Stotram Sangrah Shiva Jagadguru Adi Shankaracharya Shiva Manasa Pooja / शिव मानस पूजा

Shiva Manasa Puja Lyrics in Sanskrit & English With Meaning | Adi Shankaracharya

Read complete 5 verses of Shiva Manasa Puja lyrics in Sanskrit with English transliteration, verse-by-verse Hindi भावार्थ and English meaning. The sublime mental worship hymn by Adi Shankaracharya.

Shiva Manasa Puja Lyrics in Sanskrit & English With Meaning | Adi Shankaracharya
Text:
॥ श्री शिवमानसपूजा ॥
रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम् । जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं च धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम् ॥ १ ॥
सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम् । शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु ॥ २ ॥
छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनिकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकलागीतं च नृत्यं तथा । साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो ॥ ३ ॥
आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः । सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम् ॥ ४ ॥
करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् । विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो ॥ ५ ॥
॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता शिवमानसपूजा समाप्ता ॥
Ratnaih kalpitam-asanam hima-jalaih snanam cha divyambaram Nana-ratna-vibhooshitam mrigamadamodankitam chandanam | Jatee-champaka-bilvapatra-rachitam pushpam cha dhoopam tatha Deepam deva dayanidhe pashupate hrit-kalpitam grihyatam || 1 ||
Sauvarne nava-ratna-khanda-rachite patre ghritam payasam Bhakshyam pancha-vidham payo-dadhi-yutam rambhaphalam panakam | Shakanam-ayutam jalam ruchikaram karpoora-khandojjvalam Tamboolam manasa maya virachitam bhaktya prabho sveekuru || 2 ||
Chhatram chamara-yor-yugam vyajanikam chadarshakam nirmalam Veena-bheri-mridanga-kahala-kala-geetam cha nrityam tatha | Sashtangam pranatih stutir-bahuvidha hyetat-samastam maya Sankalpena samarpitam tava vibho poojam grihana prabho || 3 ||
Atma tvam girija matih sahacharah pranah shareeram griham Pooja te vishyopabhoga-rachana nidra samadhi-sthitih | Sancharah padayoh pradakshina-vidhih stotrani sarva giro Yad-yat-karma karomi tat-tad-akhilam shambho tavaradhanam || 4 ||
Kara-charana-kritam vak-kayajam karmajam va Shravana-nayanajam va manasam vapradham | Vihitam-avihitam va sarvam-etat-kshamasva Jaya jaya karunabdhe shree-mahadeva shambho || 5 ||
|| Iti Shrimacchankaracharya Virachita Shiva Manasa Puja Samapta ||
रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम् । जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं च धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम् ॥ १ ॥
Ratnaih kalpitam-asanam hima-jalaih snanam cha divyambaram Nana-ratna-vibhooshitam mrigamadamodankitam chandanam | Jatee-champaka-bilvapatra-rachitam pushpam cha dhoopam tatha Deepam deva dayanidhe pashupate hrit-kalpitam grihyatam || 1 ||
सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम् । शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु ॥ २ ॥
Sauvarne nava-ratna-khanda-rachite patre ghritam payasam Bhakshyam pancha-vidham payo-dadhi-yutam rambhaphalam panakam | Shakanam-ayutam jalam ruchikaram karpoora-khandojjvalam Tamboolam manasa maya virachitam bhaktya prabho sveekuru || 2 ||
छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनिकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकलागीतं च नृत्यं तथा । साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो ॥ ३ ॥
Chhatram chamara-yor-yugam vyajanikam chadarshakam nirmalam Veena-bheri-mridanga-kahala-kala-geetam cha nrityam tatha | Sashtangam pranatih stutir-bahuvidha hyetat-samastam maya Sankalpena samarpitam tava vibho poojam grihana prabho || 3 ||
आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः । सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम् ॥ ४ ॥
Atma tvam girija matih sahacharah pranah shareeram griham Pooja te vishyopabhoga-rachana nidra samadhi-sthitih | Sancharah padayoh pradakshina-vidhih stotrani sarva giro Yad-yat-karma karomi tat-tad-akhilam shambho tavaradhanam || 4 ||
करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् । विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो ॥ ५ ॥
Kara-charana-kritam vak-kayajam karmajam va Shravana-nayanajam va manasam vapradham | Vihitam-avihitam va sarvam-etat-kshamasva Jaya jaya karunabdhe shree-mahadeva shambho || 5 ||
॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता शिवमानसपूजा समाप्ता ॥
|| Iti Shrimacchankaracharya Virachita Shiva Manasa Puja Samapta ||
रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम् । जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं च धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम् ॥ १ ॥
Ratnaih kalpitam-asanam hima-jalaih snanam cha divyambaram Nana-ratna-vibhooshitam mrigamadamodankitam chandanam | Jatee-champaka-bilvapatra-rachitam pushpam cha dhoopam tatha Deepam deva dayanidhe pashupate hrit-kalpitam grihyatam || 1 ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक १): हे दया के सागर! हे पशुपते! मैंने अपने हृदय में आपके लिए रत्नों से जड़ा हुआ दिव्य सिंहासन कल्पित किया है। हिमालय के शीतल और पवित्र जल से आपका स्नान, दिव्य रेशमी वस्त्र, नाना प्रकार के बहुमूल्य रत्नों के आभूषण, कस्तूरी से सुवासित चंदन, जूही, चंपा और बिल्वपत्रों से गुंथी पुष्पमाला, सुगंधित धूप तथा प्रकाशमान दीपक मैंने मन से समर्पित किया है। हे देव! मेरी इस मानसिक भेंट को स्वीकार कीजिए।
सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम् । शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु ॥ २ ॥
Sauvarne nava-ratna-khanda-rachite patre ghritam payasam Bhakshyam pancha-vidham payo-dadhi-yutam rambhaphalam panakam | Shakanam-ayutam jalam ruchikaram karpoora-khandojjvalam Tamboolam manasa maya virachitam bhaktya prabho sveekuru || 2 ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक २): हे प्रभो! नवरत्नों से जड़े हुए स्वर्णपात्र में शुद्ध घी, खीर, दूध-दही से युक्त पांच प्रकार के व्यंजन, पके हुए केले, मधुर पना, अनेक प्रकार के स्वादिष्ट शाक, सुगंधित शीतल जल, कर्पूर से सुवासित मुखवास और पान का बीड़ा मैंने अत्यंत भक्तिभाव से मन ही मन तैयार किया है। हे सर्वेश्वर! कृपा कर इसे स्वीकार कीजिए।
छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनिकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकलागीतं च नृत्यं तथा । साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो ॥ ३ ॥
Chhatram chamara-yor-yugam vyajanikam chadarshakam nirmalam Veena-bheri-mridanga-kahala-kala-geetam cha nrityam tatha | Sashtangam pranatih stutir-bahuvidha hyetat-samastam maya Sankalpena samarpitam tava vibho poojam grihana prabho || 3 ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक ३): हे सर्वव्यापी विभो! आपके ऊपर छत्र, दोनों ओर चंवर, शीतल पंखा, निर्मल दर्पण, वीणा, भेरी, मृदंग और नगाड़ों की मंगल ध्वनि, दिव्य संगीत एवं अप्सराओं का नृत्य, साष्टांग प्रणाम और अनेक प्रकार की स्तुतियां—यह सब मैंने अपने मानसिक संकल्प द्वारा आपको अर्पित किया है। हे प्रभो! मेरी इस संपूर्ण पूजा को स्वीकार कीजिए।
आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः । सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम् ॥ ४ ॥
Atma tvam girija matih sahacharah pranah shareeram griham Pooja te vishyopabhoga-rachana nidra samadhi-sthitih | Sancharah padayoh pradakshina-vidhih stotrani sarva giro Yad-yat-karma karomi tat-tad-akhilam shambho tavaradhanam || 4 ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक ४): हे शम्भो! मेरी आत्मा आप हैं, मेरी बुद्धि आपकी अर्धांगिनी भगवती पार्वती हैं, मेरे प्राण आपके गण हैं, मेरा यह शरीर आपका मंदिर है। समस्त सांसारिक विषयों का उपभोग आपकी पूजा है, मेरी निद्रा आपकी समाधि है, मेरे पैरों का चलना आपकी परिक्रमा है, और मेरी प्रत्येक वाणी आपकी स्तुति है। इस प्रकार मैं दिन-रात जो कुछ भी कर्म करता हूँ, वह सब आपकी ही आराधना है।
करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् । विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो ॥ ५ ॥
Kara-charana-kritam vak-kayajam karmajam va Shravana-nayanajam va manasam vapradham | Vihitam-avihitam va sarvam-etat-kshamasva Jaya jaya karunabdhe shree-mahadeva shambho || 5 ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक ५): हे करुणा के सागर श्री महादेव शम्भो! मेरे हाथों से, पैरों से, वाणी से, शरीर से, कर्मों से, कानों से, नेत्रों से अथवा मन से जो भी अपराध हुए हों, चाहे वे शास्त्र-विहित हों अथवा शास्त्र-विरुद्ध, उन सभी भूलों और पापों को आप क्षमा कीजिए। हे दयानिधे महादेव! आपकी जय हो, जय हो!
॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता शिवमानसपूजा समाप्ता ॥
|| Iti Shrimacchankaracharya Virachita Shiva Manasa Puja Samapta ||
भावार्थ: भावार्थ (श्लोक ६): इस प्रकार श्रीमद् आद्य शंकराचार्य द्वारा विरचित आंतरिक भाव-पूजा और आत्म-समर्पण की पराकाष्ठा श्री शिवमानसपूजा सम्पूर्ण हुई।

About Shiva Manasa Puja (शिवमानसपूजा परिचय)

The Shiva Manasa Puja (शिवमानसपूजा) is an extraordinarily sublime five-verse hymn composed by Jagadguru Adi Shankaracharya. While external rituals (Bahya Puja) utilize physical items such as flowers, incense, water, and food, this hymn demonstrates the pinnacle of internal devotional meditation (Antar-Yaga or Manasa Puja), where the devotee offers the cosmos itself through pure love and contemplation.

Shankaracharya reveals that true devotion does not depend upon financial wealth, temples, or physical paraphernalia. Anyone, anywhere—regardless of physical health, location, or circumstance—can perform this most opulent worship using only the sacred power of an unfettered, loving heart.

On this page, devotees will find the complete 5 original Sanskrit verses in clean Devanagari script, authentic Roman transliteration, verse-by-verse Hindi भावार्थ, and English translation, alongside practical instructions for internal meditation.

Philosophical Depths of the Five Verses

Each verse of the Shiva Manasa Puja unfolds a progressively deeper dimension of spiritual awareness:

Mental Royal Offerings (Verses 1–3)

The worshipper visualizes offering Lord Shiva the grandest luxuries imaginable: thrones studded with nine types of gems, pure icy waters of the Himalayas, sweet nectarine foods, celestial music, and dancing. In the realm of Consciousness, thought-forms (bhavana) possess genuine spiritual potency.

The Living Temple of Advaita (Verse 4)

This famous verse ("Atma tvam girija matih...") dissolves the divide between sacred ritual and ordinary life. Shankaracharya declares that one's very soul is Shiva, the intellect is Mother Parvati, breathing is the companionship of Shiva's ganas, the body is the shrine, walking is circumambulation, and talking is chanting stotras. Thus, every moment of living becomes uninterrupted worship.

Universal Forgiveness (Verse 5)

The hymn concludes with the ultimate prayer of surrender (Kshama-Prarthana), seeking forgiveness for all unintentional missteps committed through hands, speech, vision, hearing, or subconscious thoughts.

Ego-Free Worship

By moving away from external ostentation, internal worship eliminates the subtle ego (Ahankara) of having performed an expensive or elaborate ritual, grounding the seeker in pure humility.

Spiritual Benefits of Shiva Manasa Puja

  • Universal Accessibility: Can be performed anywhere—while traveling, in an office, resting in bed, or during formal meditation.
  • Unbroken Mindfulness: Cultivates continuous remembrance of God, transforming daily mundane chores into consecrated offerings.
  • Mental Tranquility: Calms racing thoughts by focusing the imagination on divine, beautiful celestial offerings.
  • Cleansing of Subconscious Impressions: The concluding Kshama-Prarthana provides deep emotional release and inner peace.

How to Perform Shiva Manasa Puja Daily

  1. Sit comfortably in a quiet place, close your eyes, and take a few slow, deep breaths.
  2. Mentally visualize Lord Sadashiva seated majestically before you, radiant as white camphor (Karpoora Gauram).
  3. Slowly chant each of the 5 verses, visualizing every item described—the gem-set seat, the pure Himalayan water, the golden feast, the fragrant betel leaf, and the celestial orchestra.
  4. Conclude by internalizing Verse 4, dedicating all your daily actions, words, and thoughts as eternal worship unto Lord Shiva.