Chalisa
ગુજરાતી (Gujarati)
Saraswati
શ્રી સરસ્વતી ચાલીસા
શ્રી સરસ્વતી ચાલીસા (Saraswati Chalisa in Gujarati)
સંપૂર્ણ શ્રી સરસ્વતી ચાલીસા (Saraswati Chalisa in Gujarati) ૪૦ ચોપાઈ, દોહા, ગુજરાતી ભાવાર્થ અને ઑડિયો પાઠ સાથે DevDhun પર વાંચો.
Text:
દોહો
જનક જનનિ પદ કમલ રજ, નિજ મન મુકુર સુધારિ।
અંબ માત શારદ વિમલ, દેહુ જ્ઞાન મત વારિ॥
શારદા માત કી જય સદા, જગત ધારિણી માતુ।
બુદ્ધિ વિધાતા જ્ઞાન દે, હંસ્વાહિની જગ માતુ॥
ચોપાઈ
જય શ્રી સકલ લોક જગદંબા।
માત શારદા અતિ અવલંબા॥ ॥ ૧ ॥
વિપુલ જ્ઞાન દાત્રી જગ માહીં।
તુમ સમ દેવ દયાલુ ન નાહીં॥ ॥ ૨ ॥
શ્વેત વસ્ત્ર સુંદર તન સોહૈ।
વીણા પાણિ મુનિ મન મોહૈ॥ ॥ ૩ ॥
હંસ વાહિની કમલ બિરાજૈ।
ત્રિભુવન મહિમા અમિત ભ્રાજૈ॥ ॥ ૪ ॥
પ્રથમહિં વાદ્ય વીણા કર ધારી।
સબ જગ કો જ્ઞાન ઉબારી॥ ॥ ૫ ॥
પુસ્તક પાણિ વેદ શુભ જ્ઞાના।
સુમતિ સુજાન બુદ્ધિ વિધાના॥ ॥ ૬ ॥
જ્ઞાન બુદ્ધિ સબ તુમ હી દાતા।
સબ જગ કી તુમ માતુ વિધાતા॥ ॥ ૭ ॥
રિદ્ધિ સિદ્ધિ સબ સંપત્તિ દીન્હીં।
સબ જન મન કામના કીન્હીં॥ ॥ ૮ ॥
બ્રહ્મા વિષ્ણુ મહેશ ધ્યાવૈં।
શારદ માત શીશ નવાવૈં॥ ॥ ૯ ॥
કાલિદાસ કો જ્ઞાન જો દીન્હા।
ગ્રન્થ મહાકાવ્ય રચિ લીન્હા॥ ॥ ૧૦ ॥
તુલસી સૂર કબીર સુજાના।
તવ કૃપા કરિ પાય જ્ઞાના॥ ॥ ૧૧ ॥
વાલ્મીકિ મુનિ જ્ઞાન જો પાયો।
રામચરિત શુભ ગ્રન્થ બનાયો॥ ॥ ૧૨ ॥
વ્યાસ મુનિ મહાભારત કીન્હા।
તવ અનુકંપા જ્ઞાન પ્રબીના॥ ॥ ૧૩ ॥
સબ વિધિ તુમ હી જ્ઞાન વિધાતા।
સબ જગ કી તુમ પાલન દાતા॥ ॥ ૧૪ ॥
જો યહ પાઠ કરૈ મન લાઈ।
તાકે કાજ સિદ્ધ હો જાઈ॥ ॥ ૧૫ ॥
વિદ્યા હીન જો યહ ફલ પાવૈ।
વિદ્યા બુદ્ધિ તાકે ઘર આવૈ॥ ॥ ૧૬ ॥
જો યહ પાઠ કરૈ ચિત લાઈ।
તાકો સંકટ નિકટ ન આઈ॥ ॥ ૧૭ ॥
જો યહ ચાલીસા મન લાવૈ।
સો બૈકુંઠ પરમ પદ પાવૈ॥ ॥ ૧૮ ॥
કામ ક્રોધ મદ લોભ નશાવૈ।
શારદા જી તાહિ અપનાવૈ॥ ॥ ૧૯ ॥
સત્ય સનાતન ધર્મ સંભારે।
શારદા જી તાહિ સદા ઉધારે॥ ॥ ૨૦ ॥
જનમ જનમ કી બિપતિ નશાવૈ।
સરસ્વતી નામ જો નિશદિન ગાવૈ॥ ॥ ૨૧ ॥
સરસ્વતી નામ સબ જગ મેં પ્યારા।
જાકે સુમિરન સંકટ ટારા॥ ॥ ૨૨ ॥
સંત સભા મહં પાઠ કરાવે।
સો બૈકુંઠ લોક કો પાવે॥ ॥ ૨૩ ॥
સુંદરદાસ સદા શારદા કે।
જ્ઞાન ભક્ત કી જય જયકાર॥ ॥ ૨૪ ॥
સરસ્વતી નામ જપતે રહૌ ભાઈ।
અંત કાલ શિવપુર મહં જાઈ॥ ॥ ૨૫ ॥
સરસ્વતી ભક્તિ જો મન મહં ધરિહૈ।
સો ભવસાગર સહજહિં તરિહૈ॥ ॥ ૨૬ ॥
શારદા જી કી દયા જો પાવૈ।
સો જન પરમ સુખદ પદ પાવૈ॥ ॥ ૨૭ ॥
સરસ્વતી નામ જો નિશદિન ધ્યાવૈ।
તાહિ ન કબહૂં દુખ ઉપજાવૈ॥ ॥ ૨૮ ॥
સરસ્વતી નામ પાવન અતિ મીઠા।
જાકે સુમિરન જગ સુખ દીઠા॥ ॥ ૨૯ ॥
વસંત પંચમી દિન પાઠ કરાવે।
તાકે ગૃહ સંપત્તિ નિત્ય આવે॥ ॥ ૩૦ ॥
સબ દેવન કી તુમ પરધાની।
સબ વિદ્યા કી તુમ ખાની॥ ॥ ૩૧ ॥
વીણા વાદિની વિદ્યા દાત્રી।
અજ્ઞાન તિમિર હર સબ ધાત્રી॥ ॥ ૩૨ ॥
શરણાગત કી રક્ષા કીજૈ।
સબ વિધિ જ્ઞાન બુદ્ધિ પ્રભુ દીજૈ॥ ॥ ૩૩ ॥
માતા સરસ્વતી સુમતિ પ્રદાત્રી।
જ્ઞાન દાયિની જય જગ ધાત્રી॥ ॥ ૩૪ ॥
વિદ્યા બુદ્ધિ દેહુ મોહી માતા।
તુમ હી સબ સુખ સંપત્તિ દાતા॥ ॥ ૩૫ ॥
અવિદ્યા અંધકાર સબ નાશો।
જ્ઞાન જ્યોતિ મન મહં પરકાશો॥ ॥ ૩૬ ॥
જય જય જય જગદંબ ભવાની।
જય જય શારદ માતુ સુજ્ઞાની॥ ॥ ૩૭ ॥
સુંદરદાસ ચાલીસા કીન્હોં।
શારદા જી સબ જ્ઞાન બુદ્ધિ દીન્હોં॥ ॥ ૩૮ ॥
જો યહ પાઠ કરૈ મન લાઈ।
સો બૈકુંઠ પરમ પદ પાવૈ॥ ॥ ૩૯ ॥
સરસ્વતી ચાલીસા પાવન।
સર્વ સુખદ મંગલ મન ભાવન॥ ॥ ૪૦ ॥
સમાપ્તિ દોહો
સમાપ્તિ દોહો
સરસ્વતી ચાલીસા જો પે, ભક્તિ ભાવ ચિત લાય।
સો વિદ્યા બુદ્ધિ સંપત્તિ લહૈ, સકલ મનોરથ જાય॥
શારદા માત કી કૃપા સે, દૂર હોય અજ્ઞાન।
સુંદરદાસ વિનતી કરે, દેહુ મોહી જ્ઞાન દાન॥
Doha
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
Chaupai
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
|| Chaupai ||
Jai Shri Sakal Lok Jagadamba.
Maat Shaarda Ati Avalamba.
Vipul Gyaan Daatri Jag Maheen.
Tum Sam Dev Dayaalu Na Naaheen.
Shwet Vastra Sundar Tan Sohai.
Veena Paani Muni Man Mohai.
Hans Vaahini Kamal Biraajai.
Tribhuvan Mahima Amit Bhraajai.
Prathamahin Vaadya Veena Kar Dhaari.
Sab Jag Ko Gyaan Ubaari.
Pustak Paani Ved Shubh Gyaana.
Sumati Sujaan Buddhi Vidhaana.
Gyaan Buddhi Sab Tum Hee Daata.
Sab Jag Ki Tum Maatu Vidhaata.
Riddhi Siddhi Sab Sampatti Deenheen.
Sab Jan Man Kaamna Keenheen.
Brahma Vishnu Mahesh Dhyaavain.
Shaarad Maat Sheesh Navaavain.
Kaalidaas Ko Gyaan Jo Deenha.
Granth Mahaakaavya Rachi Leenha.
Tulsi Soor Kabeer Sujaana.
Tav Kripa Kari Paay Gyaana.
Vaalmiki Muni Gyaan Jo Paayo.
Ramcharit Shubh Granth Banaayo.
Vyaas Muni Mahaabhaarat Keenha.
Tav Anukampa Gyaan Prabeena.
Sab Vidhi Tum Hee Gyaan Vidhaata.
Sab Jag Ki Tum Paalan Daata.
Jo Yah Path Karai Man Lai.
Taake Kaaj Siddh Ho Jai.
Vidya Heen Jo Yah Phal Pawai.
Vidya Buddhi Taake Ghar Aawai.
Jo Yah Path Karai Chit Lai.
Taako Sankat Nikat Na Aai.
Jo Yah Chalisa Man Lawai.
So Baikunth Param Pad Pawai.
Kaam Krodh Mad Lobh Nashawai.
Shaarda Ji Tahi Apnawai.
Satya Sanatan Dharm Sambhare.
Shaarda Ji Tahi Sada Udhare.
Janam Janam Ki Bipati Nashawai.
Saraswati Naam Jo Nishdin Gawai.
Saraswati Naam Sab Jag Men Pyara.
Jaake Sumiran Sankat Tara.
Sant Sabha Mahn Path Karave.
So Baikunth Lok Ko Paave.
Sundardas Sada Shaarda Ke.
Gyaan Bhakt Ki Jai Jaikar.
Saraswati Naam Japte Rahau Bhai.
Ant Kaal Shivpur Mahn Jai.
Saraswati Bhakti Jo Man Mahn Dharihai.
So Bhavsagar Sahajahin Tarihai.
Shaarda Ji Ki Daya Jo Pawai.
So Jan Param Sukhad Pad Pawai.
Saraswati Naam Jo Nishdin Dhyawai.
Tahi Na Kabhoon Dukh Upjawai.
Saraswati Naam Paawan Ati Meetha.
Jaake Sumiran Jag Sukh Deetha.
Vasant Panchami Din Path Karave.
Taake Grih Sampatti Nitya Aave.
Sab Devan Ki Tum Pardhaani.
Sab Vidya Ki Tum Khaani.
Veena Vaadini Vidya Daatri.
Agyaan Timir Har Sab Dhaatri.
Sharnaagat Ki Raksha Keejai.
Sab Vidhi Gyaan Buddhi Prabhu Deejai.
Maata Saraswati Sumati Pradaatri.
Gyaan Daayini Jai Jag Dhaatri.
Vidya Buddhi Dehu Mohi Maata.
Tum Hee Sab Sukh Sampatti Daata.
Avidya Andhkaar Sab Naasho.
Gyaan Jyoti Man Mahn Parkaasho.
Jai Jai Jai Jagadamb Bhavaani.
Jai Jai Shaarad Maatu Sugyaani.
Sundardas Chalisa Keenhon.
Shaarda Ji Sab Gyaan Buddhi Deenhon.
Jo Yah Path Karai Man Lai.
So Baikunth Param Pad Pawai.
Saraswati Chalisa Paawan.
Sarv Sukhad Mangal Man Bhaavan.
|| Doha (Closing) ||
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay.
So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan.
Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.
Closing Doha
Ending Doha
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay.
So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan.
Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.
દોહો (Dual View)
જનક જનનિ પદ કમલ રજ, નિજ મન મુકુર સુધારિ।
અંબ માત શારદ વિમલ, દેહુ જ્ઞાન મત વારિ॥
શારદા માત કી જય સદા, જગત ધારિણી માતુ।
બુદ્ધિ વિધાતા જ્ઞાન દે, હંસ્વાહિની જગ માતુ॥
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
ચોપાઈ (Dual View)
જય શ્રી સકલ લોક જગદંબા।
માત શારદા અતિ અવલંબા॥ ॥ ૧ ॥
Janak Janani Pad Kamal Raj, Nij Man Mukur Sudhaari.
Amba Maat Shaarad Vimal, Dehu Gyaan Mat Vaari.
વિપુલ જ્ઞાન દાત્રી જગ માહીં।
તુમ સમ દેવ દયાલુ ન નાહીં॥ ॥ ૨ ॥
Shaarda Maat Ki Jai Sada, Jagat Dhaarini Maatu.
Buddhi Vidhaata Gyaan De, Hansvaahini Jag Maatu.
શ્વેત વસ્ત્ર સુંદર તન સોહૈ।
વીણા પાણિ મુનિ મન મોહૈ॥ ॥ ૩ ॥
|| Chaupai ||
હંસ વાહિની કમલ બિરાજૈ।
ત્રિભુવન મહિમા અમિત ભ્રાજૈ॥ ॥ ૪ ॥
Jai Shri Sakal Lok Jagadamba.
Maat Shaarda Ati Avalamba.
પ્રથમહિં વાદ્ય વીણા કર ધારી।
સબ જગ કો જ્ઞાન ઉબારી॥ ॥ ૫ ॥
Vipul Gyaan Daatri Jag Maheen.
Tum Sam Dev Dayaalu Na Naaheen.
પુસ્તક પાણિ વેદ શુભ જ્ઞાના।
સુમતિ સુજાન બુદ્ધિ વિધાના॥ ॥ ૬ ॥
Shwet Vastra Sundar Tan Sohai.
Veena Paani Muni Man Mohai.
જ્ઞાન બુદ્ધિ સબ તુમ હી દાતા।
સબ જગ કી તુમ માતુ વિધાતા॥ ॥ ૭ ॥
Hans Vaahini Kamal Biraajai.
Tribhuvan Mahima Amit Bhraajai.
રિદ્ધિ સિદ્ધિ સબ સંપત્તિ દીન્હીં।
સબ જન મન કામના કીન્હીં॥ ॥ ૮ ॥
Prathamahin Vaadya Veena Kar Dhaari.
Sab Jag Ko Gyaan Ubaari.
બ્રહ્મા વિષ્ણુ મહેશ ધ્યાવૈં।
શારદ માત શીશ નવાવૈં॥ ॥ ૯ ॥
Pustak Paani Ved Shubh Gyaana.
Sumati Sujaan Buddhi Vidhaana.
કાલિદાસ કો જ્ઞાન જો દીન્હા।
ગ્રન્થ મહાકાવ્ય રચિ લીન્હા॥ ॥ ૧૦ ॥
Gyaan Buddhi Sab Tum Hee Daata.
Sab Jag Ki Tum Maatu Vidhaata.
તુલસી સૂર કબીર સુજાના।
તવ કૃપા કરિ પાય જ્ઞાના॥ ॥ ૧૧ ॥
Riddhi Siddhi Sab Sampatti Deenheen.
Sab Jan Man Kaamna Keenheen.
વાલ્મીકિ મુનિ જ્ઞાન જો પાયો।
રામચરિત શુભ ગ્રન્થ બનાયો॥ ॥ ૧૨ ॥
Brahma Vishnu Mahesh Dhyaavain.
Shaarad Maat Sheesh Navaavain.
વ્યાસ મુનિ મહાભારત કીન્હા।
તવ અનુકંપા જ્ઞાન પ્રબીના॥ ॥ ૧૩ ॥
Kaalidaas Ko Gyaan Jo Deenha.
Granth Mahaakaavya Rachi Leenha.
સબ વિધિ તુમ હી જ્ઞાન વિધાતા।
સબ જગ કી તુમ પાલન દાતા॥ ॥ ૧૪ ॥
Tulsi Soor Kabeer Sujaana.
Tav Kripa Kari Paay Gyaana.
જો યહ પાઠ કરૈ મન લાઈ।
તાકે કાજ સિદ્ધ હો જાઈ॥ ॥ ૧૫ ॥
Vaalmiki Muni Gyaan Jo Paayo.
Ramcharit Shubh Granth Banaayo.
વિદ્યા હીન જો યહ ફલ પાવૈ।
વિદ્યા બુદ્ધિ તાકે ઘર આવૈ॥ ॥ ૧૬ ॥
Vyaas Muni Mahaabhaarat Keenha.
Tav Anukampa Gyaan Prabeena.
જો યહ પાઠ કરૈ ચિત લાઈ।
તાકો સંકટ નિકટ ન આઈ॥ ॥ ૧૭ ॥
Sab Vidhi Tum Hee Gyaan Vidhaata.
Sab Jag Ki Tum Paalan Daata.
જો યહ ચાલીસા મન લાવૈ।
સો બૈકુંઠ પરમ પદ પાવૈ॥ ॥ ૧૮ ॥
Jo Yah Path Karai Man Lai.
Taake Kaaj Siddh Ho Jai.
કામ ક્રોધ મદ લોભ નશાવૈ।
શારદા જી તાહિ અપનાવૈ॥ ॥ ૧૯ ॥
Vidya Heen Jo Yah Phal Pawai.
Vidya Buddhi Taake Ghar Aawai.
સત્ય સનાતન ધર્મ સંભારે।
શારદા જી તાહિ સદા ઉધારે॥ ॥ ૨૦ ॥
Jo Yah Path Karai Chit Lai.
Taako Sankat Nikat Na Aai.
જનમ જનમ કી બિપતિ નશાવૈ।
સરસ્વતી નામ જો નિશદિન ગાવૈ॥ ॥ ૨૧ ॥
Jo Yah Chalisa Man Lawai.
So Baikunth Param Pad Pawai.
સરસ્વતી નામ સબ જગ મેં પ્યારા।
જાકે સુમિરન સંકટ ટારા॥ ॥ ૨૨ ॥
Kaam Krodh Mad Lobh Nashawai.
Shaarda Ji Tahi Apnawai.
સંત સભા મહં પાઠ કરાવે।
સો બૈકુંઠ લોક કો પાવે॥ ॥ ૨૩ ॥
Satya Sanatan Dharm Sambhare.
Shaarda Ji Tahi Sada Udhare.
સુંદરદાસ સદા શારદા કે।
જ્ઞાન ભક્ત કી જય જયકાર॥ ॥ ૨૪ ॥
Janam Janam Ki Bipati Nashawai.
Saraswati Naam Jo Nishdin Gawai.
સરસ્વતી નામ જપતે રહૌ ભાઈ।
અંત કાલ શિવપુર મહં જાઈ॥ ॥ ૨૫ ॥
Saraswati Naam Sab Jag Men Pyara.
Jaake Sumiran Sankat Tara.
સરસ્વતી ભક્તિ જો મન મહં ધરિહૈ।
સો ભવસાગર સહજહિં તરિહૈ॥ ॥ ૨૬ ॥
Sant Sabha Mahn Path Karave.
So Baikunth Lok Ko Paave.
શારદા જી કી દયા જો પાવૈ।
સો જન પરમ સુખદ પદ પાવૈ॥ ॥ ૨૭ ॥
Sundardas Sada Shaarda Ke.
Gyaan Bhakt Ki Jai Jaikar.
સરસ્વતી નામ જો નિશદિન ધ્યાવૈ।
તાહિ ન કબહૂં દુખ ઉપજાવૈ॥ ॥ ૨૮ ॥
Saraswati Naam Japte Rahau Bhai.
Ant Kaal Shivpur Mahn Jai.
સરસ્વતી નામ પાવન અતિ મીઠા।
જાકે સુમિરન જગ સુખ દીઠા॥ ॥ ૨૯ ॥
Saraswati Bhakti Jo Man Mahn Dharihai.
So Bhavsagar Sahajahin Tarihai.
વસંત પંચમી દિન પાઠ કરાવે।
તાકે ગૃહ સંપત્તિ નિત્ય આવે॥ ॥ ૩૦ ॥
Shaarda Ji Ki Daya Jo Pawai.
So Jan Param Sukhad Pad Pawai.
સબ દેવન કી તુમ પરધાની।
સબ વિદ્યા કી તુમ ખાની॥ ॥ ૩૧ ॥
Saraswati Naam Jo Nishdin Dhyawai.
Tahi Na Kabhoon Dukh Upjawai.
વીણા વાદિની વિદ્યા દાત્રી।
અજ્ઞાન તિમિર હર સબ ધાત્રી॥ ॥ ૩૨ ॥
Saraswati Naam Paawan Ati Meetha.
Jaake Sumiran Jag Sukh Deetha.
શરણાગત કી રક્ષા કીજૈ।
સબ વિધિ જ્ઞાન બુદ્ધિ પ્રભુ દીજૈ॥ ॥ ૩૩ ॥
Vasant Panchami Din Path Karave.
Taake Grih Sampatti Nitya Aave.
માતા સરસ્વતી સુમતિ પ્રદાત્રી।
જ્ઞાન દાયિની જય જગ ધાત્રી॥ ॥ ૩૪ ॥
Sab Devan Ki Tum Pardhaani.
Sab Vidya Ki Tum Khaani.
વિદ્યા બુદ્ધિ દેહુ મોહી માતા।
તુમ હી સબ સુખ સંપત્તિ દાતા॥ ॥ ૩૫ ॥
Veena Vaadini Vidya Daatri.
Agyaan Timir Har Sab Dhaatri.
અવિદ્યા અંધકાર સબ નાશો।
જ્ઞાન જ્યોતિ મન મહં પરકાશો॥ ॥ ૩૬ ॥
Sharnaagat Ki Raksha Keejai.
Sab Vidhi Gyaan Buddhi Prabhu Deejai.
જય જય જય જગદંબ ભવાની।
જય જય શારદ માતુ સુજ્ઞાની॥ ॥ ૩૭ ॥
Maata Saraswati Sumati Pradaatri.
Gyaan Daayini Jai Jag Dhaatri.
સુંદરદાસ ચાલીસા કીન્હોં।
શારદા જી સબ જ્ઞાન બુદ્ધિ દીન્હોં॥ ॥ ૩૮ ॥
Vidya Buddhi Dehu Mohi Maata.
Tum Hee Sab Sukh Sampatti Daata.
જો યહ પાઠ કરૈ મન લાઈ।
સો બૈકુંઠ પરમ પદ પાવૈ॥ ॥ ૩૯ ॥
Avidya Andhkaar Sab Naasho.
Gyaan Jyoti Man Mahn Parkaasho.
સરસ્વતી ચાલીસા પાવન।
સર્વ સુખદ મંગલ મન ભાવન॥ ॥ ૪૦ ॥
Jai Jai Jai Jagadamb Bhavaani.
Jai Jai Shaarad Maatu Sugyaani.
સમાપ્તિ દોહો (Dual View)
સમાપ્તિ દોહો
સરસ્વતી ચાલીસા જો પે, ભક્તિ ભાવ ચિત લાય।
સો વિદ્યા બુદ્ધિ સંપત્તિ લહૈ, સકલ મનોરથ જાય॥
શારદા માત કી કૃપા સે, દૂર હોય અજ્ઞાન।
સુંદરદાસ વિનતી કરે, દેહુ મોહી જ્ઞાન દાન॥
Saraswati Chalisa Jo Padhe, Bhakti Bhaav Chit Lay.
So Vidya Buddhi Sampatti Lahai, Sakal Manorath Jay.
Shaarda Maat Ki Kripa Se, Door Hoy Agyaan.
Sundardas Vinati Kare, Dehu Mohi Gyaan Daan.
श्री सरस्वती चालीसा का महत्त्व एवं आध्यात्मिक महिमा
श्री सरस्वती चालीसा (Shri Saraswati Chalisa) विद्या, बुद्धि, ज्ञान, संगीत और कला की अधिष्ठात्री देवी माता सरस्वती जी की आराधना का एक अत्यंत पावन और सिद्ध स्तोत्र है। सनातन धर्म में माँ सरस्वती जी को त्रिदेवी (पार्वती, लक्ष्मी, सरस्वती) में ज्ञान और वाणी की देवी माना गया है। वसंत पंचमी, परीक्षा काल अथवा नित्य प्रातःकाल श्री सरस्वती चालीसा का पाठ करने से अज्ञानता का नाश होता है और प्रखर बुद्धि की प्राप्ति होती है।
कवि सुंदरदास जी द्वारा रचित इस चालीसा में ४० पावन चौपाइयों और दोहों के माध्यम से माता सरस्वती के श्वेत पद्मासना स्वरूप, वीणा वादन, हंस वाहिनी छवि, वाल्मीकि, व्यास, कालिदास, तुलसी और सूरदास पर उनकी विशेष अनुकंपा का प्रामाणिक वर्णन प्रस्तुत किया गया है।
नित्य पाठ के चमत्कारी लाभ
- विद्या एवं प्रखर बुद्धि: विद्यार्थियों की स्मरण शक्ति, एकाग्रता और वाणी में मिठास विकसित होती है।
- परीक्षा एवं साक्षात्कार में सफलता: अध्ययन में आ रही बाधाएं और अज्ञानता का भय दूर होता है।
- संगीत एवं कला में सिद्धि: गायन, वादन, लेखन और रचनात्मक क्षेत्रों में सफलता मिलती है।
- ऋषियों की अनुकंपा: वाल्मीकि और कालिदास की भाँति दिव्य ज्ञान का विकास होता है।
- मानसिक शांति एवं विवेक: चित्त शुद्ध होकर उत्तम विचारों और सात्विक बुद्धि का उदय होता है।
पाठ करने की सही विधि
- शुभ समय एवं दिन: वसंत पंचमी, सोमवार अथवा प्रतिदिन प्रातःकाल सूर्योदय के समय पाठ करें।
- आसन एवं वस्त्र: श्वेत (सफेद) या पीले रंग के स्वच्छ वस्त्र पहनकर पूर्व दिशा की ओर मुख करके बैठें।
- दीपक एवं पुष्प: माँ सरस्वती के चित्र के सामने घी का दीपक जलाएं और सफेद या पीले पुष्प अर्पित करें।
- भोग: माता को केसरिया भात (चावल), मक्खन-मिश्री या पीली मिठाई का भोग लगाकर ध्यानपूर्वक पाठ करें।
देवधून पर माँ सरस्वती एवं अन्य पावन पाठ:
श्री सरस्वती चालीसा - अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न (FAQ)
माँ सरस्वती विद्या और बुद्धि की देवी हैं। नित्य चालीसा का पाठ करने से विद्यार्थियों की स्मरण शक्ति, ध्यान केंद्रित करने की क्षमता और परीक्षा में सफलता प्राप्त होती है।
वसंत पंचमी माता सरस्वती का प्राकट्य दिवस है। इस दिन पीले वस्त्र पहनकर चालीसा पाठ करने से देवी का विशेष आशीर्वाद प्राप्त होता है।
हाँ, चालीसा में वर्णन है कि माता सरस्वती की ही कृपा से वाल्मीकि जी ने रामायण, कालिदास जी ने महाकाव्य, व्यास जी ने महाभारत और तुलसीदास-सूरदास ने अमर ग्रन्थ रचे।
हाँ, यदि आपको देवनागरी पढ़ने में असुविधा हो, तो देवधून पर उपलब्ध शुद्ध English Transliteration और Dual Language (दोहरी भाषा) का उपयोग कर पाठ किया जा सकता है।
श्री सरस्वती चालीसा के पाठ के उपरांत "या कुन्देन्दुतुषारहारधवला" (सरस्वती वंदना) अथवा "जय सरस्वती माता" आरती का सप्रेम गायन करना अत्यंत मंगलकारी माना जाता है।
Read શ્રી સરસ્વતી ચાલીસા (Saraswati Chalisa in Gujarati) in Other Indian Languages
Gujarati Bhakti Portal
Explore authentic devotional hymns, stotras, and chalisas accurately translated into Gujarati (ગુજરાતી) script with complete spiritual meanings.
All Gujarati Prayers