Maatu Vidhaata.
ତୁଲସୀ ସୂର କବୀର ସୁଜାନା। ତବ କୃପା କରି ପାଯ ଜ୍ଞାନା॥ ॥ ୧୧ ॥
Riddhi Siddhi Sab Sampatti Deenheen. Sab Jan Man Kaamna Keenheen.
ବାଲ୍ମୀକି ମୁନି ଜ୍ଞାନ ଜୋ ପାଯୋ। ରାମଚରିତ ଶୁଭ ଗ୍ରନ୍ଥ ବନାଯୋ॥ ॥ ୧୨ ॥
Brahma Vishnu Mahesh Dhyaavain. Shaarad Maat Sheesh Navaavain.
ବ୍ଯାସ ମୁନି ମହାଭାରତ କୀନ୍ହା। ତବ ଅନୁକଂପା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରବୀନା॥ ॥ ୧୩ ॥
Kaalidaas Ko Gyaan Jo Deenha. Granth Mahaakaavya Rachi Leenha.
ସବ ବିଧି ତୁମ ହୀ ଜ୍ଞାନ ବିଧାତା। ସବ ଜଗ କୀ ତୁମ ପାଲନ ଦାତା॥ ॥ ୧୪ ॥
Tulsi Soor Kabeer Sujaana. Tav Kripa Kari Paay Gyaana.
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ମନ ଲାଈ। ତାକେ କାଜ ସିଦ୍ଧ ହୋ ଜାଈ॥ ॥ ୧୫ ॥
Vaalmiki Muni Gyaan Jo Paayo. Ramcharit Shubh Granth Banaayo.
ବିଦ୍ଯା ହୀନ ଜୋ ଯହ ଫଲ ପାବୈ। ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ତାକେ ଘର ଆବୈ॥ ॥ ୧୬ ॥
Vyaas Muni Mahaabhaarat Keenha. Tav Anukampa Gyaan Prabeena.
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ଚିତ ଲାଈ। ତାକୋ ସଂକଟ ନିକଟ ନ ଆଈ॥ ॥ ୧୭ ॥
Sab Vidhi Tum Hee Gyaan Vidhaata. Sab Jag Ki Tum Paalan Daata.
ଜୋ ଯହ ଚାଲୀସା ମନ ଲାବୈ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ପରମ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୧୮ ॥
Jo Yah Path Karai Man Lai. Taake Kaaj Siddh Ho Jai.
କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ଲୋଭ ନଶାବୈ। ଶାରଦା ଜୀ ତାହି ଅପନାବୈ॥ ॥ ୧୯ ॥
Vidya Heen Jo Yah Phal Pawai. Vidya Buddhi Taake Ghar Aawai.
ସତ୍ଯ ସନାତନ ଧର୍ମ ସଂଭାରେ। ଶାରଦା ଜୀ ତାହି ସଦା ଉଧାରେ॥ ॥ ୨୦ ॥
Jo Yah Path Karai Chit Lai. Taako Sankat Nikat Na Aai.
ଜନମ ଜନମ କୀ ବିପତି ନଶାବୈ। ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜୋ ନିଶଦିନ ଗାବୈ॥ ॥ ୨୧ ॥
Jo Yah Chalisa Man Lawai. So Baikunth Param Pad Pawai.
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ସବ ଜଗ ମେଂ ପ୍ଯାରା। ଜାକେ ସୁମିରନ ସଂକଟ ଟାରା॥ ॥ ୨୨ ॥
Kaam Krodh Mad Lobh Nashawai. Shaarda Ji Tahi Apnawai.
ସଂତ ସଭା ମହଂ ପାଠ କରାବେ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ଲୋକ କୋ ପାବେ॥ ॥ ୨୩ ॥
Satya Sanatan Dharm Sambhare. Shaarda Ji Tahi Sada Udhare.
ସୁଂଦରଦାସ ସଦା ଶାରଦା କେ। ଜ୍ଞାନ ଭକ୍ତ କୀ ଜଯ ଜଯକାର॥ ॥ ୨୪ ॥
Janam Janam Ki Bipati Nashawai. Saraswati Naam Jo Nishdin Gawai.
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜପତେ ରହୌ ଭାଈ। ଅଂତ କାଲ ଶିବପୁର ମହଂ ଜାଈ॥ ॥ ୨୫ ॥
Saraswati Naam Sab Jag Men Pyara. Jaake Sumiran Sankat Tara.
ସରସ୍ବତୀ ଭକ୍ତି ଜୋ ମନ ମହଂ ଧରିହୈ। ସୋ ଭବସାଗର ସହଜହିଂ ତରିହୈ॥ ॥ ୨୬ ॥
Sant Sabha Mahn Path Karave. So Baikunth Lok Ko Paave.
ଶାରଦା ଜୀ କୀ ଦଯା ଜୋ ପାବୈ। ସୋ ଜନ ପରମ ସୁଖଦ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୨୭ ॥
Sundardas Sada Shaarda Ke. Gyaan Bhakt Ki Jai Jaikar.
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ଜୋ ନିଶଦିନ ଧ୍ଯାବୈ। ତାହି ନ କବହୂଂ ଦୁଖ ଉପଜାବୈ॥ ॥ ୨୮ ॥
Saraswati Naam Japte Rahau Bhai. Ant Kaal Shivpur Mahn Jai.
ସରସ୍ବତୀ ନାମ ପାବନ ଅତି ମୀଠା। ଜାକେ ସୁମିରନ ଜଗ ସୁଖ ଦୀଠା॥ ॥ ୨୯ ॥
Saraswati Bhakti Jo Man Mahn Dharihai. So Bhavsagar Sahajahin Tarihai.
ବସଂତ ପଂଚମୀ ଦିନ ପାଠ କରାବେ। ତାକେ ଗୃହ ସଂପତ୍ତି ନିତ୍ଯ ଆବେ॥ ॥ ୩୦ ॥
Shaarda Ji Ki Daya Jo Pawai. So Jan Param Sukhad Pad Pawai.
ସବ ଦେବନ କୀ ତୁମ ପରଧାନୀ। ସବ ବିଦ୍ଯା କୀ ତୁମ ଖାନୀ॥ ॥ ୩୧ ॥
Saraswati Naam Jo Nishdin Dhyawai. Tahi Na Kabhoon Dukh Upjawai.
ବୀଣା ବାଦିନୀ ବିଦ୍ଯା ଦାତ୍ରୀ। ଅଜ୍ଞାନ ତିମିର ହର ସବ ଧାତ୍ରୀ॥ ॥ ୩୨ ॥
Saraswati Naam Paawan Ati Meetha. Jaake Sumiran Jag Sukh Deetha.
ଶରଣାଗତ କୀ ରକ୍ଷା କୀଜୈ। ସବ ବିଧି ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରଭୁ ଦୀଜୈ॥ ॥ ୩୩ ॥
Vasant Panchami Din Path Karave. Taake Grih Sampatti Nitya Aave.
ମାତା ସରସ୍ବତୀ ସୁମତି ପ୍ରଦାତ୍ରୀ। ଜ୍ଞାନ ଦାଯିନୀ ଜଯ ଜଗ ଧାତ୍ରୀ॥ ॥ ୩୪ ॥
Sab Devan Ki Tum Pardhaani. Sab Vidya Ki Tum Khaani.
ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ଦେହୁ ମୋହୀ ମାତା। ତୁମ ହୀ ସବ ସୁଖ ସଂପତ୍ତି ଦାତା॥ ॥ ୩୫ ॥
Veena Vaadini Vidya Daatri. Agyaan Timir Har Sab Dhaatri.
ଅବିଦ୍ଯା ଅଂଧକାର ସବ ନାଶୋ। ଜ୍ଞାନ ଜ୍ଯୋତି ମନ ମହଂ ପରକାଶୋ॥ ॥ ୩୬ ॥
Sharnaagat Ki Raksha Keejai. Sab Vidhi Gyaan Buddhi Prabhu Deejai.
ଜଯ ଜଯ ଜଯ ଜଗଦଂବ ଭବାନୀ। ଜଯ ଜଯ ଶାରଦ ମାତୁ ସୁଜ୍ଞାନୀ॥ ॥ ୩୭ ॥
Maata Saraswati Sumati Pradaatri. Gyaan Daayini Jai Jag Dhaatri.
ସୁଂଦରଦାସ ଚାଲୀସା କୀନ୍ହୋଂ। ଶାରଦା ଜୀ ସବ ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଦୀନ୍ହୋଂ॥ ॥ ୩୮ ॥
Vidya Buddhi Dehu Mohi Maata. Tum Hee Sab Sukh Sampatti Daata.
ଜୋ ଯହ ପାଠ କରୈ ମନ ଲାଈ। ସୋ ବୈକୁଂଠ ପରମ ପଦ ପାବୈ॥ ॥ ୩୯ ॥
Avidya Andhkaar Sab Naasho. Gyaan Jyoti Man Mahn Parkaasho.
ସରସ୍ବତୀ ଚାଲୀସା ପାବନ। ସର୍ବ ସୁଖଦ ମଂଗଲ ମନ ଭାବନ॥ ॥ ୪୦ ॥
Jai Jai Jai Jagadamb Bhavaani. Jai Jai Shaarad Maatu Sugyaani.
ସମାପ୍ତ ଦୋହା (Dual View)
ସମାପ୍ତ ଦୋହା
ସରସ୍ବତୀ ଚାଲୀସା ଜୋ ପଢ଼େ, ଭକ୍ତି ଭାବ ଚିତ ଲାଯ।
ସୋ ବିଦ୍ଯା ବୁଦ୍ଧି ସଂପତ୍ତି ଲହୈ, ସକଲ ମନୋରଥ ଜାଯ॥
ଶାରଦା ମାତ କୀ କୃପା ସେ, ଦୂର ହୋଯ ଅଜ୍ଞାନ।
ସୁଂଦରଦାସ ବିନତୀ କରେ, ଦେହୁ ମୋହୀ ଜ୍ଞାନ ଦାନ॥
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay.
So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan.
Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.

श्री सरस्वती चालीसा का महत्त्व एवं आध्यात्मिक महिमा

श्री सरस्वती चालीसा (Shri Saraswati Chalisa) विद्या, बुद्धि, ज्ञान, संगीत और कला की अधिष्ठात्री देवी माता सरस्वती जी की आराधना का एक अत्यंत पावन और सिद्ध स्तोत्र है। सनातन धर्म में माँ सरस्वती जी को त्रिदेवी (पार्वती, लक्ष्मी, सरस्वती) में ज्ञान और वाणी की देवी माना गया है। वसंत पंचमी, परीक्षा काल अथवा नित्य प्रातःकाल श्री सरस्वती चालीसा का पाठ करने से अज्ञानता का नाश होता है और प्रखर बुद्धि की प्राप्ति होती है।

कवि सुंदरदास जी द्वारा रचित इस चालीसा में ४० पावन चौपाइयों और दोहों के माध्यम से माता सरस्वती के श्वेत पद्मासना स्वरूप, वीणा वादन, हंस वाहिनी छवि, वाल्मीकि, व्यास, कालिदास, तुलसी और सूरदास पर उनकी विशेष अनुकंपा का प्रामाणिक वर्णन प्रस्तुत किया गया है।

नित्य पाठ के चमत्कारी लाभ

  • विद्या एवं प्रखर बुद्धि: विद्यार्थियों की स्मरण शक्ति, एकाग्रता और वाणी में मिठास विकसित होती है।
  • परीक्षा एवं साक्षात्कार में सफलता: अध्ययन में आ रही बाधाएं और अज्ञानता का भय दूर होता है।
  • संगीत एवं कला में सिद्धि: गायन, वादन, लेखन और रचनात्मक क्षेत्रों में सफलता मिलती है।
  • ऋषियों की अनुकंपा: वाल्मीकि और कालिदास की भाँति दिव्य ज्ञान का विकास होता है।
  • मानसिक शांति एवं विवेक: चित्त शुद्ध होकर उत्तम विचारों और सात्विक बुद्धि का उदय होता है।

पाठ करने की सही विधि

  • शुभ समय एवं दिन: वसंत पंचमी, सोमवार अथवा प्रतिदिन प्रातःकाल सूर्योदय के समय पाठ करें।
  • आसन एवं वस्त्र: श्वेत (सफेद) या पीले रंग के स्वच्छ वस्त्र पहनकर पूर्व दिशा की ओर मुख करके बैठें।
  • दीपक एवं पुष्प: माँ सरस्वती के चित्र के सामने घी का दीपक जलाएं और सफेद या पीले पुष्प अर्पित करें।
  • भोग: माता को केसरिया भात (चावल), मक्खन-मिश्री या पीली मिठाई का भोग लगाकर ध्यानपूर्वक पाठ करें।

श्री सरस्वती चालीसा - अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न (FAQ)

माँ सरस्वती विद्या और बुद्धि की देवी हैं। नित्य चालीसा का पाठ करने से विद्यार्थियों की स्मरण शक्ति, ध्यान केंद्रित करने की क्षमता और परीक्षा में सफलता प्राप्त होती है।

वसंत पंचमी माता सरस्वती का प्राकट्य दिवस है। इस दिन पीले वस्त्र पहनकर चालीसा पाठ करने से देवी का विशेष आशीर्वाद प्राप्त होता है।

हाँ, चालीसा में वर्णन है कि माता सरस्वती की ही कृपा से वाल्मीकि जी ने रामायण, कालिदास जी ने महाकाव्य, व्यास जी ने महाभारत और तुलसीदास-सूरदास ने अमर ग्रन्थ रचे।

हाँ, यदि आपको देवनागरी पढ़ने में असुविधा हो, तो देवधून पर उपलब्ध शुद्ध English Transliteration और Dual Language (दोहरी भाषा) का उपयोग कर पाठ किया जा सकता है।

श्री सरस्वती चालीसा के पाठ के उपरांत "या कुन्देन्दुतुषारहारधवला" (सरस्वती वंदना) अथवा "जय सरस्वती माता" आरती का सप्रेम गायन करना अत्यंत मंगलकारी माना जाता है।